live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Türkiye Fiziki Coğrafyası 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/02/20/turkiye-fiziki-cografyasi-2024-2025-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, Türkiye'nin fiziki coğrafyasına dair 2024-2025 akademik yılı vize sınavı sorularını ve bu soruların ayrıntılı çözümlerini içermektedir. Metinlerde ülkenin iklim özellikleri, basınç merkezleri, akarsu havzaları ve göl oluşumları gibi temel doğal unsurlar kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Özellikle sıcaklık rejimleri, yer altı su kaynakları ve farklı bölgelerdeki jeolojik yapıların yer şekilleri üzerindeki etkileri açıklanmaktadır. Ayrıca, Marmara ve Ege denizlerindeki adalar ile Türkiye'nin genel rüzgar sistemlerine dair teknik bilgiler sunulmaktadır. Paylaşılan bilgiler, coğrafi kavramları örnek vakalar ve doğru-yanlış eşleştirmeleri üzerinden somutlaştırarak öğretmeyi amaçlamaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Türkiye'nin fiziki coğrafyası
0:02
üzerine keyifli bir yolculuğa çıkıyoruz.
0:04
Ama baştan söyleyeyim bu bir coğrafya
0:06
sınavı olmayacak. Amacımız ülkemizin
0:09
dağlarında, sularında, ikliminde saklı o
0:11
müthiş hikayeleri birlikte keşfetmek.
0:14
Hazırsanız başlayalım. Yolculuğumuza
0:16
başlarken size basit bir sorun var.
0:19
Türkiye'nin coğrafyası hakkında
0:21
bildiklerinizi, sandığınız şeyleri şöyle
0:23
bir gözden geçirmeye ne dersiniz? Çünkü
0:25
bazen en doğru bildiğimiz şeyler bile
0:28
aslında küçük birer yanılgıdan ibaret
0:30
olabiliyor. Hadi bakalım bu
0:32
bildiklerimiz ne kadar doğruymuş. İlk
0:34
durağımız iklim. Türkiye'nin havasını ve
0:37
iklimini şekillendiren o görünmez
0:39
güçlere yani iklimin gizli şifrelerine
0:41
odaklanacağız. Neden bir yanda Akdeniz
0:44
iklimi varken diğer yanda karasal iklim
0:46
var? İşte bütün cevaplar burada
0:48
başlıyor. Peki Türkiye'nin iklimini asıl
0:52
şekillendiren ne? Aslında cevap hiç
0:55
değişmeyen üç temel faktörde saklı.
0:57
Birincisi dağlarımız ve ovalarımızla
1:00
topoğrafya. İkincisi ekvatora olan
1:02
uzaklığımız yani enlem ve tabii ki üç
1:06
tarafımızın denizlerle çevrili olması.
1:09
İşte iklimin ana iskeletini bu üçlü
1:12
oluşturuyor. Ama durun burada çok yaygın
1:15
bir yanılgı var. Çoğu zaman toprağın da
1:17
iklimi etkilediği düşünülür. Aslında
1:19
durum tam tersi. Toprak iklimi yaratan
1:22
bir neden değil. Aksine iklimin
1:24
milyonlarca yılda şekillendirdiği bir
1:26
sonuç. Yani unutmayın iklim toprağı
1:28
oluşturur. Toprak iklimi değil. Bu çok
1:31
önemli bir ayrım. İklimi daha iyi
1:33
anlamak için bir ayrım daha yapalım.
1:35
Şöyle düşünün. Az önce saydığımız enlem,
1:37
topografya ve karasallık Türkiye'nin
1:39
kendi kalıcı coğrafi özellikleri. Bir de
1:42
dışarıdan gelen mevsime göre değişen
1:44
dinamik etkiler var. Mesela kışın bizi
1:46
donduran Sibirya yüksek basıncı ya da
1:49
yazın etkili olan Azor yüksek basıncı.
1:51
Bunlar Türkiye'nin coğrafyasının bir
1:53
parçası değil ama iklimimizi doğrudan
1:55
yöneten misafirler gibi. Ve işte ilginç
1:58
bir bilgi. Türkiye'deki genel hava akımı
2:00
genellikle kuzeybatıdan Güneydoğuy'ya
2:02
doğrudur. Yani hava kütleleri çoğunlukla
2:04
Balkanlar üzerinden girer ve ülkemizi bu
2:06
yönde kat eder. Kış fırtınalarının
2:08
Balkanlardan veya Karadeniz'den
2:10
gelmesinin sebebi de bu. Peki ya Doğu
2:12
Anadolu? İşte orası sanılanın aksine
2:14
kışın bir giriş kapısı değil, Sibirya
2:16
yüksek basıncının etkisiyle adeta bir
2:18
hava kalkanı görevi görüyor. İklimle
2:20
ilgili son bir keyifli detay Meltem
2:23
rüzgarları. Kıyıda yaşayanlar çok iyi
2:25
bilir. Gündüz kara denizden daha çabuk
2:27
ısındığı için denizden karaya gecede tam
2:30
tersi yönde esen o tatlı rüzgar. Bu
2:33
adeta kıyı şeridimizin gün içinde alıp
2:36
verdiği bir nefes gibi değil mi?
2:38
Tamamdır. Şimdi iklimden sulara doğru
2:40
yelken açıyoruz. Türkiye'nin
2:41
denizlerinin, nehirlerinin ve onların
2:43
milyonlarca yıllık geçmişinin izini
2:45
süreceğiz. Suların yolculuğu şimdi
2:48
başlıyor. Size masal gibi gelecek bir
2:51
şey söyleyeyim mi? Bir zamanlar çok çok
2:54
uzun zaman önce Karadeniz, Hazar Denizi
2:57
ve hatta Aral Gölü hepsi tek ve devasa
3:01
bir iç denizdi. Yeryüzünün bugünkünden
3:04
bambaşka göründüğü zamanlardı bunlar.
3:06
Hadi o zamanlara bir yolculuk yapalım.
3:08
Miyosen döneminde Tetis Denizi adında
3:10
devasa bir su vardı. Sonra Alp Himaraya
3:13
dağı oluşumuyla birlikte Anadolu ve
3:15
Kafkasya yükselmeye başladı. Bu devasa
3:18
jeolojik hareket o büyük denizi adeta
3:21
parçaladı. Sonuç olarak Karadeniz
3:23
okyanuslarla bağlandı. Hazar ve Aral ise
3:25
kendi başlarına kapalı birer havza
3:27
olarak kaldılar. İşte bu milyonlarca
3:30
yıllık hikaye günümüzdeki bir coğrafi
3:32
bilmeceği de çözüyor. Neden Doğu
3:35
Anadolu'daki Arpaçay Nehri hemen yanı
3:37
başındaki Karadeniz'e değil de çok daha
3:39
uzaktaki Hazar Denizi'ne dökülür? Cevap:
3:42
O jeolojik geçmişte saklı. Arpaçay hala
3:45
o antik havzanın milyonlarca yıllık
3:47
yolunu izliyor. İnanılmaz değil mi? Ve
3:50
şimdi sırada göllerimiz var. Bu bölümde
3:53
Türkiye'nin o birbirinden güzel
3:54
göllerinin nasıl oluştuğunu, onların
3:57
dramatik ve macera dolu hikayelerini
3:59
inceleyeceğiz. Çünkü her gölün anlatacak
4:02
bambaşka bir hikayesi var. İlk
4:04
kategorimiz tektonik göller. Bunların
4:06
oluşumu oldukça basit. Yer kabuğu
4:08
hareket ediyor. Fay hatları boyunca bazı
4:11
alanlar çöküyor ve bu çukurlar zamanla
4:13
suyla doluyor. İşte size tektonik bir
4:15
göl. Mesela Tuz Gölü, İznik, Manyas,
4:19
Beyşehir. Bunların hepsi klasik tektonik
4:21
göller. Ama bu listeye sıkça yanlışlıkla
4:24
eklenen bir göl var. Tortum Gölü.
4:26
Dikkat! Tortum tektonik bir çöküntü
4:28
değil. Orada bir dağdan devasa bir kütle
4:31
kopup bir vadinin önünü tıkıyor ve
4:33
böylece bir set gölü oluşuyor. Yani
4:35
oluşum hikayesi bambaşka. Geldik karstik
4:38
göllere. Bunlar kireç taşı gibi suda
4:40
eriyebilen kayaların olduğu yerlerde
4:42
ortaya çıkıyor. Su kayaları yavaş yavaş
4:44
eritiyor. Obruk dediğimiz dev çukurlar
4:47
oluşuyor ve bu çukurlar da suyla dolunca
4:49
karstik göller meydana geliyor.
4:51
Özellikle Konya havzası bu konuda tam
4:53
bir cennet. Kız Ören, Çıralı, Timraş
4:56
gibi obruklar bunun en güzel örnekleri.
4:59
Peki ya Ardahan'daki o meşhur Çıldır
5:02
Gölü? O da sık sık karıştırılanlardan.
5:05
Ama Çıldır karstik bir oluşum değil.
5:07
Kendisi bir volkan patlaması sonrası
5:10
akan lavların bir vadinin önünü
5:13
kesmesiyle oluşmuş bir lav seti gölü. Ve
5:16
üçüncü maceramız volkanik göller.
5:19
Manzaralarıyla insanı büyüleyen bu
5:21
göller ya sönmüş bir volkanın tam
5:23
tepesindeki kraterde ya da volkanik bir
5:26
gaz patlamasıyla oluşan ve mar denilen
5:29
çukurlarda oluşuyor. Nemrut Krater Gölü
5:32
ve dünyanın nazar boncuğu Mekee Mar bu
5:34
türün en bilinenleri. Peki ya
5:36
İstanbul'daki duraca yani bildiğimiz
5:39
adıyla Terkos Gölü bazen bu kategoriye
5:41
dahil edilse de hayır Terkos'un
5:43
volkanlarla hiç ilgisi yok. O bir
5:46
körfezin önünün dalgaların taşıdığı
5:48
kumlarla kapanmasıyla oluşmuş bir kıyı
5:50
set gölü yani bir lagün. Ve geldik son
5:53
bölüme. Yeryüzünün bilmeceleri. Burada
5:56
da Türkiye'nin adaları ve yeraltı suları
5:59
ile ilgili birkaç kafa karıştırıcı
6:01
coğrafi bulmacayı birlikte çözeceğiz.
6:04
Size küçük hızlı bir bilmece sorayım.
6:08
Gökçeada ve Ekinlik Adası. Bu iki adanın
6:11
ortak noktası ne olabilir? Cevap hiç
6:12
beklemediğiniz bir yerden gelebilir.
6:15
İşte bilmecenin çözümü geliyor. İkisinin
6:17
de adresini sürekli karıştırıyoruz.
6:19
Çoğumuz Gökçe Aday'ı Marmara'da sanırız
6:22
ama kendisi Ege Denizi'ndedir. Ekinlik
6:25
Adası isa Marmara'da ama İstanbul'a
6:27
değil Balıkesir'e bağlıdır. Yani ortak
6:30
noktaları neymiş? Coğrafi olarak sıkça
6:33
yanlış yere konulmaları. Son olarak
6:35
yeraltı sularına dair iki hızlı bilgi.
6:38
Artezyyen suyu yani o basınçlı yeraltı
6:40
suyu arıyorsanız Bursa veya Amikovası
6:43
gibi çanak şeklindeki alçak yerlere
6:45
bakmalısınız. Ardahan gibi yüksek bir
6:47
platoya değil. Tuzlu su kaynakları
6:49
içinse adres Çankırı veya Yozgat gibi iç
6:52
ve Doğu Anadolu'daki kurak ve faylı
6:54
havzalar. Bolu gibi nemli ve ormanlık
6:56
bir alanda böyle kaynaklar bulamazsınız.
6:58
Bugün Türkiye'nin fiziki coğrafyasının
7:01
sadece birkaç sayfasına göz attık ama bu
7:03
bize şunu hatırlatıyor. Eğer yeryüzü dev
7:06
bir tarih kitabıysa acaba sizin
7:08
yaşadığınız yer o kitabın hangi
7:10
hikayesini anlatıyor? Bir dahaki sefere
7:13
kadar etrafınızdaki manzaraya sadece
7:15
bakmakla kalmayın. Onu okumaya çalışın.
7:17
Hoşça kalın.
#Education