0:00
Fitness potansiyelinizin şifrelerini
0:02
kırmaya ne dersiniz? Bugün elimizde bir
0:04
üniversite sınavı var ve bu sınav
0:06
üzerinden vücudunuzla ilgili bilmeniz
0:08
gereken her şeyi masaya yatıracağız.
0:11
İşte bugün o cevap anahtarını bulmak
0:13
için kolları sıvıyoruz. Elimizde ne var
0:16
biliyor musunuz? Fitness'ın kurallarını
0:18
adeta baştan yazan bir üniversite
0:21
sınavı. Tamamdır. Hadi o zaman lafı
0:23
uzatmadan konuya dalalım. Bakalım
0:25
egzersiz yaparken o makine yani
0:28
vücudumuz içeride gerçekten neler
0:31
çeviriyor, neler öğreneceğiz? Şimdi ilk
0:34
durağımız vücudun makine dairesi.
0:36
Yaptığınız her harekete, attığınız her
0:38
adıma güç veren o motordan yani enerji
0:41
sistemlerimizden bahsedeceğiz. İşte bu
0:44
sorunun cevabı vücudumuzun enerji üretme
0:47
biçiminde saklı. Şöyle düşünün aslında
0:49
farklı işler için kullandığımız üç
0:51
farklı motorumuz var. Hepsi bu kadar
0:53
basit. Bu slayt harika. Çünkü enerji
0:56
sistemlerimizi bir arabanın vitesleri
0:58
gibi önümüze seriyor. Bakın ATP PCR
1:02
sistemi o ani, patlayıcı güç gerektiren
1:04
anlar için hani depara kalktığınız o ilk
1:07
10 saniye için resmen birinci vites.
1:09
Sonra biraz daha uzun ama yine de yoğun
1:12
eforlar için diyelim ki 1 dakikalık bir
1:14
tempo için anaerobik glikoliz devreye
1:17
giriyor. Bu da ikinci vitesimiz. Peki ya
1:20
uzun yola çıkacaksak? İşte o zaman
1:22
aerobik sistem yani en yüksek vitesimiz
1:25
devreye giriyor ve oksijen kullanarak
1:27
saatlerce bize enerji sağlıyor. İşte
1:30
işin kilit noktası tam da bu. Bu tablo
1:32
aslında bize şunu söylüyor. Sprint
1:34
performansını artırmakla maraton koşmak
1:37
için neden bambaşka antrenmanlar
1:38
yapmamız gerektiğini artık çok daha iyi
1:40
anlıyoruz, değil mi? Peki enerji
1:43
sistemlerini anladık. Şimdi bir kat daha
1:45
derine inelim ve bu enerjiyi harekete
1:47
çeviren o muhteşem makineye yani
1:50
kaslarımızı oluşturan liflere daha
1:51
yakından bakalım. İşte sınavdaki can
1:54
alıcı sorulardan biri tam da bunu
1:56
soruyor ve cevap hayır hepsi eşit değil.
1:59
Vücudunuzda her birinin çok ama çok özel
2:02
bir görevi olan iki ana kas lifi tipi
2:04
bulunuyor. Bu tablo olayı çok güzel
2:06
özetliyor. Tip 1 lifler yani yavaş
2:09
kasılanlar sizin maratoncularınız.
2:11
Yorulmak bilmeyen dayanıklılık
2:13
makineları. Tip 2 ise tam tersi hızlı
2:15
kasılan güç santralleri yani
2:17
sprinterleriniz. Biri uzun yola göre
2:19
diğeri ise kısa mesafede patlama yapmaya
2:23
İşte bu durum neden bazı insanların
2:26
doğuştan depar atmaya, ağırlık
2:27
kaldırmaya daha yatkın olduğunu,
2:29
bazılarınınsa dayanıklılık sporlarında
2:32
parladığını net bir şekilde açıklıyor.
2:34
Her şey en başta makinenızın nasıl
2:37
tasarlandığı ile ilgili. Tamam, motoru
2:39
anladık, makineyi de anladık. Ee, sırada
2:41
ne var? Tabii ki bu sisteme
2:43
doldurduğumuz yakıt. Gelin şimdi yakıt
2:45
deposuna bir göz atalım. Sınavda bir
2:48
soru var. Diyor ki, "Antrenman sırasında
2:50
ne içmelisiniz?" Cevap: Sadece su değil.
2:53
Asıl mesele terlene kaybediyorsanız onu
2:55
yerine koymak. Bakın antrenman yaparken
2:58
sadece su kaybetmiyorsunuz.
3:00
Elektrolitler de gidiyor. E bir de
3:01
kasların çalışması için karbonhidrata
3:03
yani enerjiye ihtiyacı var. İşte bu
3:06
yüzden sporcu içecekleri bu üçünü bir
3:08
arada sunarak işimizi kolaylaştırıyor.
3:11
Yakıt konusuna tam dalmadan önce adını
3:13
sıkça duyduğunuza emin olduğunuz
3:15
birinden bahsedelim. BC AR yani
3:19
kastorunuzun temel yapı taşları. Nedir
3:22
bu? Ne işe yarar? Hemen bakalım. Bu
3:25
grafik resmen performans için bir alet
3:28
çantası gibi. İçinde ne var? Anında
3:31
enerji ve su takviyesi için sporcu
3:33
içecekleri, kasları onarmak için
3:35
BCA'lar. Ama bitmedi. Kemik sağlığı için
3:39
D vitamini ve vücudu koruyan bir
3:41
antioksidan olan betakaroten gibi uzun
3:44
vadeli yatırım araçları da bu çantada.
3:46
Ve tabii ki bu orkestrayı yöneten
3:48
şefleri yani hormonları unutmamak lazım.
3:51
Mesela glükagon ve TRH gibi hormonlar
3:54
kan şekerinizi ve metabolizmanızı
3:56
ayarlayarak her şeyin tıkır tıkır
3:58
işlemesini sağlıyor. Yani performans
4:00
dediğimiz şey aslında besinler ve
4:02
hormonlar arasındaki bu müthiş dansın
4:04
bir sonucu. Peki tüm bu teorik bilgiyi
4:07
anladık ama asıl olay bu bilgiyi pratiğe
4:10
dökmekte değil mi? Gerçek kazanımlar
4:12
işte tam da burada başlıyor. Yani
4:15
hedefinize göre antrenmanınızı
4:16
şekillendirmeniz gerekiyor. Eğer
4:19
amacınız dayanıklılıksa formül belli.
4:21
Düşük yoğunluk, bol tekrar. Yok ben
4:24
patlayıcı güç istiyorum diyorsanız o
4:26
zaman iş değişiyor. Maksimum yoğunlukta
4:28
kısa patlamalar ve aralarda 30-60
4:31
saniyelik dinlenmeler. Gördüğünüz gibi
4:33
her hedefin yolu farklı. Peki ilerlemeyi
4:37
nasıl takip edeceğiz? İşte sınavda bunun
4:39
için de standartlaşmış yöntemlerden
4:41
bahsediliyor. Mesela kadınlar için
4:43
triceps, uyluk ve kalça kemiği üstü gibi
4:46
belirli bölgelerden yapılan deri kıvrımı
4:48
ölçümleri vücut kompozisyonunuz hakkında
4:50
size net bir fikir veriyor. Ve işte
4:53
burada dikkat etmemiz gereken kritik bir
4:57
Dünya Sağlık Örgütüne göre eğer bir
4:59
kadının belça oranı bu sayının
5:01
üzerindeyse bu merkezi obezite için bir
5:04
risk işareti olabilir. Yani fitness
5:06
ölçümleri sadece performansla değil
5:09
doğrudan sağlıkla ilgili. Ve son olarak
5:11
sınav bize bu için sadece bilimden
5:14
ibaret olmadığını hatırlatıyor. Oyunun
5:16
kuralları var, sınırlar var. Gelin şimdi
5:19
etik ve kapsam konularına yani bir
5:21
fitness profesyonelinin bilmesi gereken
5:24
yol haritasına bakalım. Düzgün yapılmış
5:26
bir fitness değerlendirmesi neden bu
5:29
kadar önemli? Çünkü size bir yol
5:31
haritası sunuyor. Programınızın işe
5:33
yarayıp yaramadığını gösteriyor. Size
5:36
özel bir plan tasarlamanıza olanak
5:38
tanıyor. Güçlü ve zayıf yönlerinizi
5:40
ortaya koyuyor ve en önemlisi
5:43
motivasyonunuzu tavan yaptırıyor. Ama
5:46
tüm bunların içinde belki de en önemli
5:48
kural o kalın kırmızı çizgi şudur. Bir
5:51
fitness uzmanı performansı arttırmak
5:53
için rehberlik eder. Hastalıkları teşhis
5:55
etmekse doktorların işidir. Bir
5:58
antrenörün işi doktorun alanının
6:00
başladığı yerde biter. Bu kadar net.
6:02
Sınav etik konusunu bir adım daha ileri
6:05
taşıyıp bizi antidoping tarihine de
6:07
götürüyor. Her şey Uluslararası
6:09
Atletizme Federasyonları Birliği'nin
6:11
doping'i yasaklamasıyla başladı ve
6:14
1999'da kurulan Dünya Antidoping Ajansı
6:17
yani VADA ile bu mücadele küresel bir
6:20
hal aldı. Sonuç olarak artık elinizde
6:23
bir nevi cevap anahtarı var. Buradan
6:25
çıkaracağımız en büyük ders şu: Bir şeyi
6:27
nasıl yapacağımızı bilmek güzel ama
6:29
neden yaptığımızı anladığımızda oyun
6:32
tamamen değişiyor. İşte bu bilgiyi kendi
6:34
vücudunuz ve fitness yolculuğunuz için
6:36
çok daha akıllı, çok daha bilinçli
6:38
seçimler yapmanızın anahtarı.
