Up next in 10
Auzef Yeniçağ Felsefesi 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/16/yenicag-felsefesi-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selam herkese. AF ve AOF öğrencileri
0:03
toplanın bakalım 17. ve 18. yüzyıl
0:06
Avrupa düşüncesinin o derin, karmaşık ve
0:08
dürüst olmak gerekirse bazen de kafa
0:10
yakan dünyasını fethetmek için
0:12
hazırladığımız bu özel kaynak
0:14
incelemesine hoş geldiniz. Biliyorum
0:16
vize sınavları yaklaştığı için şu an
0:18
hepiniz biraz streslisiniz. Felsefe
0:20
tarihi devasa kitaplar ve ağır
0:22
kavramlarla dolu olabiliyor ama inanın
0:25
bana hiç merak etmenize gerek yok. Bugün
0:27
tüm bu karmaşayı zihninizde çok net
0:29
pırıl pırıl bir haritaya dönüştüreceğiz.
0:31
Hazırsanız modern felsefenin
0:33
derinliklerine dalıyoruz. Önümüzde
0:35
oldukça net ve temiz bir yol haritası
0:37
var. Önce temele yani bilginin kaynağına
0:40
iniyoruz. Sonra sırasıyla rasyonalist ve
0:43
empirist gelenekleri masaya yatıracağız.
0:46
Ardından eserler ve kavramları
0:48
netleştirip en sonunda da vize başarınız
0:51
için nokta atışı bir rehberle kapanışı
0:53
yapacağız. Dediğim gibi stres yapmaya
0:55
hiç lüzum yok. Akıl ve deneyim
0:57
arasındaki o meşhur epik savaşı adım
1:00
adım gayet rahat bir şekilde çözeceğiz.
1:03
1ci bölüm temel bilginin kaynağı. 17 ve
1:07
18. yüzyılın o bitmek bilmeyen büyük
1:09
tartışması. Bir bakıma Avrupa düşünce
1:12
tarihinin en büyük entelektüel boks
1:13
maçının ringine çıkıyoruz. Tamam hadi
1:16
doğrudan konuya girelim. Bilgi nereden
1:18
gelir? Gerçekten bunu hiç düşündünüz mü?
1:20
Dönemin o dahi beyinlerini birbirine
1:22
düşüren resmen iki büyük kampa bölen
1:24
temel soru tam olarak buydu. Biz dış
1:27
dünyayı, gerçeği ve hatta kendi
1:29
varlığımızı nasıl biliyoruz? Bu kısacık
1:31
soru modern felsefenin kelimenin tam
1:33
anlamıyla temel taşıdır. İşi biraz
1:36
basitleştirelim. Zihninizde açmanız
1:38
gereken iki devasa klasör var. Bir yanda
1:41
her şeyin temelinde aklın yattığını
1:43
savunan rasyonalizm. Diğer yanda ise
1:46
hayır her şey deneyimle başlar diyen
1:49
empirizm. Sınavda karşınıza çıkacak her
1:51
düşünürü alıp bu iki kutudan birine
1:54
atmanız gerekecek. Akıl mı yoksa deneyim
1:56
mi? Aslında bütün mesele bu. İkinci
1:59
bölüm, rasyonalist gelenek, namı diğer
2:01
akıl takımı. Mutlak kesinliğin ve
2:04
sarsılmaz bilginin kaynağı olarak sadece
2:07
ve sadece insan zihnini yani aklı gören
2:09
o ağır Descartes, Spinoza ve
2:12
Lnis. Ve işte karşınızda Descartes. Hani
2:16
şu hepimizin bildiği o meşhur efsanevi
2:18
önerme var ya düşünüyorum. O halde
2:20
varım. Descartes'ın buradaki stratejisi
2:23
gerçekten çok zekice. O felsefeyi adeta
2:26
matematik gibi kesin yanılmaz bir bilime
2:29
dönüştürmek istiyor. Peki bunu nasıl
2:31
yapıyor? Metodik şüphe kullanarak. Yani
2:33
her şeyden ama her şeyden sistematik bir
2:35
şekilde şüphe ediyor. Ta ki şüphe
2:38
edemeyeceği o tek bir şeye düşünen kendi
2:40
zihnine çarpana kadar koskoca
2:42
felsefesini işte o kaya gibi sağlam
2:45
temele inşa ediyor. Akıl takımının bir
2:47
diğer yıldızı isa Spinoza. Onun
2:50
yaklaşımı tanrı ve doğanın aslında bir
2:52
ve aynı şey olduğu tek töz anlayışına
2:55
yani panteizme dayanıyor. Deus si ve
2:58
natura tanrı ya da doğa. Spinoza bu tek
3:01
töz meselesine o kadar sistemli bir
3:03
şekilde yaklaşıyor ki bütün felsefesini
3:06
o dönem için inanılmaz sayılacak
3:07
geometrik bir yöntemle kuruyor. Ona göre
3:10
cisimler uzayda yer kaplama, fikirler
3:12
ise düşünce niteliği altında. Bu arada
3:15
sınav için küçük ama çarpıcı bir
3:17
tarihsel dedikodu vereyim. Spinoza sırf
3:19
bu radikal fikirleri yüzünden kendi
3:21
Yahudi cemaatinden aforoz edilmiş,
3:23
dışlanmış bir isim. Yani inandığı
3:25
şeylerin arkasında durma konusunda epey
3:28
cesi. Gelelim Libniz'e. Şimdi Libniz'de
3:31
asıl ilginç olan şey şu meşhur Monad
3:34
kavramı. Libnis gerçeğin temel yapı taşı
3:36
olarak öyle bildiğimiz fiziksel,
3:38
maddesel atomları falan görmüyor. Kendi
3:40
adlandırdığı bu ruhsal birimleri yani
3:43
monadları öne sürüyor. Fizik ve
3:45
metafiziğin temelini de hep bu güç
3:47
kavramıyla açıklıyor. Libniz'e göre açık
3:50
ve seçik ideler zihnimizde resmen
3:52
doğuştan paket halinde var. Olgusal
3:54
doğruları ise yeter sebep ilkesiyle
3:57
temellendiriyor. Ve sıkı durun en can
3:59
alıcı noktası şu. Bu tamamen bağımsız
4:02
monadlar arasındaki o kusursuz muazzam
4:05
düzeni önceden kurulmuş uyum fikriyle
4:07
açıklıyor. Akıl almaz bir sistem. Haksız
4:10
mıyım? 3ünc bölüm. Empirist gelenek.
4:13
Evet, deneyim takımının karşı atağına
4:15
geçiyoruz. Aklın tek başına bir işe
4:18
yaramayacağını savunan Lock, Berkeley ve
4:20
Hüm sahneye çıkıyor. Lock sahneye çıkıp
4:23
akıl takımının iddialarını tam kalbinden
4:26
vuruyor. Ona göre öyle zihnimizde
4:28
doğuştan gelen fiyakalı fikirler falan
4:31
kesinlikle yok. Tam tersine zihnimiz
4:34
doğduğumuz anda bembeyaz bomboş bir
4:36
levha. Yani o dillere pelesenk olmuş
4:39
tabiriyle tabula rasa. Aklımız ne
4:42
biliyorsa tüm bilgi malzemesini sadece
4:45
ama sadece deneyimleyerek elde ediyor.
4:48
Hah, bir de şu var. Log insan zihnini
4:51
hayvanlardan ayıran o çok spesifik kilit
4:53
özelliğin soyutlama yetisi olduğunun
4:55
altını kalın kalın çiziyor. Buna
4:57
özellikle dikkat edelim. Şimdi burada
5:00
sınavda büyük ihtimalle karşınıza
5:02
çıkacak çok kritik bir viraja giriyoruz.
5:04
LCK sadece bilgi teorisinde konuşmakla
5:06
kalmamış, siyaset felsefesinde de
5:08
bildiğiniz devrim yaratmış bir adam.
5:11
Onun siyaset felsefesinin o sarsılmaz
5:13
temeli olan üç doğal hakka çok dikkat
5:15
edin. Yaşam, özgürlük ve mülkiyet. Bakın
5:18
bu üçlüğü adınız gibi bilin. Çünkü
5:20
hocalar bu hakları test sorularında
5:22
sormaya bayılırlar. Sınavın en klasik
5:24
favorilerindir. Ve işte bu noktada
5:27
Berkley'in işleri nasıl çok daha
5:29
radikal, çok daha çılgın bir boyuta
5:31
taşıdığını görüyoruz. Est perchipi yani
5:35
var olmak, algılanmaktır. Ne kadar
5:37
iddialı bir laf değil mi? Berkley sadece
5:39
bu tek ilkeyle az önce konuştuğumuz
5:42
lok'un birincil ve ikincil nitelikler
5:44
ayrımını alıp komple çöpe atıyor. Madde
5:47
diye bizden bağımsız somut bir şey mi?
5:49
Ona göre kesinlikle yok. Gerçek
5:51
dediğimiz şey tamamen zihnimizdeki
5:53
algılardan ibaret. Deneyim kavramını
5:55
alıp olabilecek en uç noktaya kadar
5:57
zorlamak işte tam da budur. Sonra
6:00
empirizmin o tartışmasız, en tavizsiz
6:02
ismi olan Hum'a geliyoruz. Hum modern
6:05
felsefenin özne, bilgi ve gerçeklik gibi
6:08
bütün o büyük tartışmalarını adeta
6:10
temelinden sarsan bir adam. Özellikle de
6:12
o meşhur neden sonuç ilişkisini yani
6:15
nedenselliği. Düşünsenize Hum'a göre A
6:19
olayının B olayına neden olması aklın
6:21
zorunlu olarak gördüğü bir yasa filan
6:23
değil. Bu düpedüz geçmiş deneyimlerimize
6:26
dayanan psikolojik bir alışkanlık
6:28
meselesi. Yani akıl nedenin sonucu
6:31
doğurduğunu gerçekten görmüyor. Sadece
6:34
zihnimiz o iki olayın peş peşe gelmesine
6:36
alışmış. Hepsi bu. Şok edici bir bakış
6:39
açısı. 4. bölüm. Eserler, temel
6:42
kavramlar ve sınav tuzakları. İşte şimdi
6:45
o saygıdeğer profesörlerimizin çoktan
6:47
seçmeli sınavlarda keyifle kurduğu tatlı
6:49
tuzaklara düşmemek için taktikleri
6:51
konuşma vakti. Size tam burada çok
6:54
klasik bir profesör tuzağını göstermek
6:56
istiyorum. Spinoza'nın yazdığı eserler
6:58
gayet nettir. Etika, teolojik politik
7:01
inceleme ve politik inceleme. Buraya
7:03
kadar her şey harika. Ama bazen şıklara
7:06
sırf sizin kafanızı karıştırmak için
7:08
bambaşka yüzyıllardan alakasız eserler
7:10
koyuverirler. Mesela bilimler ve
7:12
sanatlar üzerine söylev gibi. Ama bir
7:15
saniye bu eser Spinoza'ya falan ait
7:17
değil. doğrudan Russo'ya aittir. Lütfen
7:19
bu ayrımları zihninize çivi gibi çakın
7:21
ve sınav stresiyle bu numaralara sakın
7:24
ola düşmeyin. Ve 5. bölüm, vize sınavı
7:27
başarı rehberi. Artık son düzlükteyiz.
7:29
Modern felsefe vizenizi paramparça
7:31
etmeniz için ihtiyacınız olan o büyük
7:33
sentez işte tam burada başlıyor. Yani
7:35
buradaki asıl kritik nokta şu: İki koca
7:38
yüzyılın o devasa özetine nihayet
7:41
geldik. Sınav kağıdını önünüze
7:42
aldığınızda gözünüzün önüne tam olarak
7:44
bu eşleşmelerin gelmesi gerekiyor.
7:47
Descartes eş rasyonalist ve metodik
7:49
şüphe. Spinoza eş panteizm. Liveness =
7:54
Monat. Luck = tabularasa. Berkley eş var
7:58
olmak algılanmaktır. Ve hum eş
8:01
alışkanlığa dayalı nedensellik. Şiddetle
8:03
tavsiye ediyorum şu an. lütfen
8:05
duraklatın ve bu tabloyu zihninize ekran
8:08
görüntüsü gibi kaydedin. Bu yapı
8:10
sınavınızın resmen can damarı. Sınavla
8:13
ilgili minik ama önemli son bir detay
8:15
vereyim. Karşınıza çıkacak olan sınav
8:17
tamı tamına 25 sorudan oluşuyor.
8:20
Biliyorsunuz bu sistemlerde ilk 20 soru
8:22
büyük olasılıkla doğrudan temel
8:24
kitapçığınızdan yani B kitapçığından
8:26
gelecek. Geriye kalan 5 soru ise
8:29
konuları çok daha iyi pekiştirebilmeniz
8:31
için LoloNO ekibi tarafından özenle
8:34
eklendi. Hedefimiz ne? Elbette 25'te 25
8:37
yapmak. Başka bir seçeneğimiz yok. Bu
8:39
incelemeyi toparlarken zihninizi biraz
8:42
kurcalayacak bir soruyla veda etmek
8:43
istiyorum sizlere. Tüm bu yüzyıllar
8:45
süren devasa felsefi tartışmayı şöyle
8:47
bir düşündüğünüzde kendi modern günlük
8:50
hayatınızda kararlar alırken ne
8:51
yapıyorsunuz? Aklın o soğuk mutlak
8:53
kesinliğiyle mi hareket ediyorsunuz?
8:55
Yoksa kendi deneyimlerinizin o yaşanmış
8:58
gerçekliğin sesiyle mi? Sizce içinizde
9:00
bir rasyonalist mi yatıyor yoksa bir
9:02
empirist mi? Buna samimi bir cevap
9:04
aramak emin olun tüm bu ağır kavramların
9:06
zihninize kalıcı olarak kazınmasını
9:08
sağlayacak. Yaklaşan vize sınavlarınızda
9:10
hepinize yürekten başarılar diliyorum. O
9:12
sınavı fethedeceğinizi adım gibi
9:13
biliyorum. Görüşmek üzere.
9:17
Ç
Jobs & Education