live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Avrupa Tarihi 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/02/11/avrupa-tarihi-2024-2025-vize-sorulari/
Sunulan metin, 15. ve 18. yüzyıllar arası Avrupa tarihini kapsayan akademik bir vize hazırlık materyalidir. Kaynak; Coğrafi Keşifler, Rönesans, Reform ve Westphalia Düzeni gibi kıtanın çehresini değiştiren temel dönüm noktalarını detaylandırmaktadır. Metinde sömürgecilik faaliyetleri, merkantilist ekonomi anlayışı ve mezhepsel bölünmeler gibi kritik konular hem teorik anlatımlarla hem de örnek sınav sorularıyla pekiştirilmiştir. Ayrıca Habsburg-Valois rekabeti ve Cizvitler gibi siyasi ve dini aktörlerin modern devletler sisteminin oluşumundaki rolleri üzerinde durulmuştur. Bu doküman, öğrencilerin tarihsel kavramları ve olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini kavramasını amaçlayan eğitici bir özet niteliğindedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Tamamdır. Başlıyoruz. Konumuz şu: Sadece
0:02
birkaç patlayıcı yüzyıl içinde 1000
0:05
yıllık bir dünya düzeni nasıl tamamen
0:07
çöktü ve onun yerine bizim bugünkü
0:09
modern dünyamızın temelleri nasıl
0:11
atıldı? Birlikte bakalım. Her şey
0:14
aslında bu basit ama çok derin soruyla
0:16
başlıyor. Yani düşünün bir yüzyıllardır
0:19
sarsılmaz gibi görünen inançlar,
0:22
sınırlar, kurallar nasıl oluyor da bir
0:24
anda sanki hiç var olmamış gibi
0:26
buharlaşıp gidiyor? E peki o boşluğu ne
0:29
dolduruyor? İşte bu anlatımda tam da bu
0:32
sancılı doğum sürecini başlatan ve bugün
0:34
içinde yaşadığımız dünyayı şekillendiren
0:37
o dört büyük devrime yakından bakacağız.
0:40
Önce bir sahneyi hazırlayalım. Değil mi?
0:42
Şöyle bir dünya hayal edin. Orta Çağ
0:44
Avrupa'sı. Neredeyse tamamı tek bir
0:46
inancın, Katolikliğin altında birleşmiş.
0:49
Akademinin, bilimin ve ibadetin ortak
0:51
dili Latince. Ve elinizdeki dünya
0:54
haritası okyanusların kıyısında aniden
0:56
bitiyor. Ötesi bilinmezlik. Her şey ne
0:59
kadar da yerli yerinde ve sabit
1:00
görünüyor. En azından şimdilik. Ve işte
1:03
ilk devrim patlıyor. Coğrafi devrim.
1:06
Size soruyorum. Bildiğiniz, tanıdığınız
1:08
dünya bir anda iki katına çıksa ne
1:10
olurdu? Bütün kurallar, bütün dengeler,
1:12
bildiğiniz her şey altüst olurdu. İşte
1:15
tam da bu oldu. Okyanuslara ilk
1:18
açılanlar Portekizlilerdi ve akıllarında
1:21
üç şey vardı. Birincisi baharat. O
1:24
zamanlar için bugünün petrolü kadar
1:25
değerli inanılmaz bir zenginlik kaynağı.
1:28
İkincisi tabii ki altın. Zenginliğin en
1:32
saf, en somut hali. Üçüncüsü ise biraz
1:35
daha efsanevi rahip kral Jon'u yani
1:38
Preste Jojoa'yı bulmak. Yüzyıllardır
1:41
doğuda bir yerlerde var olduğuna
1:42
inanılan bu güçlü Hristiyan krallık,
1:44
Müslüman dünyasını arkadan kuşatabilecek
1:47
paha biçilmez bir müttefik demekti. Yani
1:49
motivasyon hem ekonomikti hem de dini.
1:53
Şu olayın cüretkarlığına bir bakar
1:54
mısınız? İki küçük Avrupa Krallığı daha
1:57
ne bulduklarını tam olarak bilmeden
1:59
Papa'nın da onayıyla masaya oturuyor,
2:01
ellerine bir cetvel alıp gezegenin
2:03
üzerine bir çizgi çekiyorlar. Bu taraf
2:05
benim, o taraf senin. İşte bu tarihteki
2:08
ilk küresel sınır anlaşması ve modern
2:11
sömürgeciliğin de adeta doğum belgesi.
2:13
Tabii ki bu yeni topraklar yeni yönetim
2:16
biçimleri gerektiriyordu. İspanyollar
2:18
Amerika'da doğrudan krala bağlı memurlar
2:20
ve yüksek mahkemelerle merkeziyetçi katı
2:23
bir hiyerarşi kurdular. Ve bu sistemin
2:25
en temel özelliği şuydu. yerli halkın
2:28
yönetime katılmasına asla izin
2:30
verilmedi. Bu dışlama bugün bile
2:32
etkilerini gördüğümüz derin toplumsal
2:34
sorunların ve eşitsizliklerin de
2:36
temelini attı. Ve bu bizi ikinci devrime
2:39
getiriyor. Entelektüel devrim.
2:41
Düşünsenize Avrupa'ya yeni keşfedilen
2:44
topraklardan inanılmaz bir zenginlik.
2:47
Daha önce hiç görünmemiş bitkiler,
2:49
hayvanlar ve yepyeni bilgiler akıyor.
2:51
Bütün bu yenilikler zihinlerdeki o Orta
2:54
Çağ pasını adeta silkeledi. Rönesans'a
2:57
hoş geldiniz. Bakın bu alıntıdaki detay
3:00
çok önemli. Rönesans dediğimiz şey
3:02
sadece Antik Yunan ve Roma sanatının
3:04
felsefesini yeniden keşfetmek değildi.
3:06
Bu aynı zamanda Petrarka gibi
3:08
düşünürlerin kendi yakın geçmişlerine
3:11
yani Orta Çağ'a dönüp bilinçli bir
3:13
şekilde bu bir karanlık çağdı
3:15
demeleriydi. Yani geçmişle araya bir
3:17
çizgi çekme ondan kopma iradesiydi. Ve
3:20
bu kapuşu sağlayan düşünürler eski
3:22
kalıpları adeta dinamitledi. Akyavelli
3:25
hükümdar adlı eseriyle siyasetin o tatlı
3:28
masallarını bir kenara itip gücün
3:29
acımasız gerçeklerini hepimizin yüzüne
3:31
vurdu. Thomas Moore Ütopyala peki daha
3:34
iyi bir dünya nasıl olurdu sorusunu
3:36
sordu. Erasmus deliliğe övgüde toplumun
3:39
ve özellikle de kilisenin iki
3:41
yüzlülüğünü müthiş bir zekayla alaya
3:43
aldı. Artık hiçbir şey dokunulmaz,
3:45
hiçbir şey sorgulanamaz değildi. Bu yeni
3:48
sorgulayan zihin yapısı ekonomiye de
3:50
yansıdı. Tabii merkantilizm dediğimiz
3:52
yeni bir teori ortaya çıktı. Mantığı çok
3:54
basitti. Dünyadaki toplam zenginlik
3:57
sabit bir pasta gibidir. Eğer ben daha
3:59
büyük bir dilim almak istiyorsam bir
4:01
başkasının dilimi mutlaka küçülmelidir.
4:03
Birinin kazancı diğerinin kaybıdır. E bu
4:06
düşünce neye yol açar? Devletler arası
4:08
amansız bir rekabete. İşte o amansız
4:12
rekabetin 16. yüzyıldaki başrol
4:14
oyuncuları. Bir köşede toprakları
4:17
Avusturya'dan İspanya'ya, oradan da yeni
4:20
dünyaya uzanan devasa Habsburg hanedanı
4:22
ve lideri 5. Karl, diğer köşede ise
4:25
Fransa'nın Valloa hanedanı ve onun
4:28
hırslı kralı Fransua. Peki bu iki dev
4:32
niçin dövüşüyordu? Hedef kutsal Roma
4:35
İmparatorluk tacıydı. Bu taç sadece bir
4:37
unvan değildi. O tacı takan teorik
4:40
olarak tüm Hristiyan Avrupa'nın lideri
4:42
yani bir nevi Avrupa üzerinde hegomonya
4:45
kurma iddiasındaydı. İşte bu yüzden bu
4:47
rekabet kıtayı 10 yıllar boyunca kanlı
4:50
savaşlara sürükleyecekti. Şimdi de
4:52
geldik 3. devrime. Peki o her şeyi
4:54
sorgulayan yeni eleştirel düşünce ruhu
4:57
1000 yıldır Avrupa'yı bir arada tutan
4:59
tek ve en güçlü kuruma yani kiliseye
5:02
uygulandığında ne olur? Cevap basit.
5:04
Kıyamet kopar. Yani reformasyon. Her şey
5:07
Martin Luther adında bir keşişin
5:09
Wiinberg'deki kilisenin kapısına o
5:11
meşhur 95 tezini çakmasıyla başladı.
5:14
Neye isyan ediyordu? Kilisenin enduljans
5:16
adıyla para karşılığı günahları
5:18
affetmesine yani tabiri caizse cennetten
5:21
arsa satmasına, fikirlerinden vazgeçmesi
5:24
için imparatorun huzuruna çıkarıldığı
5:25
Warmst yetinde işte buradayım başka
5:28
türlüsünü yapamam." diyerek dimdik
5:30
durdu. Sonuç Worms fermanıyla aforoz
5:32
edildi. Yani dinden atıldı ve kanun
5:35
kaçağı ilan edildi. Ama o kıvılcım bir
5:37
kere çakılmıştı ve bu yangın sadece
5:39
ilahiyat tartışması olarak kalmadı.
5:42
İsveç kralı gibi uyanık hükümdarlar
5:44
Lüterciliği benimsemekte büyük bir
5:45
fırsat gördüler. Bu sayede hem Papa'nın
5:48
otoritesinden kurtuluyorlar hem de
5:50
kilisenin o akıl almaz lengliğine el
5:52
koyabiliyorlardı. Bu sırada İsviçre'de
5:54
Jean Calvin adında bir başkası bu reform
5:57
hareketini çok daha sistemli, çok daha
5:59
disiplinli bir hale getirdi ve Calvinizm
6:01
doğdu. Bu yeni, daha radikal yorum da
6:03
İskya'dan Hollanda'ya Avrupa'nın dört
6:06
bir yanına yayıldı. Peki Katolik
6:08
Kilisesi bütün bunlara seyirci mi kaldı?
6:11
Elbette hayır. Onlar da karşı
6:13
reformasyon adıyla kendi hamlelerini
6:14
yaptılar ve bu hamlenin en keskin kılıcı
6:17
yeni kurulan Cizvit tarikatıydı.
6:19
Cizvitleri kilisenin yüksek eğitimli
6:21
adanmış özel kuvvetleri gibi
6:23
düşünebilirsiniz. İnanılmaz bir disiplin
6:25
ve adanmışlıkla sadece Avrupa'da
6:27
Protestanlığın yayılışını durdurmaya
6:28
çalışmadılar. Aynı zamanda Amerika'dan
6:31
Asya'ya kadar dünyanın dört bir yanına
6:33
yayılarak Katolikliği ilk gerçek küresel
6:35
inanç sistemi haline getirdiler. Ve işte
6:38
geldik son ve 4. devrime. Bütün bu dini
6:41
savaşların küllerinden doğan siyasi
6:43
devrimi. Yaklaşık bir yüzyıldır biriken
6:46
bütün o dini ve siyasi gerilimler 30 yıl
6:48
savaşlarında korkunç bir patlamaya
6:50
dönüştü. Savaşın ne kadar acımasız ve
6:53
kırılgan olduğunu anlatan küçük bir
6:54
anekdot var. Bohemya kralı seçilen 5.
6:57
Friedrich tacını sadece tek bir kış
6:59
boyunca koruyabildi. Bu yüzden tarihe
7:01
kış kralı olarak geçti. Düşünün bir
7:04
mevsimlik bir iktidar ve ardından gelen
7:06
bir ömürlük sürgün. Savaş buydu. İşte bu
7:10
korkunç yıkımın, bu bitmek bilmeyen
7:12
savaşın sonunda Avrupa'nın liderleri
7:15
Vestfalya'da bir araya geldiler ve
7:17
imzaladıkları bu antlaşma sadece kanlı
7:19
bir savaşı bitirmedi. Dünyayı yönetmek
7:22
için yepyeni bir işletim sistemi kurdu.
7:25
Egemen ve bağımsız devletler sistemi.
7:27
Peki bu yeni işletim sisteminin ana
7:29
kuralı neydi? İşte buydu. Güç dengesi.
7:33
Artık mesele tek bir imparatorun ya da
7:35
tek bir dinin bütün Avrupa'ya hükmetmesi
7:37
değildi. Yeni kural şuydu. Hiçbir
7:40
devletin diğer hepsini yutacak kadar
7:42
güçlenmesine izin verilmeyecekti. Eğer
7:44
birisi aşırı güçlenirse diğerleri
7:46
birleşip onu dengeleyecekti. İşte bu
7:49
pragmatik ve acımasız ilke o günden
7:51
bugüne uluslararası ilişkilerin temelini
7:53
oluşturuyor. İşte modern dünyayı doğuran
7:56
o dört büyük sarsıntı bu şekildeydi.
7:59
Coğrafi, entelektüel, dini ve son olarak
8:02
da siyasi. Ve bu da bizi son bir soruya
8:05
getiriyor. Ulus devletler, küresel
8:07
rekabet, farklı inançların bir arada
8:09
yaşama ya da yaşayamama zorunluluğu.
8:12
Sizce bu dört devrim gerçekten geçmişte
8:14
mi kaldı? Yoksa bizler hala onların
8:17
yüzlerce yıl önce kurduğu sahnede mi
8:18
oynuyoruz? Sanırım bu sorunun cevabı
8:21
size kalmış.
#Education