Up next in 10
Auzef Turizmde Etik 2024-2025 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/17/turizmde-etik-2024-2025-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba ve bu yepyeni
0:01
derinlemesini analizimize hoş geldiniz.
0:04
Ben karmaşık konuları adım adım ve
0:06
keyifle çözmeyi seven rehberinizim.
0:08
Düşünsenize tatiller, pırıl pırıl
0:10
plajlar, uçsuz bucaksız denizler ve
0:12
devasa oteller. Kulağa harika geliyor
0:15
değil mi? Ama bugün o rahat şezlongların
0:18
arkasında çalışan görünmez bir
0:19
mekanizmaya yani turizmin etiğine
0:21
bakacağız. birlikte yüzyıllar öncesinin
0:24
felsefi köklerinden yola çıkıp modern
0:26
tatillerimizi şekillendiren o büyük
0:28
kurallara doğru inanılmaz bir yolculuğa
0:30
çıkıyoruz. Hazırsanız başlayalım.
0:33
Pekala, hadi bu konuya derinlemesine
0:34
dalalım. Bir sonraki seyahatinizi
0:36
planlarken kendinize şu soruyu hiç
0:38
sordunuz mu? Tatilim aslında ne kadar
0:40
etik? Yani çoğumuz için tatil demek
0:43
günlük hayattan kaçış demek, biraz kafa
0:45
dinlemek demek biliyorum. Ancak o
0:47
muazzam tatil köylerinin, her şey dahil
0:49
açık büfelerin veya katıldığınız o
0:51
eğlenceli turların arkasında devasa bir
0:53
ahlaki ayak izi yatıyor. Sizi sadece o
0:56
güzel manzaraların ötesine bakmaya ve
0:58
seyahat tercihlerinizin dünyada nasıl
0:59
bir kelebek etkisi yarattığını
1:01
sorgulamaya davet ediyorum. Bugün bu
1:03
devasa sektörü dört adımda adeta içe
1:05
geçmiş çemberler gibi inceleyeceğiz.
1:08
Önce insanın zihnindeki felsefi temeller
1:10
ve etikle başlayacağız. Oradan çevre
1:12
etiği ve sürdürülebilirliğe geçeceğiz.
1:14
Ardından çemberi biraz daha büyütüp
1:16
kurumsal sosyal sorumluluğa bakacağız ve
1:18
finali en dış çemberle yani küresel
1:21
kodlar ve adaletle yapacağız. Evet,
1:23
1inci bölüm felsefi temeller ve etik. En
1:26
içteki çemberimizle yola koyuluyoruz.
1:29
Biliyor musunuz? Bugün tatilde
1:30
verdiğimiz kararlar aslında yüzyıllar
1:32
öncesinin felsefi fikirleriyle
1:34
şekilleniyor. Gelin bu tarihsel zaman
1:37
çizelgesine birlikte bakalım. Antik çağa
1:39
gidiyoruz. Kiniz akımı ve meşhur Sinoplu
1:41
Diojen, lüksü, parayı, şatafatı tamamen
1:44
reddedip doğayla iç içe en yalın yaşamı
1:47
savundular. Aslında bugünün ekolojik
1:49
turizminin ilk tohumları ta o zaman
1:51
atıldı. İnanabiliyor musunuz? Sonra
1:53
Helenistik döneme bakıyoruz. Aklını ve
1:55
hazzı dengeleyen stoğacılık ve
1:56
epikrossçuluk var. Modern döneme
1:58
geldiğimizde ünlü sosyolog Emili Dürheim
2:01
karşımıza çıkıyor ve ekonominin mutlak
2:03
bir ahlak disiplinine sahip olması
2:04
gerektiğini söylüyor. Ve tabii ki
2:06
Aydınlanma dönemi. Imanuel Kant. Bugün
2:09
çevre etiği dediğimizde o evrensel
2:11
ahlaki ödevler fikrini doğrudan Kant'ın
2:13
felsefesinden alıyoruz. Peki ama biz bu
2:16
felsefelere günlük hayatta ne zaman
2:18
ihtiyaç duyuyoruz? İşte tam da etik
2:20
ikilem yaşadığımız anlarda. Gerçek
2:23
dünyada her zaman bu kesin doğru, bu
2:25
kesin yanlış diyebileceğimiz net
2:27
kurallar yok. Kuralların olmadığı bir
2:29
anda iki doğru veya iki farklı ahlaki
2:32
değer arasında sıkışıp kaldığınızı
2:34
düşünün. Tam bir çıkmaz sokak. İşte o
2:37
antik filozofların bilgeliği veya
2:39
Kant'ın ödev ahlakı bu karanlık anlarda
2:42
hem yöneticiler hem de biz turistler
2:44
için adeta bir pusula görevi görüyor.
2:47
Gelelim ikinci bölümümüze. Çevre etiği
2:50
ve sürdürülebilirlik.
2:52
Artık zihnimizden çıkıp doğaya, fiziksel
2:55
dünyaya bakma vakti. Ve bu tablo durumu
2:58
harika bir şekilde özetliyor. Geçmişte o
3:01
sınır tanımayan, sadece sayıları
3:03
önemseyen yıkıcı kitle turizmi doğaya ve
3:05
yerel kültürlere kelimenin tam anlamıyla
3:07
felaket getirdi. Ancak 1980'lerin
3:10
başında bir şeyler değişmeye başladı.
3:12
Sektörde ciddi bir kırılma yaşandı. Bu
3:14
yıkıma karşı odağına tamamen
3:16
sürdürülebilirlik kavramını alan
3:18
alternatif turizm modelleri doğdu. Yani
3:20
amaç artık doğayı acımasızca tüketmek
3:22
değil, onu bütünüyle korumak ve
3:24
iyileştirmek oldu. Tabii turizm
3:27
endüstrisini genel sanayileşmeden
3:29
bağımsız düşünemeyiz, değil mi? Klasik
3:31
sanayileşme maalesef doğayı sadece
3:34
sömürülecek bir hammadde deposu olarak
3:36
görür. Ama şükürler olsun ki buna yeşil
3:39
ve çok daha akılcı bir alternatifimiz
3:41
var. ekolojik modernleşme. Bu yaklaşım
3:44
teknolojiyi kötüleyip reddetmek yerine
3:46
onu çevreyi koruyan yepyeni sistemler
3:48
kurmak için kullanıyor. Turizm
3:50
tesislerinin karbon ayak izini düşürmesi
3:52
için elimizdeki tek gerçekçi ve yeşil
3:55
çıkış yolu kesinlikle bu. Bakın çevre
3:58
etiği deyince aklınıza sadece ağaçlar,
4:00
ormanlar veya karbon emisyonu gelmesin.
4:02
Hayvan refahı bu konunun tam kalbinde
4:05
yer alıyor. Çok açık konuşalım. Eğlence
4:07
uğruna hayvanların sirklerde, boğa
4:09
güreşlerinde kullanılması tamamen
4:11
yanlıştır. Hele o tatil beldelerinde çok
4:13
sık gördüğümüz o muhteşem yunusların
4:15
esaret altında küçücük beton havuzlara
4:17
hapsedildiği yunus parkları var ya,
4:19
bunların hayvan haklarına uygun olduğunu
4:21
savunmak kesinlikle kabul edilemez.
4:23
Devasa bir yanılgıdır. Bu çok ağır bir
4:25
etik ihlaldir. Şimdi 3üncü çemberimize
4:28
geçiyoruz. kurumsal, sosyal sorumluluk
4:31
ve paydaş teorisi. Bireyi ve doğayı
4:33
geride bırakıp dev organizasyonların
4:35
dünyasına dalıyoruz. Şimdi bu listede
4:38
gerçekten ilginç olan şey şu. Geleneksel
4:40
olarak şirketlerin sadece hissedarlarına
4:43
yani onlara finansman sağlayan
4:45
yatırımcılarına karşı sorumlu olduğu
4:47
düşünülürdü. Ama paydaş teorisi olaya
4:49
bambaşka bir boyut getiriyor. İşletmeler
4:52
kapalı kutular değildir. Bir otel veya
4:54
tur şirketi devasa bir ekosistemin
4:57
parçasıdır. Müşteriler, ürün aldığı
4:59
tedarikçiler, yerel yönetimler ve hatta
5:01
oradaki sivil toplum kuruluşları. Bir
5:04
şirket olarak attığınız her adımda bu
5:06
ağın tamamını dikkate almak ve onlara
5:09
karşı ahlaki sorumluluklarınızı yerine
5:11
getirmek zorundasınız. İşte bu karmaşık
5:13
ağı yönetmenin anahtarı kurumsal sosyal
5:16
sorumluluktur. kısa adıyla KSS diyelim.
5:19
KSS odaklı şirketler hem iç hem de dış
5:22
çevrelerine karşı çok ciddi etik
5:24
görevler üstlenirler. Bu yüzden sadece
5:26
kısa vadede köşeyi döneyim, hemen nakit
5:29
kazanayım mantığı KSS ilkeleriyle
5:31
kelimenin tam anlamıyla taban tabana
5:33
zıttır. Çevreye verilen zararı görmezden
5:35
gelip günü kurtarmaya çalışmak modern
5:37
ahlaki yönetim dünyasında yeri olmayan
5:39
bir davranıştır. Ama şirketler için de
5:42
hayat her zaman kolay değil. Tabii şöyle
5:44
düşünün. Bir turizm şirketi sosyal
5:46
medyayla, yeni teknolojilerle veya yerel
5:48
bir kültürle anında saniyesinde
5:50
etkileşime girebilir. Peki ya iklim
5:52
değişikliği gibi makro boyutlardaki
5:54
sorunlar bir işletme günlük
5:56
operasyonlarında bu devasa sorunla nasıl
5:58
başa çıkacak? Dürüst olmak gerekirse
6:01
iklimsel değişimler gibi atmosferik ve
6:03
devasa olaylarla günlük bazda doğrudan
6:05
mücadele etmek inanılmaz derecede
6:07
zordur. Bu ancak çok uzun vadeli,
6:09
kararlı ve sarsılmaz stratejilerle
6:11
mümkündür. Ve geldik sonuncu en dıştaki
6:14
devasa çemberimize. 4. bölüm. Küresel
6:17
kodlar ve adalet. Bu koca sistemi
6:19
yöneten evrensel kurallara bakıyoruz.
6:22
Turizm ne yazık ki her zaman o parlak
6:24
broşürlerdeki kum, güneş ve mutluluktan
6:26
ibaret değil. İşin oldukça karanlık bir
6:29
boyutu da var. Devasa turist kitleleri
6:31
yerel dokuya girdiğinde suç oranlarında
6:33
artış, kumar bağımlılığı, sert kültür
6:36
çatışmaları ve maalesef çocuk sömürüsü
6:38
gibi korkunç sonuçlar doğabiliyor. Ancak
6:40
burada çok dikkat etmemiz gereken bir
6:42
şey var. Sürdürülebilir turizm bu
6:44
olumsuzluklar listesinde yer alan bir
6:46
başka madde veya bir sorun değildir.
6:48
Aksine sürdürülebilir turizm tam da bu
6:50
felaketleri kökünden çözmek için
6:52
tasarlanmış onarıcı bir yönetim
6:54
modelidir. Adalet kavramı farklı turizm
6:56
alanlarında da karşımıza çıkıyor ve
6:58
hayati bir önem taşıyor. Mesela son
7:00
yıllarda patlama yapan medikal turizmi
7:03
düşünün. İnsanlar sağlıklarına şifaya
7:05
kavuşmak için ülke değiştiriyorlar.
7:07
Burada bir hastaya sırf cüzdanının
7:09
kalınlığına veya toplumsala statüsüne
7:11
göre farklı muamele yapılması adaleti
7:14
temelinden yıkan korkunç bir etik
7:16
ihlalidir. Etik bize çok net bir şey
7:18
söyler. Evrensel haklar istisnasız
7:21
herkes içindir. Tabii bu devasa
7:23
endüstriyi başı boş bırakamazsınız.
7:25
Büyük kurumların kurallar koyması
7:26
gerekiyor. Sektörün bir nevi evrensel
7:28
anayasası var. Dünya turizm örgütünün
7:31
1999'da kabul ettiği turizm için küresel
7:34
etik kurallar. Bu sözleşmenin temel
7:36
amacı yerel halkın hem kendi öz
7:38
değerlerini kurmasını hem de ekonomik
7:40
olarak adil bir kazanç sağlamasını
7:42
garanti altına almaktır. Diğer tarafta
7:44
kültürel mirası koruyan UNESCO'ya
7:46
baktığımızda erken dönem çalışmalarında
7:48
sadece bir fiziksel yaklaşım görüyoruz.
7:50
Yani başlarda odak sadece anıtları ve
7:53
beton binaları donduralım, dokunmayalım
7:55
şeklindeydi. Ancak zamanla bu çok daha
7:57
canlı ve kültürü bütünüyle kucaklayan
7:59
bir koruma anlayışına evrildi. Yani
8:01
buradaki kritik nokta şu: Etik
8:04
değerlerin ve kanunların zamanla nasıl
8:07
değişmek zorunda kaldığını kendi iç
8:09
hukukumuzdaki çarpıcı bir gerçeklikte
8:11
çok net görebiliriz. Düşünsenize Türk
8:13
Ceza Kanunua uzun yıllar boyunca sokak
8:16
hayvanlarına işkence etmek hapisle
8:18
cezalandırılan gerçek bir suç. değildi.
8:21
Sadece ufak bir para cezasıyla
8:23
geçiştirilen bir idari kabaet
8:24
sayılıyordu. İnanılmaz değil mi? Bu bize
8:27
etik değerlerin gerçek bağlayıcı
8:29
yasalara dönüşmesi sürecinde ne kadar
8:30
büyük boşluklar olduğunu ve verilmesi
8:32
gereken mücadelenin boyutunu tüm
8:34
çıpaklığıyla gösteriyor. İşte o
8:36
çemberleri en içten en dışa kadar
8:39
birlikte gezdik. Antik filozofların o
8:41
sade doğal sevgisinden
8:43
sürdürülebilirliğe, şirketlerin devasa
8:45
sorumluluklarından küresel adalet
8:47
kurallarına kadar her şey birbiriyle
8:50
sımsıkı bağlantılı. O yüzden bir sonraki
8:52
seyahatinizi planlarken kendinize sadece
8:55
bilet alıp giden sıradan bir turist veya
8:57
izleyici olmadığınızı hatırlatın. Siz bu
9:00
devasa sistemin çok ama çok güçlü bir
9:03
paydaşısınız. Peki sizin yapacağınız o
9:05
ahlaki seçimler doğadan ve bu küresel
9:08
turizm endüstrisinden neleri talep
9:10
edecek? Cüzdanınız da harcadığınız her
9:12
kuruşla aslında nasıl bir dünyayı
9:14
oyladığınızın farkında mısınız? Bu
9:16
yepyeni derinlemesini analizimizde bana
9:18
eşlik ettiğiniz için çok teşekkür
9:19
ederim. Bir sonraki konumuzda görüşmek
9:21
üzere.
#Jobs & Education