live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Hidrografya 2024-2025 Final Soruları,
Auzef Coğrafya,
https://lolonolo.com/2026/03/15/hidrografya-2024-2025-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Hidrografyanın yani su
0:02
biliminin o büyüleyici ve gizemli
0:04
dünyasına daldığımız bu keyifli
0:06
yolculuğa hepiniz hoş geldiniz. Haydi.
0:09
Şöyle bildiğimizi sandığımız şeyleri bir
0:11
anda altüst eden şaşırtıcı bir gerçekle
0:13
başlayalım. Ve işte bir soru daha.
0:16
Gözünüzün önüne bir nehri getirin. O
0:18
coşkun akıntı sizce en hızlı olduğu yer
0:21
tam olarak neresidir? Yüzeyi mi yoksa
0:23
dibi mi? Belki de bambaşka bir yer.
0:26
İnanın bana doğru cevaplar sizi epey
0:28
şaşırtabilir. O zaman ne duruyoruz? Hadi
0:31
lafı daha fazla uzatmadan hemen konuya
0:32
dalalım ve gezegenimizi şekillendiren su
0:35
hakkındaki o yaygın efsaneleri bir
0:37
kenara bırakıp gerçeklerin ne olduğuna
0:39
birlikte bakalım. Şimdi her şeyden önce
0:42
konuya bir yerden başlamak lazım değil
0:43
mi? O yüzden gelin hidrografya dediğimiz
0:46
şeyin tam olarak ne anlama geldiğini bir
0:47
tanımlayalım. Yani aslında bu
0:49
gezegenimizdeki suyun nasıl var
0:52
olduğuna, nerelerde bulunduğuna ve nasıl
0:54
hareket ettiğine dair o büyük resmin ta
0:57
kendisi. Bakın buradaki en kritik nokta
1:00
şu: Hidrografya dediğimizde aklımıza
1:03
tamamen ve sadece su sistemleri gelmeli.
1:06
Milyonlarca yıl öncesine ait kayaların
1:09
içindeki fosillerle hiçbir ilgisi yok.
1:12
Ve geldik ilk büyük efsanemize. Hazar
1:14
Denizi. Sanılanın aksine bu devasa su
1:17
kütlesi buzullar tarafından oyularak
1:19
falan oluşmadı. Hayır hayır. Hazar
1:21
Denizi aslında kayan kıtaların arasına
1:24
sıkışıp kalmış, çoktan yok olmuş antik
1:26
bir okyanusun günümüze kalan devasa bir
1:29
parçası. Kulağa inanılmaz geliyor, değil
1:31
mi? Tamam. Şimdi okyanuslar gibi devasa
1:34
ölçeklerden tek bir su damlasının o
1:37
bitmek bilmeyen yolculuğuna dolara
1:39
inelim ve konunun nasıl da
1:41
ilginçleştiğini hep beraber görelim.
1:44
Hani hepimiz okulda öğrenmişizdir ya su
1:46
döngüsünü. İşte hidrografların adım adım
1:48
takip ettiği altı kilit aşama tam olarak
1:51
bunlar. Gökyüzünden başlayıp tekrar
1:53
denize dönen o sonsuz yolculuk. Şimdi de
1:56
en başta sorduğumuz o nehir sorusuna
1:57
geri dönelim bakalım. Düşünün bir
1:59
kanalın içinde su akıyor. Peki sizce bu
2:02
su nerede gaza basar? Nerede gerçekten
2:04
hızlanır? İşte bu cevap aslında sürtünme
2:07
gibi çok temel bir fizik kuralını harika
2:09
bir şekilde gözler önüne seriyor. Şöyle
2:11
düşünün. Nehir yatağı, kıyıları hatta
2:14
üzerindeki hava bile suyu yavaşlatıyor.
2:16
Bu yüzden en hızlı aktığı yer tüm bu
2:18
sürtünme noktalarından uzakta yani tam
2:21
ortada ve yüzeyin bir tık altında
2:23
kalıyor. Peki iyi güzel de biz bütün
2:26
bunları nereden nasıl biliyoruz? Cevap
2:28
aslında oldukça basit. Her şey doğru
2:30
aletlere sahip olmakta ve tabii ki
2:32
onları nasıl kullanacağını bilmekte
2:34
bitiyor. İşte bu da çok sık yapılan bir
2:36
hata. Gökyüzünden düşen yağmuru ölçen
2:38
aletle nehirde akan suyun seviyesini
2:40
ölçen aleti birbiriyle karıştırmamak bu
2:43
yüzden çok ama çok önemli. İkisinin adı
2:46
da işlevi de farklı. Ölçüm demişken size
2:49
önemli bir tarihsel bilgiyi de
2:50
düzeltelim. Türkiye'de suyun sistematik
2:52
olarak izlenmesi yani hidrometrik
2:54
ölçümler çoğu kişinin sandığı gibi
2:56
1975'te başlamadı. Bundan tam 40 yıl
2:59
önce 1935'te başladı. Ama mesele sadece
3:03
doğru aletleri kullanmak da değil, aynı
3:05
zamanda doğru formülleri bilmekten
3:07
geçiyor. Mesela Torn Fight yöntemi. Bu
3:10
yöntem yağmurun nerede ne kadar
3:12
yağdığını haritalamak için değil,
3:14
topraktan ve bitkilerden ne kadar suyun
3:16
buharlaşarak atmosfere geri döndüğünü
3:18
hesaplamak için kullanılıyor. Ve şimdi
3:21
gelin hidrografyanın en hayati, en
3:24
kritik uygulamalarından birine bakalım.
3:26
taşkınları anlama ve belki de en
3:29
önemlisi tahmin etme bilimine bir nehir
3:32
yatağından taşıp etrafı sular altında
3:34
bıraktığında asıl tehlike sadece suyun
3:36
varlığı değildir. O yıkıcı gücü
3:38
belirleyen iki temel fiziksel faktör
3:41
vardır. Bakın buradaki asıl ilginç olan
3:43
şey ne kadar basit olduğu. Bir taşkının
3:46
o korkunç yıkım gücünü belirleyen şey ne
3:49
kadar su olduğu kadar o suyun ne kadar
3:51
hızlı aktığıdır. Yani kilit ikili,
3:54
derinlik ve hız. İyi de bir taşkın
3:56
olurken yani her yeri bulutlar
3:58
kaplamışken onu nasıl görürüz? Ast gibi
4:01
normal kameralara benzeyen optik
4:03
sensörler o bulut örtüsü yüzünden kör
4:05
olur. İşte tam bu noktada fırtınanın
4:08
içinden geçip yeri görebilen Terasx gibi
4:10
radar uyduları devreye giriyor. Peki
4:12
gelecekteki taşkınları nasıl
4:14
öngörebiliriz? Bilim insanları burada
4:16
Lock Pearon tip 3 gibi çok güçlü
4:19
istatistiksel araçlar kullanıyor. Bu
4:21
yöntemin yaptığı şey temelde şu.
4:23
Geçmişteki verilere bakarak o sıkça
4:26
duyduğumuz 100 yıllık taşkın gibi büyük
4:28
olayların gelecekte hangi aralıklarla ve
4:31
hangi olasılıkla gerçekleşebileceğini
4:33
hesaplıyor. Aslında geçmişe bakıp
4:35
geleceği okumak gibi bir şey. Evet. Bazı
4:38
yaygın yanlışları düzelttik. Aletlere ve
4:41
tekniklere şöyle bir göz attık. Peki tüm
4:43
bu anlattıklarımızdan çıkarmamız gereken
4:46
en temel ders ne? İşte bu söz aslında
4:49
her şeyi özetliyor. Küresel iklimden
4:51
tutun da en küçük yerel kaynaklara kadar
4:54
su her şeyi birbirine bağlayan o hayati
4:56
damar gibidir. Ve bu da bizi son ve en
4:59
önemli düşünceyle başa bırakıyor. Bilim
5:01
bize suyu anlamak için gereken her türlü
5:04
bilgiyi ve aracı sunuyor. Ama bu
5:06
bilgiyle ne yapacağımız işte o karar
5:09
tamamen bize ait.