live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Ata Aöf Türk Dili -2 2024-2025 Vize Soruları
Mar 8, 2026
Ata Aöf Türk Dili -2 2024-2025 Vize Soruları
Bu kaynaklar, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi bünyesindeki Türk Dili II dersinin vize sınavına hazırlık amacıyla oluşturulmuş kapsamlı bir rehber ve soru setidir. İçerik; noktalama işaretlerinin kullanımı, yazım kuralları ve anlatım bozuklukları gibi teknik dil bilgilerini detaylı bir şekilde ele almaktadır. Ayrıca gezi yazısı, deneme, dilekçe ve tutanak gibi farklı edebi ve resmi yazı türlerinin ayırt edici özelliklerine dair açıklayıcı bilgiler sunmaktadır. Metinler, Türk edebiyatındaki hikaye ve roman geleneklerini dünya edebiyatındaki ilk örneklerle ilişkilendirerek öğrencilerin teorik altyapısını güçlendirmeyi hedefler. Son bölümde yer alan çözümlü deneme soruları ise öğrenilen konuların sınav formatında pekiştirilmesine olanak tanır. Özetle bu döküman, akademik bir dil eğitimi için gerekli olan hem pratik kuralları hem de temel edebi kavramları bir araya getirmektedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugünkü konumuzda
0:03
yazının gizli dünyasına dalıyoruz. Adeta
0:05
bir mimar gibi kelimelerin şifrelerini
0:08
çözeceğiz. Türkçenin ne kadar zengin bir
0:11
yapıya sahip olduğunu da bu yolculukta
0:13
birlikte göreceğiz. Hazırsanız
0:15
başlayalım. Peki bir düşünün bakalım.
0:18
Yazdığınız kelimelerin bağırmasını,
0:21
fısıldamasını ya da şöyle bir durup
0:23
nefes almasını nasıl sağlarsınız?
0:26
Konuşurken kolay değil mi? Ses tonumuz
0:28
var. El kol hareketlerimiz var ama
0:31
yazıda işte yazının asıl ustalığı da tam
0:34
burada başlıyor. Cevap aslında gözümüzün
0:37
önünde. Hepimizin bildiği o gizli kodda
0:40
noktalama işaretleri. İşte bugünkü
0:42
analizimizin de ana fikri tam olarak bu.
0:45
Yazıya bir tür mimari olarak bakacağız.
0:47
Düşünsenize kelimeler tuğlalarımızsa
0:50
noktalama işaretleri de onları sapa
0:52
sağlam bir arada tutan harç gibidir. O
0:55
zaman haydi bu mimarinin temellerine
0:57
inelim. İlk durağımız yapıyı ayakta
1:00
tutan o küçük ama hayati parçalar,
1:03
sessiz sinyaller. Yani evet bildiğimiz
1:06
noktalama işaretleri ama onlara bir de
1:08
bu gözle bakalım. Şimdi çoğu sinyalin ne
1:12
işe yaradığını biliyoruz değil mi? Nokta
1:14
dur der. Virgül kısa bir nefes al der.
1:17
Ünlem heyecanlan der. Ama alet
1:20
çantamızda daha özel daha incelikli
1:22
aletler de var. Mesela noktalı virgül.
1:25
Bu tam bir denge ve netlik ustasıdır.
1:29
Bakın şu cümleye. Ne kadar güzel değil
1:31
mi? Zenginlik gurbeti vatana, yoksulluk
1:34
vatanı gurbete çevirir. İşte noktalı
1:37
virgülün yaptığı sihir bu. İki tane tam
1:40
kendi başına ayakta durabilen ama
1:42
birbiriyle zıt fikri alıyor ve bir
1:44
terazi gibi mükemmel bir dengeyle yan
1:46
yana koyuyor. Burada virgül olsa her şey
1:49
birbirine karışırdı ama noktalı virgül
1:52
adeta bak bu iki fikir birbiriyle
1:54
ilgili. İkisini de dikkatle oku diyor.
1:57
Tamam, harcımızı ve tuğlalarımızı
1:59
anladık. Şimdi sıra geldi projenin
2:01
kendisine. Yani planımızı seçeceğiz. Ne
2:04
inşa edeceğiz? Amacımız ne? Bilgi veren
2:07
bir ansiklopedi maddesi mi yoksa
2:09
okuyucuyu alıp götüren bir roman mı? Her
2:12
birinin planı yani anlatım biçimi
2:14
farklıdır. İlk plan türümüz açıklayıcı
2:17
anlatım. Adı üstünde amacı bilgi vermek.
2:21
Bu nasıl çalışır? Bu neden böyle? gibi
2:23
sorulara net objektif cevaplar verir.
2:26
Aklınıza hemen ders kitapları, kullanım
2:28
kılavuzları gelsin. Amaç bir şeyi
2:30
öğretmek. Mesela diyelim ki tiyatronun
2:33
çökenlerini anlatan bir yazı
2:34
yazıyorsunuz. İşte tam da bu planı
2:37
kullanırsınız. Tiyatro eski çağlardaki
2:39
dini ritüellerden doğmuştur. Çünkü diye
2:42
başlar adım adım kanıtlarla okuyucuyu
2:44
bilgilendirirsiniz. Amaç kafa
2:46
karıştırmak değil, tam tersi her şeyi
2:49
aydınlatmak. Gelelim ikinci planımıza.
2:52
Betimleyici anlatım. İşte bu kelimelerle
2:56
resim yapma sanatı. Burada amaç bilgi
2:58
vermek falan değil. Amaç okuyucunun
3:01
zihninde bir sahne canlandırmak.
3:03
Renkleri, kokuları, sesleri kullanarak
3:05
onu oraya o ana ışınlamak. Kelimeler
3:08
sizin fırçanız olur. Harika.
3:11
Sinyallerimiz tamam. Planımızda seçtik.
3:14
Artık inşaata başlayabiliriz. Tıpkı
3:17
gerçek hayattaki gibi farklı amaçlar
3:19
için farklı binalar inşa ederiz. İşte
3:21
şimdi de kelimelerle farklı yapılar yani
3:24
yazı türleri inşa edeceğiz. Mesela bazı
3:27
yapılar çok nettir. Kuralları bellidir.
3:30
Bir dilekçeyi düşünün. Nereye ne
3:32
yazılacağı, nasıl bir dil kullanılacağı
3:35
önceden belirlenmiştir. Ya da bir
3:37
tutanak. Bunlar süslü püslü binalar
3:39
değil. İşlevsel, sağlam ve amaca yönelik
3:42
yapılardır. Ama bir de işin sanat kısmı
3:45
var, değil mi? Gelelim daha yaratıcı
3:47
yapılara. Mesela gezi yazısı. Bu
3:50
bambaşka bir dünya. Bir yolculukta
3:52
gördüklerinizi, hissettiklerinizi alıp
3:55
onu ölümsüz bir esere, bir edebiyat
3:57
yapıtına dönüştürüyorsunuz.
3:59
Ve bu türün devleri var. Düşünsenize
4:02
Marco Polo'nun Venedik'ten çıkıp Çin'e
4:04
uzanan inanılmaz yolculuğunu ondan
4:06
okuyoruz. Ya da İbn Batuta'nın neredeyse
4:09
o gün bilinen dünyanın tamamını dolaşıp
4:11
anlattıklarını. Bu insanlar sadece
4:14
seyahat etmediler. Yaptıkları
4:15
yolculukları bizim de zihnimizde
4:17
yaşayabileceğimiz ölümsüz anıtlara
4:19
dönüştürdüler.
4:21
İşin daha da ilginci aynı yapı türünün
4:23
bile ne kadar farklı planlarla inşa
4:25
edilebildiği. Mesela bizim
4:27
edebiyatımızdaki kısa öyküye bakalım.
4:29
Bir anda Ömer Seyfettin var. Onun
4:31
hikayeleri aksiyon dolu. Sürekli bir
4:33
olay olur. Sonunu merak edersiniz. Diğer
4:36
yandaysa Memduh Şevket Esendal. O bir
4:38
olayı değil, bir anı, bir durumu, bir
4:41
hissi anlatır. Sizi o anın içine sokar.
4:44
Bakın ikisi de öykücü ama mimari
4:46
planları birbirinden gece ile gündüz
4:48
kadar farklı. Tabii en iyi mimarın bile
4:51
yaptığı binada çatlaklar olabilir.
4:53
İnşaat bittikten sonra bir de kalite
4:55
kontrolü yapmak lazım. İşte yazıdaki
4:58
bazı yaygın hatalar da binanın
5:00
temelindeki yapısal zayıflıklar gibidir.
5:02
Küçücük bir hata bütün yapıyı tehlikeye
5:05
atabilir. Mesela şu ki bağlacı meselesi.
5:08
O kadar sık hata yapılıyor ki birkaç
5:11
istisna dışında hani şu belki çünkü
5:14
gibiler hariç ki her zaman ayrı yazılır.
5:17
Madem ki değil madem ki. Bu kadar basit
5:20
bir kural cümlenin iskeletini sağlam
5:22
tutar. İşte bir tane daha. Bu da çok
5:25
kritik bir temel hatası. Batılı
5:27
ülkelerdeki teknoloji alanında
5:29
ilerlemesi dediğimizde bir an durup
5:31
soruyoruz. Kimin ilerlemesi? Anlam
5:33
kopuyor. Ama batılı ülkelerin teknoloji
5:36
alanında ilerlemesi dediğimizde her şey
5:38
yerine oturuyor. O küçücük bir ek
5:40
cümlenin bütün mantığını taşıyor
5:42
aslında. Peki bütün bunları neden
5:45
anlattık? Çünkü tüm bu parçalar bir
5:47
araya geldiğinde elinizde inanılmaz
5:49
güçlü bir alet çantası oluyor. Artık bir
5:52
metne baktığınızda sadece kelimeleri
5:54
görmeyeceksiniz. Arkasındaki iskeleti,
5:57
planı yani bütün mimariyi göreceksiniz.
6:00
Yani usta bir dil mimarı olmak için
6:03
süreç aslında çok net. 1. Sinyallerle
6:06
yani noktalamayla okuyucuya yol
6:08
gösterin. 2. Amacınıza en uygun planı
6:12
yani anlatım biçimini seçin. Ve 3.
6:15
Yapıyı yani metninizi dil bilgisi
6:18
kurallarına dikkat ederek sağlam bir
6:20
şekilde inşa edin. İşte hepsi bu. Ve
6:23
şunu unutmayın. Bütün bu kurallar sizi
6:25
kısıtlamak için değil tam tersi size güç
6:28
vermek için var. Bunlar anlamı inşa
6:31
etmeniz için kullanacağınız aletler.
6:33
Tuğlayı nasıl koyacağınızı, harcı nasıl
6:35
karacağınızı bildiğinizde ortaya sadece
6:38
bir kelime yığını değil, insanları
6:40
etkileyen kalıcı yapılar
6:41
çıkarabilirsiniz.
6:43
Peki sizi şöyle bir soruyla başa
6:45
bırakmak istiyorum. Her şeyi yapay
6:48
zekanın yazdığı, iletişimin, emojilerle
6:50
kurulduğu bu çağda kelimeleri bir usta
6:53
gibi işleyen, dilin mimarisini anlayan
6:55
insanın yeri ne olacak? Bu el emeğinin,
6:58
bu ustalığın geleceği sizce ne?
#Books & Literature
#Education
#Humanities