Up next in 10
Auzef Ticaret Hukuku 2025-2026 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/13/ticaret-hukuku-2025-2026-butunleme-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugünkü incelememizde
0:02
ticari hayatın o durmak bilmeyen
0:04
çarklarının arkasındaki asıl oyun
0:06
kurucuyu yani ticaretin yaşam döngüsünü
0:09
konuşacağız. Şirketler aslında nasıl
0:11
yönetiliyor? Elimizden geçen o çeklerin,
0:14
senetlerin arkasında nasıl bir yasal
0:16
zeka yatıyor? Hepsini tek tek ve çok net
0:18
bir şekilde masaya yatırıyoruz. Eğer
0:21
daha önce ticaret hukukunun sadece
0:23
sıkıcı, kalın kitaplardan ibaret
0:25
olduğunu düşündüyseniz inanın bana bu
0:27
inceleme fikrinizi tamamen değiştirecek.
0:30
Hazırsanız ticari yaşamın kurallarını
0:32
baştan sona deşifre etmeye başlayalım.
0:35
Harika. Hemen konuya girelim. Yol
0:37
haritamız çok net. Önce oyunun baş
0:39
aktörü olan ticari işletme ve taciri
0:42
tanıyacağız. Sonra kıymetli evrak
0:44
anatomisine bakıp senet türleri ve
0:46
işleyişini çözeceğiz. En sonunda da işin
0:48
modern finans ve kriz yönetimi boyutuna
0:50
geleceğiz. Birinci bölümümüz ticari
0:53
işletme ve tacir. Kuralların kime
0:56
uygulanacağını bilmeden oyunu
0:57
anlayamayız, değil mi? O yüzden hemen
1:00
taciri sahneye alıyoruz. Peki ticari bir
1:03
anlaşmazlık yaşandığında nereye
1:05
gideceksiniz? Hukuk sistemimizde asliye
1:08
ticaret mahkemeleri ve asliye hukuk
1:10
mahkemeleri arasında çok temel bir ayrım
1:12
var. Ve bakın bu ayrım sadece bir
1:14
isimden ibaret değil. Bu tamamen kesin
1:17
bir görev ayrımıdır. Ticaret mahkemeleri
1:19
sadece ticari işler için özel olarak
1:22
görevlendirilmiştir.
1:23
Yani uyuşmazlığınızın doğru uzmanlık
1:25
alanında doğru kurallarla çözülebilmesi
1:28
için atılan ilk ve en hayati yasal adım
1:30
bu ayrımdır. Şimdi tacir unvanını almak
1:33
öyle sadece kart vizite yazılacak havalı
1:36
bir kelime değil. Bunun iflasa tabi
1:38
olmak, ticaret siciline kaydolmak, bir
1:40
ticaret unvanı seçmek ve odaya kayıt
1:43
yaptırmak gibi çok ciddi sonuçları var.
1:45
Ama asıl ilginç olan kısma gelelim.
1:47
Toplumda çok dolaşan bir efsane vardır.
1:49
Tacirler bir haksız fiil işlediğinde
1:51
normalin iki katı tazminat öder derler.
1:54
Şunu net olarak söyleyeyim. Bu
1:55
kesinlikle yanlış. Hukukta böyle bir
1:57
kural yok. Tacir olmak sizi sihirli bir
2:00
şekilde çifte ceza ödemeye mahkum etmez.
2:02
Tabii takdir edersiniz ki tacirler her
2:05
an her yerde olamazlar. İşte burada
2:07
ticani mümess devreye giriyor. Bu
2:09
kavramı tacirin gerçek iş dünyasındaki
2:12
en üst düzey avatarı olarak
2:14
düşünebilirsiniz. İşletmeyi adeta
2:16
tacirin bizzat kendisiymiş gibi yöneten
2:18
en geniş yetkilere sahip yardımcıdır. O
2:21
iş dünyasının o devasa çarkları tacirin
2:24
gücünü bizzat sahaya yansıtan bu
2:25
mümessiller sayesinde tıkır tıkır döner.
2:28
Peki size şöyle bir soru sorayım. Bir
2:30
tacir bakkala gidip evine ekmek
2:33
aldığında bu ticari bir iş midir? Hukuk
2:36
der ki tacirin yaptığı her iş kural
2:38
olarak ticari sayılır. Biz buna ticari
2:41
iş karinesi diyoruz. Ancak e tabii ki bu
2:44
karine bozulabilir. Gerçek kişi bir
2:46
tacir işlemi yaptığı sırada bu işin
2:49
ticari işletmesi ile hiçbir ilgisi
2:51
olmadığını karşı tarafa açıkça
2:52
bildirirse o iş artık ticari olmaktan
2:55
çıkar ve sıradan bir işlem sayılır. Yani
2:58
o kuralı yıkmanın tek yolu açıkça bakın
3:01
bu benim şahsi işim demektir. Diyelim ki
3:04
bir ticari kriz veya devri işlemi var.
3:07
Hangi kuralı uygulayacağız? Şunu asla
3:09
unutmayın. Taraflar ne derse desin
3:12
emredici hükümler hiyerarşide her zaman
3:14
ama her zaman birinci sıradadır.
3:16
Bunların etrafından dolanamazsınız.
3:19
Mesela ticari işletmenizi
3:20
devrediyorsunuz. Kanun çok net diyor ki
3:23
işletme faaliyetine sürekli özgülenmiş
3:25
mal varlıklarını devrin dışında
3:27
tutamazsın. Yani o işletmenin can damarı
3:30
olan bir makineyi cımbızla çekip
3:32
alamazsınız. İşletmenin bütünlüğü
3:34
mutlaka korunmak zorundadır. İkinci
3:36
bölümümüze geçiyoruz. Kıymetli Evrak'ın
3:39
Anatomisi. Oyun kurucularımızı tanıdık.
3:42
Şimdi onların ellerindeki araçlara, o
3:44
koca ticari hayatı mümkün kılan sihirli
3:47
kağıtlara yakından bakacağız. Ticari
3:50
hayatın çok esnek olduğunu, tacirlerin
3:52
kendi aralarında istedikleri gibi yeni
3:55
araçlar icat edebileceğini
3:56
düşünebilirsiniz. Ama bu çok büyük bir
3:59
yanılgı. Hukukta sınırlı sayı ilkesi
4:01
yani Nüeros klausus geçerlidir. Bu tam
4:04
olarak ne demek biliyor musunuz? Kanunun
4:06
belirlediği kıymetli evrak türleri
4:08
bellidir. Öğle sabah uyanıp ya ben
4:10
yepyeni bir evrak türü uydurdum. Adı da
4:13
şu olsun diyemezsiniz. Ticari piyasanın
4:15
güvenliğini sağlamak için bu türler
4:18
kanunla çok sıkı bir şekilde
4:19
sınırlandırılmıştır.
4:21
İşte bütün bir kıymetli evrak hukukunun
4:23
üzerine inşa edildiği altın kural hak ve
4:26
senet arasındaki o koparılamaz adeta
4:28
kutsal bağ. Evet. Her kıymetli evrak
4:31
sonuçta bir kağıt parçası yani senettir.
4:33
Ama her senet mesela sıradan bir kira
4:36
sözleşmesi kıymetli evrak değildir.
4:38
Neden mi? Çünkü kıymetli evrakta o
4:40
kağıdın temsil ettiği parasal hakkı
4:42
kağıt elinizde olmadan asla
4:44
isteyemezsiniz. Belge yoksa hak da
4:46
yoktur. Hak resmen o kağıdın tam kalbine
4:49
hapsolmuştur.
4:51
Ve bu durum bize harika bir şeyi
4:53
gösteriyor. Piyasadaki belgeler tamamen
4:55
farklı ticari ihtiyaçları karşılamak
4:57
için tasarlanmıştır. Mesela bir police
5:00
veya bono sadece bir alacak hakkını
5:02
temsil eder. Yani size para getirir.
5:05
Hisse senedi bir şirketteki ortaklık
5:07
hakkınızı simgeler. MTya senetleri ise
5:10
doğrudan doğruya fiziki mallar
5:12
üzerindeki mülkiyet veya rehin hakkınızı
5:14
gösterir. Burada çok kritik bir detay
5:17
var. Poliçek kesinlikle bir alacak
5:19
senedidir. Yani malları temsil eden MTA
5:21
senetleri grubuna asla dahil edilemez.
5:25
Bu kadar kuraldan bahsetmişken araya
5:27
ufuk açıcı bir tarihsel gerçek
5:29
sıkıştıralım. Bugün o devasa küresel
5:31
ticareti döndüren bu evrak
5:33
sistematiğinin dünyada ilk defa nerede
5:36
yasal bir zemine oturtulduğunu biliyor
5:38
musunuz? Alman hukukunda modern ticaret
5:40
kurallarının omurgası tam olarak orada
5:43
inşa edilmiştir. 3üncü bölümümüz senet
5:46
türleri ve işleyişi. Hadi şimdi bu
5:48
anlattığımız teorik kuralların gerçek
5:50
hayatta nasıl tıkır tıkır işleyen bir
5:53
mekanizmaya dönüştüğüne bakalım.
5:55
Soyutluk özelliği kavramı ilk başta
5:57
kulağa biraz akademik gelebilir ama
5:59
inanın bana muazzam pratik bir kalkandır
6:01
bu. Bir poliçe imzaladığınızı düşünün.
6:04
Bunu neden imzaladınız? Belki bir araba
6:06
satın aldınız. Hukuk diyor ki, "O
6:08
senedin geçerliliği altındaki o araba
6:10
satış sözleşmesinin geçerliliğinden
6:12
tamamen bağımsızdır. Yani sözleşme iptal
6:14
olsa bile senet kendi hayatını yaşamaya
6:17
devam eder. Çünkü poliçein dış dünyada
6:20
iyi niyetli üçüncü kişiler için her
6:22
zaman güvenilir kalması şarttır. Adeta
6:24
doğduğu ilişkiden soyutlanmış ve kendi
6:26
bağımsızlığını ilan etmiştir. Peki
6:29
isminize özel düzenlenmiş yani nama
6:31
yazılı bir evra başkasına devretmek
6:33
isterseniz ne yapacaksınız? Öyle sadece
6:35
kağıdı elden verip gidemezsiniz. Hukuk
6:37
burada çok katı. İki aşamalı bir adım
6:39
istiyor. Birinci adımda hakkı
6:41
devrettiğinizi gösteren yazılı bir
6:43
alacağın temliki beyanı
6:45
oluşturacaksınız. İkinci adımdaysa o
6:47
fiziksel senedi gerçekten karşı tarafa
6:49
teslim edeceksiniz. Bu ikisi bir araya
6:52
gelmediği sürece yasal devir kesinlikle
6:54
gerçekleşmez.
6:55
Ve geldik 4. son bölümümüze. Modern
6:59
finans ve kriz yönetimi. Buraya kadar
7:01
hep eski usul kağıda dayalı kuralları
7:03
anlattık. Peki trilyonlarca dolarlık
7:05
modern finanta hala fiziksel kağıtlarla
7:08
mı uğraşıyoruz? Ya da bir felaket olup
7:10
bu kağıtlar yok olursa sistem nasıl
7:12
ayakta kalıyor? Yıllar önce borsadan
7:15
hisse senedi aldığınızda size gerçekten
7:17
fiziksel bir kağıt verirlerdi. Kar payı
7:20
almak için o kağıdın altındaki kuponları
7:22
makasla tek kesip banka kuyruğunda
7:24
beklemeniz gerekirdi. Düşünsenize
7:27
inanılmaz bir zahmet. İşte modern finans
7:29
dünyası bu fiziksel hantallığı bir
7:31
kenara bıraktı ve evraksız kıymetli
7:33
evrak sistemine geçti. Kağıdın o
7:36
hantallığı gitti, yerine dijital hız
7:38
geldi. Milyonlarca basılı belgeden bizi
7:41
kurtaran harika, modern bir çözüm.
7:43
Kağıtları ortadan kaldırdık. Çok güzel.
7:46
Peki ama kimin neye sahip olduğunu nasıl
7:48
bileceğiz? İşte burada sistemin dijital
7:50
beyni devreye giriyor. Merkezi kayıt
7:53
kuruluşu yani kısaca MKK. Sermaye
7:56
Piyasası kanunu uyarınca Türkiye'deki
7:59
tüm o evraksız kıymetli evrak sistemi bu
8:01
merkezi ağın içinde güvenle tutulur.
8:04
Yani aslında o görünmez senetlerinizin
8:06
devasa, şeffaf ve aşırı güvenli dijital
8:09
kasası tam olarak burasıdır. Şimdi size
8:12
çok kritik bir soru. Diyelim ki dijital
8:15
değil de fiziki eski usul bir senediniz
8:17
var ve ofisinize su bastı ya da senedi
8:19
metroda düşürüp kaybettiniz. Ne olacak?
8:22
Hani biraz önce senet yoksa hak da
8:24
yoktur demiştik. O zaman hak tamamen
8:26
buharlaşıp gitti mi? Hayır. Tam bu
8:28
noktada sistem imdadımıza koşuyor. Çok
8:30
acil bir hamle yapıp ödeme yerindeki
8:32
ticaret mahkemesine giderek bir iptal
8:34
davası açmanız gerekiyor. Bu dava
8:36
mekanizması hukukun o en korkutucu kriz
8:39
anları için tasarladığı harika bir acil
8:41
çıkış kapısıdır. İncelememizi bitirirken
8:44
şu düşünceyle baş başa kalmanızı
8:46
istiyorum. Bu iptal davasının
8:48
arkasındaki nihai hedef nedir? Hukuk
8:51
burada sadece senedin kaybolduğu andaki
8:53
hamilin yani kağıdı elinde bulunduran
8:56
asıl hak sahibinin mağduriyetini
8:57
önlemeye çalışıyor. Hukuk kağıttan
9:00
ziyade o kağıdın temsil ettiği asıl
9:02
emeğe ve hakka sahip çıkıyor. Peki ama
9:05
her şeyin %100 dijitalleştiği, blok
9:07
zincirlerin konuşulduğu bir gelecekte
9:09
haklarımızı korumak için hala bu klasik
9:12
yasal kalkanlara ihtiyacımız olacak mı?
9:14
Yoksa kodlar tamamen kendi kanunlarını
9:16
mı yazacak? Bu soruyu da düşünmenizi
9:19
isterim. Bir sonraki incelememizde
9:21
görüşmek üzere.
#Jobs & Education