Up next in 10
Auzef Tipografi-2 2024-2025 Vize Soruları,
Auzef Grafik Tasarım
https://lolonolo.com/2026/03/22/tipografi-2-2024-2025-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Her gün etrafımız yazılarla çevrili.
0:02
Telefonumuzda, kitaplarda, sokaktaki
0:04
tabelalarda sürekli bir şeyler okuyoruz.
0:07
Peki o kelimeleri oluşturan harflerin
0:09
ardındaki o görünmez tasarıma, o gizli
0:12
sanata hiç dikkat ediyor musunuz? İşte
0:14
bugün hep birlikte o dünyaya dalıyoruz.
0:17
Mesela şu an ekranda gördüğünüz bu yazı
0:20
evet okuyorsunuz ama bir saniyeliğine
0:22
durup gerçekten bakalım mı harflerin o
0:25
zarif kıvrımlarına aralarındaki o
0:26
kusursuz boşluklara sanki görünmez bir
0:29
ipin üzerinde duruyormuş gibi
0:30
hizalanmalarına işte bütün bunları
0:32
düzenleyen sanatı tipografiyi mercek
0:35
altına alıyoruz. Yolculuğumuz başlıyor.
0:37
Önce bir harfin en küçük detayından
0:40
adeta onun DNA'sından başlayacağız.
0:42
Sonra yavaş yavaş uzaklaşıp kelimelerin,
0:45
cümlelerin ve bütün bir sayfanın nasıl
0:47
muhteşem bir uyum içinde tasarlandığını
0:49
göreceğiz. Hazır mısınız? Her şey ama
0:52
her şey tek bir harfle başlıyor. Aslında
0:55
tipografin sırlarını çözmek için önce
0:57
bir harfi oluşturan o temel parçaları
1:00
yani onun anatomisini anlamamız lazım.
1:03
Hadi şöyle bir yakından bakalım. Hadi
1:06
basit ama çok temel bir soruyla
1:07
başlayalım. Bütün harflerin üzerinde
1:10
yürüdüğü o görünmez hayali çizgi var ya
1:13
işte ona ne ad veriliyor? Her metinde
1:15
var ama biz onu hiç görmüyoruz. Aklınıza
1:17
bir şey geliyor mu? Evet. Adı taban
1:19
çizgisi ya da İngilizce adıyla baseline.
1:21
Tıpkı bir ip camb bazı gibi bütün
1:23
harfler bu görünmez ipin üzerinde
1:25
mükemmel bir dengede durur. Bir
1:27
tasarımda her şey ama her şey bu çizgiye
1:29
göre hizalanır. Yani işin temeli bu.
1:32
Peki, sıradaki detayımız geliyor.
1:35
Harflerin vuruşlarının bittiği
1:36
yerlerdeki şu minik ayakçıklara ne
1:39
diyoruz? Bunlar sadece bir süs mü yoksa
1:41
gizli bir görevleri mi var dersiniz?
1:44
İşte bunlara tırnak yani serif diyoruz.
1:47
Ve hayır kesinlikle sadece süs değiller.
1:50
Bu küçücük detaylar özellikle kitap gibi
1:52
uzun metinlerde gözümüzün satırı daha
1:54
rahat takip etmesini sağlıyor ve okumayı
1:56
kolaylaştırıyor. İşte bu iyi tasarımın
1:59
estetikle işlevi nasıl birleştirdiğinin
2:02
harika bir örneği. Biliyor musunuz? Bir
2:04
harfin kendisi kadar önemli olan bir şey
2:06
daha var. Komşularıyla arasındaki mesafe
2:09
yani boşluk. Şimdi tipografinin bu
2:12
sessiz ama en güçlü kahramanlarından
2:14
birini boşluğun sanatını konuşalım.
2:16
Şimdi genelde birbirine karıştırılan iki
2:19
teknik terim var. Tracking ve carning.
2:21
Tracking bir kelimedeki veya cümledeki
2:24
bütün harflerin aralığını toptan eşit
2:26
bir şekilde ayarlamak demek. Ama kning o
2:29
tam bir cerrah hassasiyeti istiyor.
2:31
Mesela A ve V harfleri yan yana gelince
2:34
aralarında garip bir boşluk oluşur ya.
2:36
İşte o boşluğu göze hoş gelecek şekilde
2:38
kapatmak için yapılan o özel ayara kning
2:41
diyoruz. Tamamen görsel bir sanat. İşin
2:44
en ilginç kısmı da bu. Belki de büyük
2:47
yazılarda mesela bir logo ya da bir afiş
2:49
başlığında harfler arasındaki boşlukları
2:51
bilgisayarın matematiksel hesabına
2:53
bırakmazsınız. tasarımcı tamamen kendi
2:56
göz kararıyla yani optik olarak ayarlar.
2:59
Neden mi? Çünkü yuvarlak bir O harfi ile
3:01
düz bir H harfinin arasındaki boşluk
3:04
matematiksel olarak eşit olsa bile bizim
3:06
gözümüze asla eşit görünmez. İşte
3:08
tasarımcı o görsel dengeyi kendi estetik
3:11
sezgisiyle kurar. Tamam harfleri
3:13
anladık. Aralarındaki boşlukları da
3:15
şimdi biraz geri çekilip büyük resme
3:17
bakalım. Bu harfler ve kelimeler bir
3:19
araya gelip bütün bir sayfayı nasıl
3:21
oluşturuyor? İyi bir sayfa düzeninin
3:23
sırları nelerdir? Bir gazete veya dergi
3:26
okurken hiç fark ettiniz mi? Bazen
3:28
kelimeler arasındaki boşluklar alt alta
3:30
gelerek sayfada böyle istenmeyen dikkat
3:33
dağıtıcı beyaz kanallar oluşturur. İşte
3:35
tasarımcıların Nehir adını verdiği bu
3:37
durum okuyucunun gözünü yorduğu ve
3:39
dikkatini dağıttığı için pek de sevilen
3:41
bir şey değildir. Peki bu can sıkıcı
3:44
nehirlerden nasıl kurtuluruz? Çözüm
3:46
aslında oldukça basit. Kelimelere nefes
3:49
alacakları bir alan tanımak. Yani sütun
3:51
genişliğini biraz arttırdığınızda
3:53
kelimeler daha esnek bir şekilde
3:55
yerleşebiliyor ve o beyaz boşluklar
3:57
metnin içinde göze batmadan homojen bir
4:00
şekilde dağılıyor. Bir font seçtiğinizde
4:03
aslında tek bir karakter seçmiyorsunuz.
4:05
Koca bir aileyi projenize dahil
4:07
ediyorsunuz. Her üyenin farklı bir
4:09
kişiliği var ama hepsi aynı DNA'yı
4:12
paylaşıyor. Gelin bu kalabalık ailelerle
4:14
tanışalım. Hadi zamanla kısa bir
4:16
yolculuğa çıkalım. 16. yüzyılın o zarif
4:19
klasik garamondundan 20. yüzyılın ultra
4:22
modern, temiz ve işlevsel helvetikasına
4:24
uzanan bir yolculuk bu. Ve tabii ki
4:27
yüzyılın sonlarına doğru piksellerle
4:29
birlikte doğan dijital fontlar oyunu
4:31
tamamen değiştirdi. İşte bu bir yazı
4:34
ailesini mükemmel özetliyor. Elinizde
4:36
temel yani regular bir font var. Sonra
4:39
onun daha eğik olanı yani italik
4:41
versiyonu, daha dikkat çekici ve kalın
4:43
olan boldu ve daha dar alana sığdırmak
4:46
için kullanılan condensed yani
4:48
daraltılmış versiyonu. Hepsi aynı temel
4:50
tasarıma sahip ama farklı görevler için
4:52
oradalar. Bu da tasarımcıya metin içinde
4:55
bir hiyerarşi kurma, vurgu yapma imkanı
4:57
veriyor. Kısacası elinizin altında tam
5:00
bir alet çantası oluyor. Ama unutmayalım
5:02
tüm bu estetik, tüm bu stiller aileler
5:05
arasında asla değişmeyen bir altın kural
5:07
var. Bir font ne kadar havalı, ne kadar
5:09
özgün olursa olsun en temel ve
5:11
vazgeçilmez özelliği okunabilir
5:14
olmasıdır. Eğer mesajı karşı tarafa net
5:16
bir şekilde iletemiyorsa o font görevini
5:19
yapmıyor demektir. Bu kadar basit. Ve
5:21
geldik günümüze. Yani her gün saatlerce
5:23
baktığımız o ekranlara. Bu piksellerden
5:26
oluşan dijital dünyada harfler nasıl var
5:28
oluyor? Gelin şimdi de dijital
5:30
tipografinin arkasındaki teknolojiye
5:32
kısaca bir göz atalım. Ekranda oldukça
5:35
büyük bir sayı var. 65.000den fazla.
5:37
Hım. Bu sayının fontlar dünyasıyla ne
5:41
gibi bir ilgisi olabilir ki? Bir
5:42
tahmininiz var mı? Cevap geliyor Open
5:44
Type. Bu günümüzde kullandığımız modern
5:47
font formatının adı ve bu formatın en
5:49
büyük olayı tek bir dosya içinde
5:51
65.000den fazla karaktere yani glife ev
5:54
sahipliği yapabilmesi. Bu ne demek?
5:56
Farklı dillerdeki tüm harflerin,
5:58
matematiksel sembollerin, ikonların, her
6:01
şeyin tek bir font ailesinde
6:02
toplanabilmesi demek. Bu dijital
6:04
tipografi için gerçekten bir devrimdi.
6:07
Evet, bu keşif yolculuğumuzun sonuna
6:08
geldik. Kullandığımız harfler
6:10
yüzyıllardır belki pek değişmedi ama
6:11
onları görme ve kullanma sanatımız
6:13
sürekli gelişiyor. Umarım bu bölümden
6:15
sonra siz de etrafınızdaki yazılara
6:17
sadece okumak için değil aynı zamanda
6:19
görmek için de bakarsınız. Bakalım
6:21
bundan sonra neleri fark edeceksiniz.
6:23
Bir sonrakinde görüşmek üzere.
#Education