0:00
Merhaba. Konuları masaya yatırdığımız
0:02
yeni bir bölümle daha birlikteyiz. Bugün
0:04
hepimizin çok sevdiği ama belki de pek
0:07
sorgulamadığı bir konuya dalıyoruz.
0:08
Tatillerimiz daha doğrusu o mükemmel
0:11
tatillerin arkasındaki genelde görünmez
0:14
olan etik kurallara. Şöyle bir düşünün.
0:17
Hayallerinizdeki o tatilin belki de
0:19
farkında olmadığınız bir bedeli olabilir
0:21
mi? İşte bu soru. Bu basit gibi görünen
0:23
soru bizi alıp modern otellerin ışıltılı
0:26
dünyasından ta antik felsefenin
0:28
derinliklerine götürecek. Bugünün
0:30
seyahat ahlakını yani etiğini tam olarak
0:32
anlayabilmek için gelin şöyle bir zaman
0:35
makinesini atlayalım. Her şeyin
0:37
başladığı yere gidiyoruz. Binlerce yıl
0:39
öncesine büyük bir tartışmanın tam
0:41
kalbine. Her şeyin başlangıcı antik
0:43
Yunan filozofu Protagoras'ın o ünlü
0:46
sözü. İnsan her şeyin ölçüsüdür. Peki bu
0:49
ne demek? Yani diyor ki etik kurallar
0:51
herkes için aynı olmayabilir. Kişiden
0:53
kişiye değişir. Mesela bir turist için
0:55
gayet normal olan bir şey oradaki yerel
0:57
halk için hiç de öyle olmayabilir. İşte
1:00
bütün bu etik tartışması tam da bu
1:02
görecelilik fikrinden doğuyor. Bu
1:04
felsefi gerilim aslında iki zıt kutupta
1:07
kendini gösteriyor. Bir tarafta sonuç ne
1:09
olursa olsun doğru olanı yapmalısın
1:12
diyen Kant'ın görev ahlakı var. Ama
1:14
diğer tarafta ne var? Amaca ulaşmak için
1:16
her yol mübahtır diyen Makevelli. Şimdi
1:19
bunu turizme uyarlayalım. Bir otel
1:21
müdürüsünüz diyelim. Karı arttırmak için
1:23
çalışanların hakkına mı yersiniz yoksa
1:26
her koşulda onlara adil mi
1:27
davranırsınız? İşte bu iki felsefe tam
1:30
olarak bu ikilemlerin temelini atıyor.
1:33
İyi de bütün bu felsefi soyut fikirler
1:35
nasıl oldu da işletmeler için somut elle
1:38
tutulur kurallara dönüştü? Gelin
1:40
bakalım. İş dünyasının etik konusunu
1:42
ciddiye alması için ne yazık ki büyük
1:44
bir deprem yaşaması gerekti.
1:46
1970'lerdeki o meşhur Watergate
1:48
skandalını hatırlarsınız. İşte o skandal
1:51
liderlere ve kurumlara olan bütün güveni
1:53
yerle bir etti. Bu büyük krizden sonra
1:55
dersler çıkarıldı. Tabii önce mesleki
1:57
etik üzerine kitaplar yazılmaya başlandı
1:59
ve takvimler 2000'i gösterdiğinde
2:01
Birleşmiş Milletler iş dünyası için bir
2:03
nevi küresel anayasa hazırladı. Küresel
2:06
ilkeler sözleşmesi. Peki tamam. Genel iş
2:08
dünyası böyle ama turizm sektöründe
2:11
durum ne? Hadi gelin o sektörün kapağını
2:13
bir aralayalım. Çünkü turizm adeta bir
2:15
düdüklü tencere gibi. Kendine has öyle
2:18
zorlukları var ki etik kurallar her gün
2:20
ama her gün test ediliyor. Şöyle bir
2:23
gözünüzün önüne geçirin. Çalışma temposu
2:25
aşırı mevsimsel. Yani yılın sadece
2:28
birkaç ayında inanılmaz bir yoğunluk
2:29
var. Sürekli bir zaman baskısı
2:31
altındasınız. Her şey mükemmel olmak
2:34
zorunda. İnanılmaz bir emek yoğunluğu
2:36
söz konusu ve bütün bunların üstüne
2:39
dünyanın her yerinden gelmiş farklı
2:41
kültürler aynı ortamda. Eee, bu karışım
2:45
gerçekten de yüksek stresli bir kokteyl
2:47
gibi değil mi? Peki bu kadar baskının
2:50
olduğu bir ortamda etik kurallar bir
2:52
kenara itilirse ne olur? İşte o zaman
2:55
olacaklar sadece şirketin kasasını
2:57
etkilemez. Güven, itibar, insan
3:00
ilişkileri hepsi bir anda hem de çok
3:03
ciddi bir şekilde sarsılır. Bakın işin
3:06
en can alıcı noktası tam da burası. Etik
3:09
dışı bir davranış, başarılı bir hizmet
3:11
işletmesini ayakta tutan o temel
3:13
direkleri yani güveni, iletişimi, ekip
3:16
ruhunu hepsini birer birer devirir.
3:20
Geriye ne mi kalır? Sadece bir enkaz.
3:23
Gelin bu yıkımı biraz daha somut hale
3:25
getirelim. Bir tarafta ne var? liyakat
3:27
yerine akrabasını işe alan yöneticiler
3:30
yani nepotizm sistemi içten içe çürüten
3:34
bir şey. Peki diğer tarafta ne olmalı?
3:36
Herkesin objektif bir şekilde
3:38
değerlendirildiği adil performans
3:40
sistemleri. İşte bu ikisi arasındaki
3:43
fark aslında bir işletmenin ayakta
3:45
kalmasıyla çökmesi arasındaki fark kadar
3:47
büyük. Ama durun etik dediğimiz şey
3:50
sadece şirketlerin, otellerin
3:52
sorumluluğunda değil. Gezginler olarak
3:54
bizim yani sizin ve benim yaptığımız
3:57
seçimlerin de tahmin ettiğinizden çok
3:59
daha büyük bir etkisi var. Bakın sorumlu
4:02
bir gezgin olduğumuzda aslında iki
4:04
harika şeye imza atıyoruz. Birincisi
4:07
çevresel etki. Doğayı yaban hayatını
4:09
koruyoruz. Karbon ayak izimizi
4:11
küçültüyoruz. Kısacası gezegenimize iyi
4:14
bakıyoruz. İkincisi de sosyal etki.
4:17
Farklı kültürleri tanıyoruz. Onlarla bağ
4:19
kuruyoruz. Yani insanlar arasında
4:21
köprüler inşa ediyoruz. Mesela antik bir
4:24
kenti ya da tarihi bir kaleyi gezerken
4:27
etrafa zarar vermek, gürültü yapmak,
4:29
bunların etik dışı olduğu çok açık değil
4:32
mi? Ama öte yandan o anı
4:34
ölümsüzleştirmek için güzel bir hatıra
4:37
fotoğrafı çekmek işte bu o ortak mirasa
4:40
saygı duymanın ve onunla bağ kurmanın en
4:43
güzel, en etik yollarından biri. Peki bu
4:45
kadar farklı otel türü, bu kadar farklı
4:47
tatil anlayışı varken hepsini ama
4:50
hepsini birleştiren tek bir altın kural
4:52
olabilir mi? Bu evrensel kuralı bulmak
4:54
için gelin önce turizmin ne kadar
4:56
çeşitli olabildiğine bakalım. Örneğin
4:59
dry otel diye bir kavram var. Nedir bu?
5:01
İçinde hiç alkollü içecek servisi
5:03
yapılmayan, satılmayan otel demek. Veya
5:05
bir başka örnek, İslamiye oteller.
5:08
Bunlar da misafirlerinin
5:09
hassasiyetlerine göre çok daha özel
5:11
hizmetler sunuyor. Mesela içinde mescit
5:12
oluyor, yiyecekler helal oluyor. Hatta
5:15
bazen kadınlar ve erkekler için ayrı
5:17
havuzlar gibi imkanlar sağlanıyor. İşte
5:20
şimdi kilit soru geliyor. Birbirinden bu
5:22
kadar farklı olan bir drs
5:25
oteli ve dünyadaki aklınıza gelebilecek
5:28
diğer bütün otelleri aynı çatı altında
5:31
toplayan o tek bir kural, o evrensel
5:34
ilke ne olabilir? Cevap aslında çok
5:36
basit ama bir o kadar da güçlü.
5:38
Müşteriye karşı dürüstlük. Evet bu
5:40
kadar. Otelinizin konsepti, türü,
5:43
yıldızı ne olursa olsun hepsini bağlayan
5:45
en temel etik kural budur. Müşterinize
5:48
ne söz verdiyseniz onu sunmak
5:50
zorundasınız. Çünkü bu sektörde her şey
5:52
ama her şey güven üzerine kuruludur. Ve
5:55
işte yine başa yani size döndük. Artık
5:58
etik turizmin ne anlama geldiğini, o
6:00
gizli işaretleri biliyorsunuz. O zaman
6:02
size son bir soru. Bir sonraki tatil
6:04
planınızı yaparken sadece fiyata mı
6:07
bakacaksınız? Yoksa seçtiğiniz yerin
6:09
ardındaki değerleri dürüstlüğle
6:11
sorgulayacak mısınız? Unutmayın sizin
6:13
seçimleriniz çok şeyi değiştirebilir.
