live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Uluslararası Örgütler 2024-2025 Vize soruları
https://lolonolo.com/2026/02/07/uluslararasi-orgutler-2024-2025-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, uluslararası örgütlerin tanımı, kurumsal yapıları ve tarihsel gelişim süreçlerini kapsayan kapsamlı bir akademik özet ve sınav rehberidir. Metinlerde, Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler gibi devasa yapıların kuruluş ilkeleriyle birlikte, Hansa Ligi ve Avrupa Uyumu gibi köklü geçmişe sahip sistemler detaylandırılmaktadır. Devletlerin bir araya gelerek oluşturduğu bu yapıların hukuki nitelikleri, üyelik prosedürleri ve kurucu antlaşmaların işleyiş biçimleri temel başlıklar arasında yer alır. Ayrıca, küresel yönetişimin evrimi üzerinden veto hakları, silahsızlanma konferansları ve örgütlerin halefiyet yoluyla dönüşümü gibi kritik kavramlar açıklanmaktadır. Kaynak, öğrencilerin bu dinamikleri anlamasını sağlamak amacıyla çeşitli çoktan seçmeli sorular ve çözümleyici bilgiler sunarak konuyu somutlaştırmaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Birleşmiş Milletler, NATO, Dünya Sağlık
0:02
Örgütü bu isimleri sürekli duyuyoruz,
0:04
değil mi? Peki ama ülkeler neden tek
0:07
başlarına hareket etmek yerine böyle
0:09
devasa kulüplere üye olma ihtiyacı
0:11
duyuyor ve daha da önemlisi bu küresel
0:13
devlerin kurallarını aslında kim
0:16
koyuyor? Gelin bu güçlü yapıların perde
0:18
arkasına şöyle bir birlikte bakalım.
0:21
İşte bütün mesele bu soruyla başlıyor.
0:23
Ülkeler neden bir araya gelir? Bu sadece
0:25
bir formalite mi yoksa arkasında çok
0:28
daha derin, çok daha stratejik sebepler
0:30
mi var? Bu sorunun cevabı aslında
0:32
uluslararası ilişkilerin temelini
0:34
anlamamızı sağlayacak. O zaman gelin
0:36
önce işin temelini sağlam atalım.
0:39
Uluslararası örgüt dediğimizde tam
0:40
olarak neyden bahsediyoruz? Bu kavramı
0:43
bir netleştirelim ki üzerine inşa
0:45
edeceğimiz her şey daha anlamlı olsun.
0:47
Tanım aslında oldukça net. Şöyle
0:49
düşünelim. Ülkeler diyelim ki küresel
0:51
iklim değişikliği ile mücadele etmek
0:52
gibi ortak bir hedef için bir araya
0:54
geliyor ama bu birlikteliğin geçici bir
0:56
heves olmasını istemiyorlar. İşte o
0:58
zaman bunun resmi kuralları olan kalıcı
1:00
bir yapıya dönüştürüyorlar. Anahtar
1:02
kelime bu. İşbirliğini
1:03
kurumsallaştırmak.
1:05
Bakın burası çok ama çok önemli. Sınır
1:07
tanımayan doktorlar gibi bir sivil
1:09
toplum kuruluşunu düşünün. Onların
1:11
üyeleri bizleriz yani bireyler. Ama
1:13
Birleşmiş Milletler gibi yapıların
1:15
üyeleri doğrudan devletlerin ta kendisi.
1:18
İşte bu devasa fark onların gücünün,
1:21
yetkisinin ve işleyişinin temelini
1:23
oluşturuyor. İyi de bu fikir nereden
1:26
çıktı? Durup dururken mi akıllarına
1:27
geldi? Tabii ki hayır. Gelin şimdi
1:30
zamanda biraz geriye gidelim ve bu
1:32
küresel işbirliği denemelerinin ilk
1:34
adımlarını, o erken deneyleri bir
1:36
görelim. Tarihe baktığımızda ne
1:38
görüyoruz biliyor musunuz? Bu örgütlerin
1:40
hiçbiri keyfi olarak ortaya çıkmamış.
1:42
Hepsi somut bir ihtiyacın, bir sorunun
1:45
ürünü. Mesela Orta Çağ'da tüccarlar
1:47
ticaretimizi nasıl daha güvenli yaparız
1:50
diye düşünmüş ve Hansa Birliği'ni
1:52
kurmuşlar. Napolyon savaşlarının o büyük
1:54
yıkımından sonra liderler aman bir daha
1:57
böyle bir kaos yaşamayalım diyerek
1:59
Avrupa uyumunu oluşturmuş ve 19.
2:01
yüzyılda birileri ilk defa o cürkar
2:03
soruyu sormuş. Savaşı tamamen ortadan
2:06
kaldırmak mümkün mü? İşte Lahay
2:08
konferansları bu devasa sorunun cevabını
2:10
arıyordu. Ve bu küçük denemeler bizi
2:13
tarihin ilk büyük ve gerçekten iddialı
2:16
deneyine getiriyor Milletler Cemiyeti.
2:18
Bu tüm dünyayı tek bir çatı altında
2:20
toplama hayalinin ilk ciddi adımıydı.
2:23
Milletler Cemiyeti tarihin gördüğü en
2:26
büyük yıkımlardan birinin Dünya
2:28
Savaşı'nın hemen ardından kuruldu. Tek
2:30
bir amacı vardı. Bir daha asla asla
2:33
böyle bir küresel felaket yaşanmasın.
2:36
kalıcı barış sağlansın. Peki bu yapı
2:38
nasıl işliyordu? Kararların alındığı bir
2:41
konsey vardı. Bu ana siyasi organdı. Ama
2:44
asıl ilginç olan o dönem için devrim
2:46
niteliğinde bir fikirdi. Sömürgelerin
2:49
geleceğini denetlemek için kurulan manda
2:51
komisyonu. Tabii bir de bugünkü
2:53
Uluslararası Adalet Divanının ve
2:55
Uluslararası Çalışma Örgütünün temelleri
2:57
de yine o yıllarda Milletler Cemiyeti
3:00
çatısı altında atılmıştı. Ancak tüm bu
3:03
iyi niyetli çabalara, bu yenilikçi
3:05
fikirlere rağmen sonuç tam bir hüsrandı.
3:08
Milletler Cemiyeti varoluş nedenini yani
3:11
yeni bir Dünya Savaşı'nı engellemeyi
3:13
başaramadı. Bu asil fikir maalesef Dünya
3:17
Savaşı'nı önleyemedi ve insanlığa acı
3:19
bir ders verdi. Daha güçlü, daha etkili
3:22
bir yapıya ihtiyaç vardı. İşte o acı
3:25
dersin sonucunda Milletler Cemiyeti'nin
3:28
küllerinden yeni ve çok daha güçlü bir
3:30
yapı doğdu. Bugün hepimizin bildiği o
3:32
büyük isim Birleşmiş Milletler. Bu
3:35
aslında çok önemli bir hukuki detayı
3:37
anlatıyor. Birleşmiş Milletler bir
3:39
gecede sıfırdan ortaya çıkmadı. Hukukta
3:42
buna halefiyet denir. Yani başarısız
3:45
olan Milletler Cemiyeti'nin mirasını,
3:47
onun varlığını devrarak kuruldu.
3:50
Kısacası bu hatalardan ders alınarak
3:52
yapılan ikinci ve çok daha iddialı bir
3:54
denemeydi. Tarihler 1945'i gösterdiğinde
3:58
yer Amerika Birleşik Devletleri'nin San
4:00
Francisco şehriydi. Dünya liderleri
4:03
küresel yönetişimde yepyeni bir sayfa
4:05
açmak için o masanın etrafında toplandı.
4:08
Ve işte geldik Birleşmiş Milletler
4:09
sisteminin kalbine. Güvenlik Konseyi ve
4:12
onun meşhur beş daimi üyesi.
4:15
Bu beş ülke dünya siyasetinde eşi
4:18
benzeri olmayan bir güce sahip. Veto
4:20
yetkisi. Yani bu beş ülkeden sadece biri
4:23
bile hayır derse herhangi bir karar
4:25
taslağı anında çöpe gider. Şimdi bir
4:28
saniye durup düşünelim. Bu listeye
4:30
baktığınızda günümüzün çok önemli bir
4:32
küresel gücü olan ama burada adı
4:35
geçmeyen hangi ülke aklınıza geliyor?
4:37
Evet, doğru cevap Almanya. Bugün
4:40
dünyanın en büyük ekonomilerinden ve
4:42
siyasi güçlerinden biri olmasına rağmen
4:44
o masada kalıcı bir koltuğu yok. Neden
4:47
mi? Çünkü bu sistem Dünya Savaşı'nın
4:49
galipleri tarafından o günün yani
4:51
1945'in güç dengelerine göre tasarlandı.
4:54
İşte bu detay BM'nin DNA'sını anlamak
4:57
için çok önemli bir ipucu. Peki bir ülke
5:00
bu seçkin kulübe nasıl katılıyor? Süreç
5:02
aslında üç adımlı gibi görünüyor. Önce
5:05
başvuruyorsunuz. Sonra güvenlik
5:06
konseyinin sizi tavsiye etmesi lazım.
5:09
Ama en kritik, en zorlu aşama işte bu. O
5:12
beş daimi üyeden hiçbirinin size hayır
5:16
dememesi yani sizi veto etmemesi
5:18
gerekiyor. Bu engeli aşarsanız genel
5:21
kurulun onayı artık genelde bir
5:23
formaliteye dönüşüyor. Şimdi de gelelim
5:25
en can alıcı noktalardan birine. Bu
5:28
devasa kulüplerin oyun kuralları yani
5:30
bir nevi anayasaları nasıl yazılıyor ve
5:32
daha da önemlisi bu kurallar
5:34
değiştirilediliyor mu? Bu örgütlerin
5:36
kurucu metinlerine baktığınızda şart,
5:39
Misak, anayasa, statü gibi oldukça
5:41
havalı isimler görürsünüz. Ama asla ve
5:44
asla bir genelge denmez. Neden? Çünkü
5:48
genelge bir kurumun iç yazışmasıdır. Bu
5:51
belgelerse ülkeleri bağlayan
5:53
uluslararası hukukun temelini oluşturan
5:56
neredeyse kutsal metinler gibidir. İşte
5:59
tam da bu yüzden bu kuralları
6:00
değiştirmek neredeyse imkansızdır. Çünkü
6:03
bu metinler devletlerin en hassas
6:05
noktasına dokunur. Egemenliklerine yani
6:08
kendi kaderlerini tayin etme haklarına.
6:11
Bu nedenle öyle basit bir el kaldırmayla
6:13
yani basit çoğunlukla bu anayasaları
6:16
değiştiremezsiniz. Genellikle tüm
6:18
üyelerin ya da çok büyük bir kısmının
6:20
onayı hatta bazen oy birliği gerekir.
6:23
Yani işin özü şu. Tüm bu karmaşık
6:25
yapılara, komisyonlara, alt kurullara
6:27
rağmen uluslararası örgütlerde
6:30
direksiyonun başında her zaman ve her
6:32
zaman kurucu üyeler yani devletlerin
6:34
kendisi bulunur. Nihai güç onlardadır.
6:37
Son sözü onlar söyler. Peki 1945'te o
6:42
günün sorunlarına çözüm bulmak için
6:43
kurulan bu düzen günümüzün siber
6:45
güvenlik, yapay zeka, küresel salgınlar
6:48
ve iklim değişikliği gibi yepyeni
6:50
sorunlarına çözüm bulmak için hala
6:52
yeterli mi? Yoksa artık kuralları
6:54
yeniden yazılmış yeni bir küresel kulübe
6:57
mi ihtiyacımız var? Sanırım bu soru
6:59
hepimizin üzerine düşünmesi gereken bir
7:01
soru.