0:00
Her gün işe gidip geliyoruz, değil mi?
0:02
Günlük koşturmacanın içinde
0:04
görevlerimizi yapıyoruz. Sonra da
0:05
evimize dönüyoruz. Bu bizim rutinimiz.
0:09
Peki bu rutinin içinde bizi koruyan ama
0:12
çoğu zaman fark etmediğimiz o görünmez
0:14
güvenlik ağlarını hiç düşündünüz mü?
0:17
Hadi gelin bugün bizi iş yerinde güvende
0:19
tutan bu gizli planın, bu sistemin nasıl
0:22
ve neden ortaya çıktığını birlikte
0:24
çözelim. Her şey aslında bu basit ama
0:27
bir o kadar da sarsıcı soruyla başlıyor.
0:29
Bu sadece bir iş güvenliği sorusu değil.
0:32
Aynı zamanda bizim medeniyet olarak
0:34
geldiğimiz yerin de bir göstergesi.
0:36
Cevabı bulmak için de tarihte biraz
0:38
geriye gitmemiz, her şeyin başladığı o
0:40
ana dönmemiz gerekiyor. Ve hikayemiz her
0:43
şeyin altüst olduğu o kaotik ve
0:45
tehlikeli dönüm noktasında başlıyor. İş
0:48
güvenliği kavramının bir lüks olmaktan
0:50
çıkıp artık bir zorunluluk haline
0:52
geldiği o anlarda makineler
0:55
gümbürdemeye, fabrikaların bacaları
0:57
tütmeye başladığında üretim adeta
0:59
patladı. Ama bu patlamanın bir bedeli
1:01
vardı. Hem de çok ağır bir bedel.
1:04
Tecrübesiz işçiler, bitmek bilmeyen
1:07
mesailer ve onları koruyacak tek bir
1:09
yasanın bile olmaması. Fabrikalar adeta
1:12
birer ölüm tuzağına dönüşmüştü ve bu
1:14
yıkım artık görmezden gelinemeyecek
1:16
kadar büyüdüğünde bir şeylerin kökünden
1:19
değişmesi gerektiği herkesin yüzüne bir
1:21
tokat gibi çarptı. Peki bu devasa soruna
1:24
karşı ilk adımlar ne zaman atıldı
1:26
dersiniz. Sanılanın aksine insanları iş
1:29
başında koruma fikrinin kökleri çok ama
1:31
çok eskilere, antik çağlara kadar
1:33
uzanıyor. Düşünsenize bu yolculuk
1:36
binlerce yıl sürmüş. Antik Roma'da
1:39
Pinin'nin madenciler için bulduğu o
1:40
basit ama dahiyane çözümden Orta Çağ'da
1:43
Agricola'nın madencilerin hastalıklarını
1:46
ilk kez bilimsel olarak kayda
1:47
geçirmesine ve nihayet sanayi devriminin
1:50
o acımasız koşullar altında 1802'de
1:53
İngiltere'de çıkarılan o ilk yasaya
1:55
kadar. İşte bu yasa bir dönüm
1:57
noktasıydı. Artık devletlerin bir dakika
2:00
burada bir sorun var dediğinin ve bu
2:02
konuya resmen müdahil olduğunun ilk
2:04
kanıtıydı. Tamam, bir şeyler yapılmaya
2:06
başlandı ama ortada bir sorun vardı.
2:10
Etkili sistemler kurabilmek için önce
2:12
herkesin aynı dili konuşması yani en
2:15
temel kavramlarda anlaşması gerekiyordu.
2:17
O zaman en temelden başlayalım. Tehlike
2:20
nedir? Tehlike en basit haliyle
2:24
potansiin ta kendisidir. Yani henüz bir
2:27
zarar vermemiş olabilir ama o zararı
2:29
verme ihtimalini içinde barındıran her
2:31
şey bir tehlikedir. Risk ise işin
2:34
matematiği yani denklemin diğer tarafı.
2:37
O potansiyel tehlikenin gerçeğe dönüşme
2:40
olasılığı nedir? Ve eğer dönüşürse
2:43
sonuçların ne kadar ağır olur? İşte bu
2:46
iki sorunun cevabının birleşimi bize
2:48
riski verir. Bakın bu örnek aradaki
2:51
farkı mükemmel bir şekilde açıklıyor.
2:53
Tehlike yerdeki o ıslaklıktır. O sadece
2:57
oradadır. Kendi başına durur. Risk ise
3:00
birinin oradan geçerken o ıslaklık
3:02
yüzünden kayma, düşme ve kendini
3:04
sakatlama ihtimalidir. Gördüğünüz gibi
3:06
birbiriyle doğrudan bağlantılı ama
3:08
kesinlikle aynı şey değiller. İşte
3:11
modern iş sağlığı ve güvenliği felsefesi
3:13
de tam olarak bu ayrımdan doğuyor.
3:15
Modern yaklaşım bize diyor ki, "Kaza
3:17
olduktan sonra yaraları sarmakla
3:19
uğraşma. Kaza hiç yaşanmasın diye o
3:21
ıslak zemini daha en başından kurut.
3:23
Yani reaktif olma, proaktif ol. Temel
3:26
ilke bu, önlemek. Peki bu kavramları
3:29
anladığımıza göre şimdi bu harika
3:31
prensipleri her iş yerine uygulanabilen
3:34
standart, sistematik planlara nasıl
3:36
dönüştürdüğümüze bir bakalım. Bu işin de
3:39
bir evrimi oldu tabii. Her şey OHS 18001
3:42
gibi öncü standartlarla başladı. Ama
3:45
zamanla anlaşıldı ki küresel bir dünyada
3:48
iş güvenliğinde de herkesin anlayacağı
3:50
ortak bir dile, ortak bir standarda
3:52
ihtiyaç var. İşte bu ihtiyaçtan da
3:54
günümüzün küresel standardı olan ISO
3:56
45001 doğdu. Peki ne farkı var bu modern
3:59
sistemlerin? En büyük farkı şu: Eskisi
4:02
gibi sadece yönetimin karar alıp bunu
4:04
yapın dediği tepeden inme kuralları
4:06
reddediyor. Onun yerine dört temel
4:08
üzerine oturuyor. 1. Bu iş sadece
4:11
patronun değil herkesin işi. 2. Yönetim
4:14
bu kültüre lafta değil özde lideralık
4:16
etmeli. 3. Riskler rastgele değil
4:19
sistematik bir planla yönetilmeli. Ve
4:21
belki de en önemlisi 4. Bu iş asla
4:24
bitmez. Güvenlik sürekli bir iyileştirme
4:27
yolculuğudur. İyi güzel. Sistemi kurduk.
4:30
Peki gerçekten işe yarayıp yaramadığını
4:32
nasıl anlayacağız? İşte bu kavramla ISG
4:35
performansı. Bu kaza sayıları gibi somut
4:38
verilerden tutun da ucuz atlattık
4:40
dediğimiz ramakkalı olayların
4:41
bildirilmesine kadar sisteminizin
4:43
karnesidir. Yani başarınızın ölçülebilir
4:46
sonuçlarıdır. Evet, geçmişten bugüne
4:49
gerçekten uzun ve zorlu bir yol
4:50
katettik. Peki bugün mücadele ettiğimiz
4:53
sorunlar ne? Ve bu mücadelede başarısız
4:55
olduğumuzda ödediğimiz gerçek bedel ne
4:57
kadar büyük? Bir iş kazası yaşandığında
5:00
aklımıza ilk gelenler ne? Hastane
5:02
masrafları, sigortalar, tazminatlar.
5:04
Yani buzdağının sadece görünen yüzü. Ama
5:07
asıl yıkıcı olan, asıl can yakan kısım
5:10
sağdaki sütun. Üretimin durması,
5:12
çalışanların moralinin yerle bir olması,
5:15
şirketin yıllarca uğraşıp kazandığı
5:16
itibarın bir anda yok olması. İşte bu
5:19
görünmez maliyetler genellikle
5:21
görünenlerden kat be kat daha ağırdır.
5:23
Şimdi size sadece bir sayı göstereceğim.
5:26
Tek bir sayı. Ama bu rakam Türkiye'de iş
5:30
sağlığı alanında ne kadar devasa ve
5:32
gizli bir sorunla karşı karşıya
5:34
olduğumuzu gözler önüne seriyor. %99.
5:39
İşte o sayının arkasındaki acı gerçek
5:41
bu. Uzmanlar diyor ki Türkiye'de her yıl
5:44
on binlerce hatta yüz binlerce meslek
5:47
hastalığı yaşanıyor olmalı. Ama resmi
5:49
kayıtlara geçenlerin sayısı sadece
5:51
birkaç yüz. Bu ne demek biliyor musunuz?
5:53
Vakaların %99'u ya hiç teşhis edilemiyor
5:57
ya da normal bir hastalık zannedilip
5:58
geçiştiriliyor. Kısacası sessiz ve
6:01
görünmez bir krizin tam ortasındayız.
6:03
Bugün anlattıklarımızdan sonra veda
6:06
etmeden önce size küçük bir düşünce
6:07
deneyi bırakmak istiyorum. Bir an durup
6:09
düşünün. Sizin kendi iş yerinizde her
6:12
gün yanından geçtiğiniz, kanıksadığınız
6:14
ama daha önce hiç risk olarak
6:16
düşünmediğiniz bir tehlike ne olabilir?
6:18
Belki de daha güvendi bir dünyaya giden
6:20
ilk adım sadece etrafımıza farklı bir
6:23
gözle bakmaktan geçiyordur.
