Up next in 10
Auzef Veri Tabanı Yönetimi 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/08/veri-tabani-yonetimi-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Veri tabanı yönetimi dünyasını
0:02
inceleyeceğimiz bu görsel rehbere hoş
0:05
geldiniz. Yaklaşan finaller için ter
0:07
döküyorsanız veya o karmaşık teknoloji
0:10
konseptlerini işte şimdi tam oturdu
0:12
diyecek kadar net kavramak istiyorsanız
0:14
inanın bana kesinlikle doğru yerdesiniz.
0:17
En güncel akademik kaynakları aldık. Hap
0:20
bilgi kıvamında zihninize kazınacak
0:22
şekilde sizin için damıttık. Hazırsanız
0:24
lafı hiç uzatmadan başlayalım. Peki adım
0:28
adım neye bakacağız? Önce temel SQL ve
0:31
kuru diş lepleri ile başlıyoruz.
0:33
Ardından birleştirmeler ve saklı
0:35
yordamlara geçeceğiz. Sonra işin
0:37
mutfağına yani altyapı, motorlar ve veri
0:40
güvenliğine gireceğiz. En sonunda da
0:42
büyük veri ve geleceğin sınırlarına
0:44
bakıp noktalayacağız.
0:46
Bölüm 1. Temel SQL ve CRUD işlemleri.
0:49
Şimdi hepimizin bildiği o ünlü crude
0:52
kısaltması aslında bu veri tabanı
0:55
dünyasının alfabesi. Create, read,
0:59
update ve delete. Yani oluştur, oku,
1:02
güncelle ve sil. Sistemdeki her bir veri
1:05
parçacığının yolculuğu tam olarak
1:07
burada. O en atomik seviyede başlıyor.
1:10
Düşünsenize ister yeni bir hesap açın,
1:12
ister o hesaptaki profil fotoğrafınızı
1:14
değiştirin. Arka planda dönen çarklar
1:17
her zaman bu dört temel ve vazgeçilmez
1:19
eylemden birine dayanıyor. Peki bu ham
1:22
verileri nasıl çekip çeviriyoruz? İşte
1:24
burada o temel SQL operatörleri devreye
1:26
giriyor. O devasa uçsuz bucaksız veri
1:29
havuzu içinden sadece nokta atışı
1:31
spesifik verileri bulmak için komutunu
1:34
kullanıyoruz. Değil mi? Elde ettiğimiz
1:36
verileri belirli kriterlere göre
1:37
gruplamak istediğimizde ise grup bay
1:40
hızır gibi yetişiyor. Ha bir tablodaki
1:42
her şeyi istisnasız tüm sütunları tek
1:45
seferde görmek istiyorsak da o meşhur
1:47
yıldız karakterini yapıştırıp geçiyoruz.
1:50
Bunlar belki basit görünebilir ama
1:52
veriye hükmetmemizi sağlayan gerçekten
1:54
inanılmaz güçlü araçlar. Bu arada hazır
1:57
temelden girmişken şu meşhur yanılgıyı
1:59
da bir aradan çıkaralım. Gerçek bir veri
2:01
tabanı yönetim sistemi modern dünyada
2:04
ORM araçları, aracı yazılımlar veya
2:07
doğrudan programlama dilleri üzerinden
2:08
tetiklenir ve yönetilir. Karşısında ne
2:11
var? Hepimizin çok sevdiği, her işe
2:13
koşturduğu Microsoft Excel. Tamam, Excel
2:16
harika bir ofis programı. Ona lafımız
2:18
yok ama kesinlikle ve kesinlikle
2:21
doğrudan bir ilişkisel veri tabanını
2:23
yönetmek için tasarlanmadı. Yani veri
2:25
tıtmak ayrı bir şey, ilişkisel bir veri
2:27
tabanı yönetmek tamamen ayrı bir şey. Bu
2:29
da aklımızın bir köşesinde her zaman
2:31
bulunsun. Bölüm 2. Birleştirmeler ve
2:35
saklı yordamlar.
2:36
Gelelim ilişkisel veri tabanlarının asıl
2:39
gücüne. Birbirinden tamamen bağımsız
2:41
tablolardaki o dağınık verileri
2:43
mantıksal olarak birbirine bağlayabilme
2:45
yeteneği. Bunu da join yani birleştirme
2:47
komutlarıyla yapıyoruz. Sadece ama
2:49
sadece her iki tabloda da kesişen
2:51
eşleşen kayıtları mı istiyorsunuz? Cevap
2:53
net. Inner join. Bütün odağınız
2:56
merkezdeki yani sol tablodaki tüm
2:58
kayıtlar mı? O zaman left join. Yok.
3:00
Hayır. Bana sağdaki tablonun tüm
3:02
kayıtları lazım diyorsanız da right
3:04
join. Yani iş mantığınız o an neyi
3:06
gerektiriyorsa o da anlık tabloları
3:08
adeta bir yapboz gibi kusursuzca bir
3:10
araya getiriyorsunuz. Verileri güzelce
3:13
birleştirdik. İyi, hoş. Peki ya sürekli
3:16
tekrar eden adımları dünden belli olan o
3:19
hantal işlemler ne olacak? İşte tam bu
3:21
noktada saklı yoramlar. Yani stored
3:24
procedures sahneye çıkıyor. Mantığı
3:26
aslında çok basit. Önce dışarıdan
3:28
parametreleri alır. Sonra doğrudan
3:30
sonucu üzerinde derlenir ve o önceden
3:32
tanımlanmış otomatik görevi saniyeler
3:35
içinde çalıştırıverir. Şöyle düşünün.
3:37
Binlerce çalışanı olan bir şirkettesiniz
3:39
ve devasa bir maaş güncellemesi
3:41
yapacaksınız. Her seferinde kodu baştan
3:43
yazmak yerine bu adımları sisteme bir
3:46
kez öğretiyorsunuz ve işi otomatiğe
3:48
bağlıyorsunuz. Ne kadar rahat değil mi?
3:50
Peki bu saklı yordamları neden bu kadar
3:53
çok seviyoruz? Asıl vurucu nokta ne
3:55
biliyor musunuz? Bu yordamlar doğrudan
3:58
sunucuda derlenip saklanıyor. Bu da
4:00
sistem performansını kelimenin tam
4:02
anlamıyla uçuruyor. Sistem her defasında
4:05
aynı kodu baştan yorumlamakla vakit
4:07
kaybetmiyor. Dahası sizin uygulamanızla
4:09
sunucu arasındaki gidip gelen veri
4:11
miktarını yani o can sıkıcı ağ trafiğini
4:14
inanılmaz ölçüde azaltıyor. Sistemin
4:17
genel verimliliği için kesinlikle paha
4:19
biçilemez bir şey bu. Bölüm 3. Altyapı,
4:22
motorlar ve veri güvenliği. Şimdi veri
4:26
tabanı deyince aklımıza hep böyle
4:28
bulutlarda süzülen tamamen dijital soyut
4:31
bir kavram geliyor olabilir ama ortada
4:34
çok sert somut bir gerçek var. Bir veri
4:37
tabanı yönetim sisteminin performansı
4:39
üzerinde çalıştığı o donanımla yani o
4:41
fiziksel sunucunun kapasitesi ve bağlı
4:44
olduğu ağın bant genişliğiyle doğrudan
4:46
sınırlandırılmıştır.
4:48
İstediğiniz kadar iyi kod yazın. RAM
4:50
liktarınız, işlemci gücünüz ve disk
4:52
okuma hızınız neyse sisteminizde ancak o
4:55
kadar hızlıdır. Yani fiziksel
4:57
gerçeklikten öyle kolay kolay
4:59
kaçamıyoruz. Ve tabii ki bu donanımların
5:01
üzerinde çalışan motorlar da ihtiyaca
5:03
göre şekilleniyor. İnternet tabanlı aynı
5:06
anda belki milyonlarca kullanıcının
5:08
saldırdığı sistemlerde doğal olarak
5:11
MySQL, Postcre SQL veya Oracle gibi
5:14
böyle ağır vasıta devasa yükleri
5:16
sırtlayan motorlar kullanıyoruz. Ama
5:18
diğer tarafa bakıyoruz. Cebimizdeki
5:20
telefonlarda veya kendi halinde çalışan
5:23
ufak uygulamalarda arka planda sessiz
5:25
sedasız iş yapan SQLite gibi çok daha
5:28
hafif pratik motorlar var. Kısacası
5:31
mühendisliğin o altın kuralı burada da
5:32
geçerli. Doğru iş için her zaman doğru
5:35
motor. Güvenlik tarafına geldiğimizde
5:38
ise gerçekten ilginç ve çok karıştırılan
5:40
bir nokta var. Yetkilendirme ve kimlik
5:43
doğrulama. Yani authorization ve
5:45
authentication. Çoğu kişi bunları aynı
5:47
şey zanneder ama aslında tamamen farklı
5:49
iki dünyadır. Kimlik doğrulama siz
5:52
kapıya geldiğinizde sen gerçekten iddia
5:54
ettiğin kişi misin diye sorar.
5:56
Yetkilendirme ise siz içeri girdikten
5:58
sonra devreye girer ve peki senin bu
6:00
spesifik veriyi görmeye veya silmeye
6:02
iznin var mı der. İkisinin de ortak
6:05
amacı tabii ki o kıymetli veriyi
6:06
yetkisiz ellerden korumak. Güvenlik bu
6:09
işin şakası olmayan en temel yapı taşı.
6:12
Bölüm 4. Büyük veri ve geleceğin
6:15
sınırları. Şimdi derin bir nefes alın ve
6:18
sadece tek bir saniye içinde üretilen o
6:21
veriyi bir hayal etmeye çalışın. Bugün
6:23
yollarda dolaşan otonom araçlara bir
6:25
bakın. Her geçen saniye tam anlamıyla
6:29
gigablarca veri üretiyorlar. Sadece bir
6:31
aracın üzerindeki sensörlerden,
6:33
radarlardan, o yüksek çözünürlüklü
6:36
kameralardan saniyeler içinde akan
6:38
veriden bahsediyorum. Bir de bunu
6:40
trafikteki binlerce araçla çarpın.
6:42
Gerçekten akıl almaz bir hız ve hacim
6:44
değilim. Yani işin özü şu: Saniyede
6:48
gigabayt'ları bulan bu devasa veri
6:51
üretimi bugün bildiğimiz büyük veri
6:53
kavramının bile sınırlarını öyle bir
6:55
zorluyor ki var olan geleneksel sunucu
6:58
yapıları o klasik veri tabanı mimarileri
7:01
bu yükün altında ezilmemek için resmen
7:04
ter döküyor. Endüstri sürekli olarak
7:06
yepyeni depolama teknolojileri
7:08
geliştirmek ve sistemleri evrimleşmek
7:10
zorunda. Çünkü veri durmuyor ve
7:13
teknoloji de onun bu itici gücüyle
7:15
sürekli kabuk değiştiriyor. O halde bu
7:18
incelememize aklınızda yer edecek bir
7:20
soruyla noktalayalım. Daha şimdiden
7:22
otonom araçlar ve modern internet
7:24
sistemleri her saniye gigabaylarca veri
7:27
pompalıyorsa yarının veri tabanı
7:29
teknolojileri bu koca okyanusu sadece
7:31
depolamakla kalmayıp anında işleyip
7:34
anlamlandırmak için nasıl bir evrime
7:36
uğramak zorunda kalacak? Sizce mevcut
7:38
altyapımız yarının dünyasına gerçekten
7:40
hazır mı? Veri tabanı yönetiminin
7:42
inceliklerini bizimle keşfettiğiniz için
7:44
teşekkürler. Kendinize çok iyi bakın.
7:46
Verileriniz hep güvende kalsın.
Jobs & Education