live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Kuruluş ve Yükseliş Devri Osmanlı Tarihi 2024-2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/03/03/kurulus-ve-yukselis-devri-osmanli-tarihi-2024-2025-vize-sorulari/
Sunulan metin, Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükseliş dönemlerine odaklanan 2024-2025 akademik yılına ait bir vize hazırlık materyalidir. İçerik, 1302 Bapheus Savaşı'ndan İstanbul'un fethine kadar uzanan kritik askeri başarıları, siyasi hamleleri ve devletin beylikten imparatorluğa geçiş sürecini ele almaktadır. Kaynakta Anadolu Türk birliğinin sağlanması, Balkan fetihleri ve Fetret Devri gibi önemli kırılma noktaları detaylı bir şekilde işlenmiştir. Ayrıca erken dönem Osmanlı tarih yazıcılığındaki belge eksikliği ve kronoloji sorunları gibi akademik meselelere de değinilmektedir. Metin, öğrencilerin tarihi olayları ve şahsiyetleri doğru analiz etmelerini sağlayan çözümlü test soruları ve özet bilgiler içermektedir. Bu kaynak, imparatorluğun ilk iki yüzyılındaki stratejik genişlemeyi ve merkeziyetçi yapının inşasını kavramak için kapsamlı bir rehber niteliğindedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Bu bölümde sizlerle tarihin en
0:02
inanılmaz yükseliş hikayelerinden birine
0:05
Osmanlı İmparatorluğuna bakıyoruz. Yani
0:08
küçücük bir uç beyliği nasıl oldu da üç
0:10
kıtaya yayılan devasa bir cihan
0:12
imparatorluğuna dönüştü? İşte bu
0:14
inanılmaz yolculuğun sırlarını gelin hep
0:17
birlikte aralayalım. İşte bütün hikayeyi
0:20
şekillendiren o kilit soru da tam olarak
0:22
bu. Yıkılmakta olan bir imparatorluğun
0:25
kıyısında avuç içi kadar bir topraktaki
0:27
savaşçı bir topluluk. Nasıl oldu da
0:29
tarihin en uzun ömürlü, en güçlü
0:32
devletlerinden birini kurabildi? Onları
0:34
diğerlerinden ayıran neydi? Hadi bu
0:36
sorunun peşine düşelim. Her şeyin
0:38
başladığı yere o ilk kıvılcımın çaktığı
0:41
anla gidelim. Neresi orası? 13. yüzyılın
0:44
o karmaşa dolu Anadolu'su. Şöyle
0:47
düşünün. 1243 Kösedağ Savaşı. Moğollar
0:50
geliyor ve Anadolu Selçuklu Devleti'ni
0:53
darmadağan ediyor. Ortada ne otorite
0:55
kalıyor ne de düzen. Tam bir kaos. İşte
0:58
bu büç boşluğunda özellikle de Bizans
1:01
sınırında Osman Bey'inki gibi küçük
1:03
dinamik beylikler ortaya çıkıyor. Biz
1:06
bunlara uç beylikleri diyoruz. Ve şunu
1:08
unutmayın başkaları için felaket olan bu
1:11
durum onlar için muazzam bir fırsattı.
1:13
Peki bu fırsatı nasıl kullandılar? İşte
1:15
ilk 30 yıla bir bakın. Resmen fırtına
1:18
gibi estiler. 1302 Bapus Savaşı.
1:21
Karşılarında ilk defa ciddi merkezi
1:24
birans ordusu var ve onu yeniyorlar. Bu
1:26
biz buradayız ve ciddiyiz demekti. Sonra
1:29
1326'da Bursa düşüyor. Artık bir
1:32
başkentleri, bir merkezleri var. Ama
1:34
asıl bomba 1329'da geliyor. Pelekanon
1:37
Savaşı. Orhangazi bizzat Bizans
1:40
İmparatoru'nun komuta ettiği orduyu
1:42
yeniyor. Düşünebiliyor musunuz? Artık
1:44
oyunun kuralları tamamen değişmişti. Ve
1:47
şimdi hikayenin belki de en önemli
1:49
anlarından birine geliyoruz. O büyük
1:52
adım atıldığı ana, Osmanlıların Asya'dan
1:54
Avrupa'ya geçişine. Peki bu geçiş nasıl
1:57
oldu? Tesadüfen mi? Hayır, asla.
2:00
Arkasında müthiş bir strateji var.
2:03
Karesi Beyliği diye bir komşuları var.
2:05
Denize kıyısı olan. Osmanlılar tamamen
2:07
bir karagücü. O sırada ne yapıyorlar?
2:10
Karesiyi topraklarına katıyorlar ve bir
2:12
anda hazır bir donanmaya sahip
2:14
oluyorlar. İşte o donanma onlara
2:16
Avrupa'nın yani Rumeli'nin kapılarını
2:19
açan altın anahtarı oldu. Anadolu'da
2:22
işler nasıl yürüdü peki? İşte burada
2:24
baba ve oğul arasında müthiş bir
2:26
strateji farkı görüyoruz. Baba yani 1.
2:29
Murat daha çok diplomasi adamı. Diğer
2:32
beyliklere diyor ki, "Sizi yok
2:33
etmeyeceğim. Yerinizde kalın ama benim
2:35
üstünlüğümü kabul edin. Bana vergi
2:37
ödeyin. Savaşta asker gönderin. Buna
2:40
vassallık diyoruz. Akıllıca değil mi?
2:42
Ama oğlu Yıldırım Bayezit, "O çok daha
2:44
farklı. Ne vassallığı diyor, doğrudan
2:47
fethedeceğim." Ve bütün gücü merkezde
2:49
topluyor. İki sultan, bambaşka iki yol.
2:52
İşte 1. Murat'ın o vasallık sisteminin
2:55
ne kadar işe yaradığının en çarpıcı
2:57
kanıtı. Yıl 1396, Nibolu Savası. Karşıda
3:01
dev bir haçlı ordusu var. Peki Sırp
3:03
Kralı ne yapıyor? Osmanlı'ya karşı
3:05
savaşmıyor. Tam tersi Osmanlı'nın
3:07
yanında onlara sadık bir müttefik olarak
3:09
savaşıyor. Düşünün Balkanlardaki siyaset
3:12
işte bu kadar karmaşık ve Osmanlılar bu
3:14
oyunu çok iyi oynamış. Ama bilirsiniz
3:17
her büyük yükseliş hikayesinde mutlaka
3:20
bir düşüş, bir kırılma anı vardır. İşte
3:23
şimdi o ana her şeyin neredeyse bittiği,
3:26
o devasa yapının temellerinden
3:28
sarsıldığı o korkunç ana gidiyoruz.
3:31
1402.
3:32
Bu tarih Osmanlı için tek bir anlama
3:34
geliyor. Felaket, Ankara Savaşı. O
3:38
yıldırım gibi Esen Sultan Bayazit
3:40
doğudan gelen bir başka fırtınaya,
3:42
Timur'a yeniliyor ve sadece yenilmekle
3:44
kalmıyor. Esir düşüyor. Devlet bir anda
3:47
başsız, lidersiz kalıyor. İşte bu
3:50
yenilgi tarihe fetret devri olarak geçen
3:53
o kapkaranlık dönemi başlatıyor. Tam 11
3:56
yıl süren bir kabus. Bayazit'in oğulları
3:58
taht için birbirlerinin boğazına
4:00
sarılıyor. Kardeş kardeşi öldürüyor.
4:03
Ülke tam bir iç savaşın pençesinde.
4:05
Onlarca yılda kazanılan ne kadar toprak
4:08
varsa neredeyse hepsi bir bir elden
4:10
çıkıyor. Osmanlı Devleti daha tam bir
4:13
imparatorluk bile olamadan haritadan
4:15
silinmenin eşiğine geliyor. Peki bu
4:18
enkazın altından nasıl kalkıldı?
4:20
Parçalanmış bir devlet küllerinden nasıl
4:23
yeniden doğdu? İşte şimdi hikayemizin
4:25
kahramanı, devleti adeta yeniden kuran
4:28
ve bu yüzden ikinci kurucu denen o isim.
4:31
Bu isim iç savaşı kazanan Mehmet yani
4:35
Çelebi Mehmet. O tahta çıktığında çok
4:38
akıllıca bir şey yapıyor. İlk işi
4:41
kılıcına sarılmak olmuyor. Tam tersi
4:43
devletin ne kadar zayıf, ne kadar
4:46
kırılgan olduğunun farkında. Doğuda hala
4:49
Timur'un devleti yani Şahruh'un büyük
4:51
bir tehdit olduğunu biliyor. O yüzden
4:53
hemen ona elçiler gönderiyor. Sen
4:55
büyüksün diyor. Alttan alıyor. Bu
4:58
hamleyle ne yapıyor? Devlete nefes
5:00
aldırıyor. Yaralarını sarması için o
5:02
kadar değerli bir zaman kazandırıyor ki
5:04
bu inanın bir savaşı kazanmak kadar
5:06
önemli bir hamleydi. Ama sanmayın ki her
5:09
şey bir anda düzeldi. Hiç de değil. O 11
5:12
yıllık iç savaş sadece sarayı, orduyu
5:15
değil toplumu da derinden sarsmıştı.
5:17
İnsanlar yoksullaşmış, umutsuzlaşmıştı.
5:20
İşte bu ortamda Osmanlı tarihinin en
5:23
büyük toplumsal isyanlarından biri
5:24
patlak verdi. Şeyh Bedretdi isyanı. Bu
5:28
devletin sadece dışarıdaki düşmanlarla
5:30
değil, içerideki çok derin yaralarla da
5:32
uğraşmak zorunda olduğunu gösteren acı
5:34
bir dersti. Hadi size küçük bir tarih
5:37
sorusu. Yıl 1448
5:40
Kosova Savaşı yani Balkanlardaki Osmanlı
5:43
kaderini belirleyecek o büyük savaş.
5:45
Peki ordunun başında kim var dersiniz?
5:48
Vereceğiniz cevap büyük ihtimalle
5:50
yanlış. Aklınıza hemen Fatih Sultan
5:53
Mehmet geldi değil mi? Hayır. Ordunun
5:56
başında Fatih yoktu. Tahtı gençğluna
5:59
bırakıp inzivaya çekilmiş olan babası
6:02
Murat vardı. Hunyadi Yanoş komutasındaki
6:04
Haçlı Ordusu Balkanlara yürüdüğünde
6:07
devlet büyükleri ona gidip, "Sultanım,
6:09
durum kritik. Sizin tecrübenize
6:11
ihtiyacımız var." diyor. Ve o da devleti
6:13
için tahta geri dönüyor. Ordunun başına
6:16
geçiyor ve o kritik zaferi kazanıyor.
6:18
İşte o zafer Balkanlara vurulan son
6:20
Osmanlı mührüydü. Biz buradan hiçbir
6:22
yere gitmiyoruz demenin en kesin
6:24
yoluydu. Ve işte geldik o meşhur ana
6:29
Beylik'ten imparatorluğa giden yolun son
6:32
ve en görkemli durağına.
6:34
Konstantinopolis'in fethi. Şimdi 1453
6:37
deyince hepimizin aklına ne gelir?
6:39
Kusursuz bir planlama. Üstün bir askeri
6:42
deha değil mi? Peki ya size kuşatmanın
6:45
aslında büyük bir krizle, bir
6:47
başarısızlıkla başladığını söylesem?
6:49
Tarih 20 Nisan 1453. 4 tane Ceneviz
6:53
gemisi şehre erzak ve asker getirmek
6:55
için boğaza giriyor. Halic'in ağzını
6:58
tutan koskoca Osmanlı donanması bu dört
7:00
gemiyi durduramıyor. Gemiler donanmayı
7:03
yarıp haliçe girmeyi başarıyor. Bu
7:06
kuşatma ordusu için tam bir hezimetti.
7:08
Moraller yerle bir oldu. Büyük bir hayal
7:11
kırıklığı yaşandı. İşte tam bu noktada o
7:14
büyük başarısızlık anında tarihin en
7:17
çılgın ve en dahyane fikirlerinden biri
7:20
doğuyor. I Mehmet, "Madem denizden
7:23
Haliç'e giremiyoruz, o zaman biz de
7:25
gemileri karadan yürütürüz." diyor.
7:27
Düşünebiliyor musunuz? Onlarca gemi bir
7:30
gecede koca bir tepe aşılarak Haliç'e
7:33
indiriliyor. Sabah uyandıklarında
7:35
Bizanslıların gördüğü manzara tam bir
7:38
şoktu. İşte o an şehrin kaderi de belli
7:41
olmuştu. Bir fiyasko inanılmaz bir
7:43
efsaneye dönüştü. İstanbul'un fethi
7:46
sadece bir şehrin alınması değildi. Yeni
7:49
bir çağın başlangıcıydı ve durmadılar.
7:52
Hıza bir bakar mısınız? Fetih'ten sadece
7:54
birkaç yıl sonra 1459'da Sırbistan
7:57
tamamen alınıyor. Hemen ertesi yıl
8:00
1460'ta Mora fethediliyor. 3 yıl sonra
8:03
1463'te sıra Bosna'ya geliyor.
8:06
Balkanlardaki son direniş noktaları da
8:08
bir bir düşüyor ve Osmanlı hakimiyeti
8:11
artık tartışmasız hale geliyor. Yani
8:14
şöyle bir geriye dönüp baktığımızda
8:16
yaklaşık 1 bu5uk asır sadece 150 yıl
8:19
içinde Anadolu'nın bir ucundaki küçücük
8:21
bir beylik kendini Roma
8:23
İmparatorluğu'nun mirasçısı olarak gören
8:25
çağının süper gücü haline gelmişti.
8:28
Gerçekten de inanılmaz bir dönüşüm. Ama
8:31
bitirirken aklınızda bir soru kalsın
8:32
istiyorum. Bütün bu anlattıklarımızı biz
8:35
nereden biliyoruz? İlk Osmanlı
8:37
tarihçileri bu olaylar yaşandıktan
8:39
neredeyse 150 yıl sonra yazmaya
8:41
başladılar. Peki bu durumda dinlediğimiz
8:44
bu inanılmaz kuruluş hikayesinin ne
8:46
kadarı gerçekten yaşanmış, belgelenmiş
8:48
bir tarih, ne kadarıysa imparatorluk
8:50
kurulduktan sonra o başlangıcı daha da
8:53
efsanevi kılmak için yazılmış bir
8:55
kuruluş efsanesi? İşte bu soru
8:57
tarihçilerin bile bugün hala üzerinde
8:59
ateşli tartışmalar yürüttüğü bir konu.
9:02
Belki de kesin cevabı hiçbir zaman
9:03
olmayacak.