live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Web Programlama-1 2024-2025 Vize Soruları (Bahar)
https://lolonolo.com/2026/02/27/web-programlama-1-2024-2025-vize-sorulari-bahar/
Bu metin, Web Programlama I dersinin 2024-2025 akademik yılı bahar dönemi vize sınavı sorularını ve detaylı çözümlerini içermektedir. Kaynakta, internetin temelini oluşturan istemci ve sunucu mimarisi ile web sitelerinin isimlendirilmesini sağlayan alan adı kavramları açıklanmaktadır. Ayrıca, popüler tarayıcıların kullandığı Blink motoru gibi teknik altyapılar ve HTML belgelerinde kullanılan özel karakter kodları üzerine teknik bilgiler sunulmaktadır. Sorular aracılığıyla web teknolojilerinin çalışma prensipleri ve tarayıcı uyumluluğu gibi temel konular kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Toplamda dört farklı konuyu kapsayan bu içerik, öğrencilerin web geliştirme temellerini anlamalarına yardımcı olmayı amaçlar.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Hepiniz hoş geldiniz. Bugün her gün
0:02
kullandığımız ama arka planda nasıl
0:05
çalıştığını belki de hiç düşünmediğimiz
0:07
web'in kaputunu şöyle bir aralayıp içine
0:09
bakacağız. Bakalım temelleri ne kadar
0:12
iyi biliyoruz. Eminim çoğumuzun bu
0:14
soruya cevabı e yani yetecek kadar
0:17
biliyorum olurdu. Ama biliyor musunuz
0:19
bazen en aşina olduğumuz şeyler en
0:22
ilginç sırları saklar. Gelin şimdi küçük
0:24
bir testle hem bilgilerimizi tazeleyelim
0:27
hem de belki birkaç yeni sırrı ortaya
0:29
çıkaralım. Hazır mıyız? O zaman haydi
0:31
testle başlayalım. İşte geliyor birinci
0:34
tur. İlk konumuz webin iki yarısı yani
0:38
en temel bağlantıyı anlamak. Hadi
0:40
dalalım. Her şeyin başladığı o yere
0:43
web'i web yapan temel ilişkiye
0:45
odaklanacağız. Soru şu: World Wide Web
0:48
dediğimiz o ağı oluşturmak için hangi
0:50
iki bileşen birbiriyle sürekli iletişim
0:53
halinde? Seçenekler istemci sunucu,
0:56
alıcı verici, HTTP SMTP ve http https.
1:02
Bu bütün sistemin üzerine kurulduğu
1:04
fikir aslında. Bir düşünün bakalım. Ve
1:07
doğru cevap A şıkkı. İstemci sunucu.
1:10
Bilenleri tebrik ediyorum. Peki ama bu
1:12
iki terim tam olarak ne anlama geliyor?
1:15
İstemci sunucu modeli web'in temel
1:17
mimarisi aslında. Mantığı da inanılmaz
1:19
basit. Şöyle düşünün. Siz tarayıcınızdan
1:22
bir siteye girmek istediğinizde bir
1:24
talepte bulunuyorsunuz. İşte o anda
1:26
tarayıcınız bir istemci oluyor. Karşı
1:28
tarafta o sitenin dosyalarını barındıran
1:31
o güçlü bilgisayarsa size hizmet ettiği
1:33
için sunucu adını alıyor. Biri ister
1:35
diğeri sunar. İnternetteki neredeyse her
1:37
etkileşim bu basit diyalog üzerine
1:39
kurulu. Peki ya o diğer şıklar http,
1:43
https neydi? İşte işin püf noktası
1:46
burada. İstemci ve sunucu bu konuşmadaki
1:49
iki aktör yani kimin konuştuğunu
1:51
anlatıyor. HTTP ve HTTPS ise bu
1:55
aktörlerin konuştuğu dil. Yani
1:57
konuşmanın kurallarını, protokolünü
1:59
belirliyor. Biri kim, diğeri nasıl
2:01
sorusunun cevabı. Bu ayrım çok önemli.
2:04
Peki bu neden bu kadar önemli? Çünkü
2:07
yaptığınız her bir tıklama sizin
2:09
istemcden yani tarayıcınızdan dünyanın
2:12
bambaşka bir yerindeki bir sunucuya
2:14
gönderilen bir istek. Aslında o soyut
2:17
gibi görünen model sizin her gün
2:19
yaptığınız somut bir eylem. Tamam.
2:22
Sunucu isteğimize cevap verdi ve bir
2:24
yığın kod gönderdi. Şimdi ne olacak?
2:27
İşte geldik ikinci aşamaya.
2:29
Tarayıcınızın motoru yani perde
2:31
arkasındaki o gizli çevirmen.
2:33
Tarayıcının içinde asıl ağır işi yapan
2:36
parçaya odaklanıyoruz. Sorumuz geliyor.
2:39
Bu tarayıcılardan hangileri Blink
2:41
adındaki işleme motorunu kullanır?
2:43
Seçeneklerimiz Chrome ve Safari, Safari
2:46
ve Firefox, Chrome, Opera ve Edge ya da
2:50
sadece Safari. Bu biraz daha teknik
2:52
kabul. Farklı tarayıcılar sayfaları bize
2:55
göstermek yani tabiri caizse çizmek için
2:58
farklı teknolojiler kullanıyor. Bakalım
3:00
hangileri aynı motoru paylaşıyor ve
3:03
cevap C şıkkı. Chrome, Opera ve Edge. Bu
3:08
üç popüler tarayıcının güncel sürümleri
3:10
aynı temel teknolojiyi yani blink
3:13
motorunu paylaşıyor. Peki nedir bu
3:15
işleme motoru? en basit haliyle
3:18
tarayıcınızın kalbidir. Sunucudan gelen
3:20
o karmaşık kodları alır ve bizim
3:22
ekranımızda gördüğümüz tıklayabildiğimiz
3:25
o canlı web sayfasına dönüştürür. Yani
3:27
bir mimarın projesini alıp onu bizim
3:30
gezebileceğimiz bir binaya dönüştüren
3:32
usta bir ekip gibi. Bakın şu tabloya.
3:35
Gördüğünüz gibi Chrome, Opera ve Edge
3:37
hepsi blink motorunu kullanıyor. Bu
3:40
Google'ın öncülük ettiği Chromium
3:42
projesinin bir parçası. Diğer yandaysa
3:45
Apple'ın Safari'si kendi motoru olan
3:46
webkit'i Firefox da GE'yu kullanıyor.
3:49
Yani piyasada aslında üç büyük motor
3:51
ailesi var. Peki bu neden önemli? Hiçbir
3:55
web sitesinin Chrome'da harika görünüp
3:57
de Safari'de darmadağan olduğunu
3:58
gördünüz mü? İşte sebebi tam olarak bu
4:01
motor farklılıkları. Her motor kodu
4:03
birazcık farklı yorumlayabiliyor. Bu da
4:05
web geliştiricileri için en büyük baş
4:07
ağrılarından biri. Tamam. Süper. İstemci
4:11
kim? Sunucu kim? Anladık. Sunucudan
4:14
gelen kodun tarayıcı motoruyla nasıl bir
4:16
sayfaya dönüştüğünü de gördük. Ama bir
4:19
dakika en başa dönelim. Benim tarayıcım
4:22
yani istemcim bu milyarlarca sunucu
4:25
arasından konuşmak istediği o doğru
4:27
sunucuyu nasıl buluyor? İşte bu sorunun
4:31
cevabı bir web adında ne var
4:33
bölümümüzde? Gelin internetin adres
4:35
defterine bir göz atalım. Soru basit.
4:38
Bir web sitesinin internetteki o
4:40
benzersiz adına ve adresine ne isim
4:43
verilir? Host adı mı, DNS mi, web
4:46
hosting mi yoksa alan adı mı? Aslında
4:49
her gün defalarca kullandığımız bir şey
4:51
bu. Hani adres çubuğuna yazdığınız o şey
4:54
var ya cevap orada saklı. Tabii ki
4:56
bildiniz. Cevap D. Alan adı.
4:59
İngilizcesiyle domain name. Web'in en
5:02
temel, en bilindik yapı taşlarından
5:04
biri. Peki nedir bu alan adı?
5:07
www.örnek.com
5:10
gibi bir sitenin akılda kalıcı bizim
5:13
okuyabildiğimiz adresidir. Çünkü aslında
5:15
bilgisayarlar birbirleriyle konuşurken
5:17
böyle isimler kullanmazlar. Onlar
5:19
172.217.22.46
5:23
46 gibi karmaşık sayısal IP adresleri
5:26
kullanır. E kimse bu sayıları
5:28
ezberleyemeyeceğine göre işte alan adı
5:30
bu korkunç sayıların yerine geçen bizim
5:32
için anlamlı hatırlaması kolay bir
5:34
etiket görevi görüyor. Sorudaki diğer
5:37
şıklardan DNS de çok önemli. İkisinin
5:40
farkını şöyle özetleyelim. Alan adı
5:43
gitmek istediğiniz yerin adı. Diyelim ki
5:45
büyük kütüphane. DNS ise internetin
5:49
devasa telefon rehberi. Siz ona büyük
5:51
kütüphane dersiniz. O da size onun
5:54
gerçek adresi olan sayısal IP'yi bulup
5:56
verir. Biri isim, diğeri o ismi adrese
6:00
çeviren sistem. Şimdi büyük resimden
6:03
çıkıp minicik bir detaya iniyoruz. Son
6:06
sorumuz görünmez boşluk karakteri
6:08
hakkında. Bu web dünyasında en küçük
6:10
detayların bile ne kadar büyük bir güce
6:12
sahip olabildiğinin harika bir örneği.
6:15
Soru şu: Kodunuzun içine NDSP şeklinde
6:18
bir şey yazarsanız bu web sayfasında
6:20
nasıl görünür? Kalın bir karakter mi,
6:23
tek bir boşluk mu, altı çizili bir
6:26
karakter mi yoksa iterik bir karakter
6:28
mi? Bu geliştiricilerin çok sık
6:30
başvurduğu küçük ama etkili bir numara.
6:33
Ve cevap B şıkkı. Tek bir boşluk. Ama
6:37
durun bu muymuş yani demeyin. Çünkü bu
6:40
klavyedeki boşluk tuşuyla bastığınız
6:42
sıradan bir boşluk değil. Bu çok çok
6:44
özel bir boşluk. İşte bu karakterin özel
6:47
adı kırılmayan boşluk. Olayın bütün
6:50
sırrı bu kırılmayan kelimesinde.
6:53
Normalde bir metin satır sonuna
6:55
geldiğinde tarayıcı herhangi iki
6:57
kelimenin arasından metni alt satıra
6:59
atabilir. Ama bu özel boşluğu
7:01
kullandığınızda tarayıcıya adeta emir
7:03
veriyorsunuz. Bu iki kelimeyi asla
7:06
ayırma. Onlar bir bütün. Peki bu nerede
7:09
işe yarar? Şunu düşünün. Mustafa Kemal
7:12
Atatürk yazıyorsunuz. Mustafa Kemal
7:14
satırın sonunda kalıp Atatürk
7:16
kelimesinin tek başına alt satıra
7:18
düşmesi ne kadar garip görünürdü değil
7:20
mi? İşte bu küçük kod parçacığı
7:22
tasarımcılara bu gibi durumlarda tam
7:24
kontrol sağlıyor ve isimlerin ya da
7:27
birlikte kalması gereken kelimelerin
7:29
bölünmesini engelliyor. Gördüğümüz gibi
7:32
web aslında sihirli bir kutu değil.
7:34
Tamamen mantıksal kurallar üzerine
7:36
kurulu devasa ve birbiriyle sürekli
7:38
konuşan bir sistem. Her şey sizin
7:41
istemcinizden yani tarayıcınızdan
7:43
çıkıyor. Bir alan adı sayesinde doğru
7:46
sunucuyu buluyor. O sunucudan gelen kodu
7:48
tarayıcınızın motoru alıp bizim için
7:50
görsel bir şölene dönüştürüyor ve bunu
7:52
yaparken o kırılmayan boşluk gibi en
7:55
küçük karakterin bile ne anlama
7:57
geldiğini biliyor. Web işte bunun gibi
8:00
sayısız kural üzerine kurulup biz bugün
8:02
sadece birkaç tanesine göz attık. Peki
8:05
internetin bir sonraki gizli parçasını
8:07
siz ne zaman keşfedeceksiniz? Çünkü bu
8:09
kuralları anladıkça perde arkası daha da
8:11
aydınlanıyor. Merak etmeye devam edin.
8:14
Çünkü keşfedilecek daha o kadar çok şey
8:16
var ki.
#Programming
#Internet & Telecom
#Web Design & Development
#Education