0:00
Herkese merhaba. Olimpiyatlar deyince
0:02
aklınıza ne geliyor? Hseyin Bolt'un o
0:04
inanılmaz rekorları mı yoksa Michael
0:07
Faps'in madalyalara doymadığı anlar mı?
0:09
Ama bakın bu devasa etkinlik özellikle
0:12
de Paris 2024 kapıdayken o kadar çok
0:15
değişti ki. Gelin şimdi bu inanılmaz
0:17
dönüşümün hikayesine birlikte dalalım.
0:20
Biliyorum kılığa tamamen alakasız
0:23
geliyor değil mi? Ama işte bu soru var
0:25
ya olimpiyatların binlerce yıllık
0:28
evriminin ve o şaşırtıcı bağlantılarının
0:31
tam da merkezinde. Cevabı bulmak için
0:33
hadi zamanında küçük bir yolculuğa
0:35
çıkalım. Her şeyin başladığı yere
0:37
gidiyoruz ama bugünkü o gösterişli
0:39
şovları, o dev stadyumları unutun.
0:41
Gittiğimiz yer çok daha farklı bir
0:44
dünya. Antik Yunan. Bu inanılmaz bir
0:47
şey. Antik oyunlar tam 1100 yıl boyunca
0:51
yani 1 milenyumdan fazla bir süre devam
0:53
etmiş. Düşünsenize bunlar sadece bir
0:56
spor etkinliği değildi. Hayır. Baş Tanrı
0:59
Zeus'un onuruna düzenlenen devasa bir
1:02
dini festivaldi aslında. Şimdi sıkı
1:04
durun. Çünkü asıl şaşırtıcı olan bu. İlk
1:08
13 Olimpiyat Festivali boyunca yani
1:10
neredeyse 50 yıl sadece ve sadece tek
1:13
bir yarışma vardı. Yaklaşık 200 metrelik
1:16
bir kısa mesafe koşusu stady. Evet,
1:19
hepsi bu kadardı. Peki kimler
1:21
katılabiliyordu? Şartlar inanılmaz
1:23
derecede katıydı. Bir kere hür doğmuş
1:26
bir Yunan vatandaşı ve erkek olmanız
1:28
gerekiyordu. Dürüst olmanız yani ciddi
1:31
bir suç işlememiş olmanız da cabası. Ama
1:34
en ilginç nokta ne biliyor musunuz?
1:36
Yaygın inanışın tam aksine yarışmak için
1:38
asker olmanız şart değildi. Ve bu devasa
1:41
organizasyonun beyni Olimpya'nın kendisi
1:44
değildi. Komşu şehir devleti Elisti.
1:47
Yani hakemleri atamaktan tutun da tüm
1:50
yani şehir devletleri arasında kutsal
1:52
bir ateşkes ilan etmeye kadar her şey
1:55
onların kontrolündeydi.
1:57
Ve sonra her şey bitti. Antik oyunların
2:00
dramatik sonuna ve modern çağda yeniden
2:02
doğuşundan önceki o upuzun boşluğa
2:04
geldik. Tam 1500 yıllık bir ara. Dile
2:07
kolay. Oyunların sonu aslında bir din
2:11
çatışmasıyla geldi. Roma İmparatorluğu
2:13
Hristiyanlığı resmi din olarak
2:15
benimsediğinde Zeus onuruna yapılan bu
2:18
Pagan festivalini de doğal olarak
2:19
yasakladı ve oyunlar tam 1500 yıl
2:22
boyunca unutuldu. Ta ki tek bir adamın
2:25
vizyonu onları yeniden hayata döndürene
2:28
kadar. İşte o adam baron Pierre de
2:31
Kubertin'di. Onun hayali bambaşkaydı.
2:34
Ödülden, kazanmaktan çok çabaya, ahlaka
2:37
ve mücadele ruhuna odaklanan amatör bir
2:40
ruhu modern oyunlara aşılamak istiyordu.
2:43
Ama madalyonun bir de karanlık yüzü
2:46
vardı. Kuberti'nin 19. yüzyıldan kalma
2:48
bu vizyonunun en çok eleştirilen yönü de
2:51
buydu. Kadınların rekabetçi sporlar için
2:53
çok narin olduğuna dair o ata erkili
2:56
inancı onları en başından itibaren
2:58
oyunların tamamen dışında bıraktı. Bu da
3:00
olimpiyat tarihinin en büyük kara
3:02
lekelerinden biri oldu. Hazır olun. Bir
3:05
sürpriz daha geliyor. 1896'daki
3:08
ilk modern olimpiyat şampiyonu ne
3:10
kazandı dersiniz? Altın madalya değil
3:13
gümüş madalya. İkinci olansa bronz
3:15
madalya aldı. Üçüncüye ise madalya falan
3:18
yoktu. Altın madalya standardı ancak
3:21
1904'te hayatımıza girdi. Peki bu
3:24
romantik idealler nasıl oldu da dev bir
3:26
küresel makineye milyarlarca dolarlık
3:28
bir endüstriye dönüştü? İşte şimdi
3:31
modern olimpiyatları mümkün kılan o
3:33
karmaşık lojistiğe ve kurumlara bir göz
3:35
atalım. Şu ikonik Olimpiyat Ateşinin
3:37
yolculuğu bile başlı başına bir olay.
3:39
Ama hadi yaygın bir yanlışı düzeltelim.
3:41
O ateş sadece ilk gün yanmaz. Açılış
3:44
töreninde o dev meşale yandıktan sonra
3:47
kapanış töreninin son saniyesine kadar
3:49
yani oyunlar boyunca aralıksız yanmaya
3:51
devam eder. Peki tüm bu farklı sporların
3:54
kurallarını kim belirliyor? İşte bu iş
3:56
uluslararası federasyonların. Şöyle
3:58
düşünün. Her sporun bir anayasası var ve
4:01
o anayasayı dünya çapında bu kuruluşlar
4:03
yazıyor. Her şeyin adil ve standart
4:06
olmasını sağlıyorlar. Ve bu
4:07
federasyonların en büyük ve hiç bitmeyen
4:10
bir görevi var. sporu sadece zengin
4:13
gelişmiş ülkelerin oyun alanı olmaktan
4:15
çıkarıp gerçekten ama gerçekten küresel
4:19
hale getirmek yani ekonomik ve kültürel
4:21
engelleri aşıp herkesi bu oyuna dahil
4:24
etmek ve geldik bugüne. Gözler Paris
4:27
2024'te. Peki olimpiyatlar 21. yüzyılda
4:31
ayakta kalmak için kendini nasıl yeniden
4:33
icat ediyor? Uluslararası Olimpiyat
4:36
Komitesi'nin stratejisi aslında çok net
4:38
ve basit. değişen dünyaya ayak uydurmak
4:40
ve özellikle de Z kuşağını yani daha
4:43
genç bir izleyici kitlesini yakalamak.
4:45
Bu stratejiyi en güzel bu karşılaştırma
4:48
anlatıyor aslında. Bir yanda bizzat
4:50
Kubertiy'nin yarattığı bir askerin
4:52
hayatta kalma mücadelesini simgeleyen
4:55
geleneksel modern pentatlon var. Diğer
4:57
yandaya şehirlerin sokaklarından doğan
4:59
dinamik, yaratıcı ve tamamen modern bir
5:02
spor olan Kaykay. Olimpiyatlar hem
5:04
geçmişini onurlandırıyor hem de geleceği
5:07
kucaklıyor. İşte bu gençlik odaklı
5:09
vizyonun yeni yıldızları da bunlar.
5:11
Kaykay, Sportif Tırmanış ve Surf zaten
5:14
aramıza katılmıştı ve şimdi Paralis'te
5:16
ilk kez sahne alacak olan yepyeni bir
5:18
spor var. Breakce. Peki tüm bu
5:22
anlattıklarımızdan sonra geleceğe
5:24
baktığımızda ne görüyoruz? Bu uzun
5:26
yolculuk bize ne anlatıyor? İşte bu
5:29
inanılmaz yolculuğun özeti bu aslında.
5:32
Mö 776'daki o tek bir koşu yarışından
5:35
2024'te izleyeceğimiz breakd'e kadar
5:38
olimpiyatlar için değişmeyen tek bir şey
5:40
varsa o da sürekli değişim ve evrim
5:42
olmuştur. Hayatta kalmasının sırrı da
5:45
tam olarak bu. Ve şimdi topu size
5:47
atıyorum. Gördük ki olimpiyatlar hayatta
5:49
kalmak için her zaman çağa ayak
5:51
uydurmuş, evrimleşmiş. Peki bu evrim
5:54
devam edecekse sizce bir sonraki Olimpik
5:56
Spor ne olmalı? fikirlerinizi yorumlarda
5:59
gerçekten çok merak ediyorum.
