Up next in 10
Auzef Temel Ekonomi 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/18/temel-ekonomi-2025-2026-final-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
LoloNO Nolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde temel ekonomi 2025-2026
0:06
konularını ve sorularını inceliyoruz.
0:08
Sınava girmeden önce bilmeniz gereken
0:10
tüm o kritik noktaları kafa
0:12
karıştırmadan dümdüz ve net bir şekilde
0:14
toparlayacağız. Hazırsanız hiç vakit
0:17
kaybetmeden başlayalım. Önümüzde beş ana
0:19
başlık var. Tüketici teorisi ve
0:21
piyasalar, makroekonomik göstergeler,
0:24
enflasyon türleri, para teorisi ve
0:26
uluslararası iktisat. Burada harika bir
0:29
mikro makro uzaklaştırması yani tam bir
0:31
zoom out yapacağız. Bireysel tüketicinin
0:34
cebinden çıkıp devasa küresel ticaret
0:36
sistemlerine kadar uzanarak sınavda
0:39
karşınıza çıkacak her şeyi şöyle bir
0:41
haritalandıracağız.
0:43
Birinci bölümle yani tüketici teorisi,
0:46
maliyetler ve piyasa türleriyle hemen o
0:48
mikroekonomik temellere dalıyoruz. Bakın
0:52
mikroekonominin kalbinde iki temel araç
0:55
yatar. kayıtsızlık eğrileri ve bütçe
0:57
doğrusu. Bunlar bize bir tüketicinin
1:00
ihtiyaçlarını, satın alma gücünü, o
1:02
kısıtlı geliriyle maksimum tatmini nasıl
1:05
yakalayacağını çok güzel açıklar. Ama
1:08
burada kocaman bir parantez açıyorum.
1:10
Lütfen sınavda şu tuzağa düşmeyin. Bu
1:12
araçlar bir malın fiyatını kesinlikle
1:15
açıklamaz. Neden mi? Çünkü bu modellerde
1:18
fiyat zaten dışarıdan verilmiştir. Yani
1:20
tamamen dışsaldır. Bunu aklımızın bir
1:23
köşesine i yazalım. Üretim tarafına
1:25
geçtiğimizde ise çok basit ama resmen
1:28
hayat kurtaran ya da sınav kurtaran
1:30
diyelim bir formül var. Ortalama
1:32
maliyet. Çok net. Toplam maliyeti
1:34
alıyorsunuz. Üretim miktarına
1:36
bölüyorsunuz. Yani üretilen o bir birim
1:38
mala düşen maliyeti buluyorsunuz. O
1:41
kadar basit ama son derece hayati.
1:44
Piyasalar kısmında kesinlikle bilmeniz
1:46
gereken keskin bir ayrım var. Sınavların
1:48
en sevdiği çoktan seçmeli tuzağıdır bu.
1:51
Eğer piyasada satıcılar az sayıdaysa
1:53
buna oligopol diyoruz. Ama tam tersi
1:56
eğer alıcılar az sayıdaysa işte o zaman
1:58
adı oligopson oluyor. Kelimelerin son
2:01
harflerine satıcıyı mı yoksa alıcıyı mı
2:03
ifade ettiğine çok dikkat edin. İkisi
2:05
birbirine çok karışır. Aman diyeyim bu
2:07
tuzağa düşmeyelim. Mikro bölümümüzü
2:09
kapatırken tarihsel sürece de hızlıca
2:12
bir değinelim. Bugün bildiğimiz o modern
2:14
sanayi sisteminin doğuşu için 18.
2:17
yüzyılın sonlarına İngiltere'ye
2:19
uzanmamız gerekiyor. Sanayi devriminin
2:21
orada patlak vermesi bugün tartıştığımız
2:24
üretim ve sanayi modellerinin tam
2:26
anlamıyla temelini attı. Her şeyin sıfır
2:28
noktası aslında orası. Şimdi bireylerden
2:31
ve şirketlerden biraz uzaklaşıp resme
2:33
daha geniş bakalım. İkinci bölümümüz
2:36
makroekonomik göstergeler ve istihdam.
2:38
Ulusal çapta iş gücü ve gelir
2:40
metriklerine geçiyoruz.
2:42
Makroekonominin o devasa soyut
2:44
kavramlarını çok basit bir matematikle
2:46
somutlaştıralım. Meşhur toplam iş gücü
2:49
hesabı. Şöyle düşünün. Diyelim ki 20
2:51
milyon çalışanımız var ve iş arayan 12
2:54
milyon da işsizimiz var. İkisini
2:56
topluyorsunuz. 32 milyonluk bir toplam
2:59
iş gücü elde ediyorsunuz. Burada sakın
3:01
unutmayın. İş gücü sadece o an
3:03
çalışanları değil aktif olarak iş arayan
3:05
işsizleri de kapsar. Sınavda bu detayı
3:08
mutlaka hatırlayın. Peki görünürde
3:11
çalışıyor olup da aslında üretime zre
3:13
katkısı olmayanlara ne diyeceğiz? İşte
3:15
tam bu noktada gizli işsizlik devreye
3:18
giriyor. Özellikle tarım sektöründe çok
3:20
sık rastladığımız bir durum bu. İşin
3:22
kilit noktası şu: bu insanların marjinal
3:24
verimliliği sıfırdır. Yani bu kişileri
3:27
alıp o işten çıkarsanız bile toplam
3:29
üretim miktarında hiçbir azalma olmuyor.
3:32
Resmen orada olmalarının üretime bir
3:34
faydası yok. Makroekonomik metriklerde
3:37
iki tane altın kuralımız var. Birincisi,
3:39
ekonomik büyüme. Bu kavram tamamen
3:42
fiziki bir şeydir. Yani ekonomideki mal
3:45
ve hizmet üretim kapasitesindeki salt
3:47
fiziki artışı ifade eder. İkincisi de
3:50
milli gelir. Safi milli hasıla rakamını
3:53
aldınız. İçinden dolaylı vergileri
3:55
çıkardınız. İşte o an ulaştığınız rakam
3:58
net olarak milli gelirdir. Kapasite
4:00
artışı eşittir büyüme. Dolaylı vergileri
4:03
çıkarmak eşittir milli gelir. Bu
4:05
bağlantıları zihnimizde iyice oturtalım.
4:08
Biraz daha vites yükseltiyoruz. 3üncü
4:10
bölümümüz enflasyon türleri ve etkileri.
4:13
Burası önemli çünkü sınavda öğrencilerin
4:16
en çok afalladığı yer tam da burasıdır.
4:18
Gerçek kavramlarla uydurma olanları
4:21
ayıklamaya hazır olun. Önce
4:23
literatürdeki o gerçek geçerli
4:25
kavramlara bir bakalım. Hızına ve
4:27
nedenlerine göre enflasyon türlerimiz
4:29
şunlardır. Kronik, sinsi, hiper ve
4:32
yapısal enflasyon. Bu kadar. Peki fiyat
4:35
endekslerimiz neler? ÜFE yani üretici
4:37
fiyat endeksi, TÜFE yani tüketici, TEF
4:41
yani toptan eşya fiyat endeksi ve tabii
4:43
ki GSMH zımni deflatörü. Bunlar
4:46
ekonominin gerçek geçerli ölçüm
4:48
araçları. Ama bakın aramızda kalsın
4:51
sınavları hazırlayanlar bazen resmen
4:53
kelime uydurmayı çok seviyor. Selektif
4:56
enflasyon yani seçici enflasyon diye bir
4:58
şey yoktur. Aynı şekilde nominal fiyat
5:01
endeksi diye standart bir kavram da
5:04
yoktur. Şıklarda bu kulağa havalı gelen
5:06
ama aslında uydurma olan isimleri
5:08
gördüğünüz an hiç düşünmeyin. Direkt
5:10
üstünü çizin. Büyük sınav tuzağıdır.
5:12
Sakın düşmeyin. Bu kısmı tanzi etkisi
5:15
denen o harika ve bir o kadar da
5:17
trajikomik durumla kapatalım. Olay şu.
5:19
Devlet gidiyor senyoraj yoluyla yani
5:22
para basarak enflasyon yaratıyor. Ama
5:24
sonra ne oluyor biliyor musunuz? O
5:26
yarattığı yüksek enflasyon yüzünden
5:28
kendi toplayacağı vergilerin de reel
5:30
satın alma gücü eriyip gidiyor. Çünkü
5:32
vergiler her zaman biraz gecikmeli
5:34
tahsil edilir. Yani devlet sırf para
5:36
bastığı için günün sonunda kendi
5:38
gelirini kendisi baltalamış oluyor. İşte
5:41
literatürde bu bindiği dalı kesme
5:43
durumuna tanzi etkisi diyoruz. Paradan
5:46
bahsetmişken rotamızı 4. bölüm olan para
5:49
teorisi ve finansmana çevirelim. Devlet
5:51
bu finansman işlerini nasıl yürütüyor?
5:53
Para sistemle nasıl hareket ediyor?
5:55
Biraz daha bunlara bakalım. Klasik
5:57
iktisadi düşüncenin parayla ilgili
5:59
efsanevi bir tanımı vardır. Paranın
6:01
sadece mübadeleye aracılık eden mallar
6:04
üzerine örtülmüş bir tülden ibaret
6:06
olduğu. Mükemmel bir ifade değil mi?
6:08
Klasiklere göre paranın o alışverişi
6:11
yani mübadeleyi kolaylaştırmak dışında
6:13
ekonomiye zerre kadar gerçek bir etkisi
6:15
yoktur. Sadece malların el
6:17
değiştirmesini sağlayan şeffaf bir
6:19
peçedir. O kadar. Paranın yansızlığı tam
6:22
olarak budur. Peki biz bu parayı
6:24
pratikte nasıl ölçüyoruz? Sınavın en
6:27
banko sorularından biri olan M2 para
6:29
arzı denklemine bakalım. Gayet basit bir
6:32
adımlandırma var. Önce dar para arzı
6:34
olan M1'i alıyorsunuz. Sonra bunun
6:37
üzerine ticari bankalardaki vadeli
6:39
mevduatları ekliyorsunuz ve sonuç geniş
6:42
para arzı yani M2 karşınıza çıkıyor. Dar
6:46
para artı vadeli mevduat eşittir geniş
6:49
para arzı. Bu denklemi kafanıza kazıyın.
6:53
Diyelim ki devletin ciddi bir paraya
6:55
yani finansmana ihtiyacı var. Ne
6:57
yapacak? İç borçlanma yoluna gidecek.
7:00
Hükümet kendi sınırları içindeki
7:02
bankalardan veya bireylerden tahvil gibi
7:05
araçlar satarak borç alıyor. Ama burada
7:08
altını kalın kalın çizmemiz gereken iki
7:10
kritik kelime var. Bu işlem tamamen
7:12
gönüllülük esasına dayanır ve kaynak
7:15
tamamen yurt içinden bulunur. Belli bir
7:17
vade ve faiz karşılığında zorlama
7:20
olmadan kendi vatandaşıyla veya
7:22
kurumlarıyla yaptığı bir anlaşmadır. Ve
7:25
şimdi kameramızı en tepeye çıkarıp
7:27
dünyayı kadrajımızı alıyoruz. 5. ve son
7:30
bölümümüz Uluslararası İktisat ve
7:32
Ticaret. Küresel finansın ve
7:34
uluslararası dinamiklerin kurallarına
7:36
bakma zamanı. Bir ülkenin dış ticaretten
7:39
ne kadar kazançlı çıktığını gösteren o
7:42
en temel metrik nedir? Dış ticaret
7:44
adları. Hesabı da şudur. Ülkenin ihracat
7:47
fiyatları endeksini alıyorsunuz. İthalat
7:49
fiyatları endeksine bölüyorsunuz. İşte
7:52
bu kadar. Küresel ticaretteki genel
7:54
performansınızı, kazancınızı bu tek
7:56
bölme işlemiyle şıp diye
7:58
görebiliyorsunuz. Uluslararası iktisat
8:00
tarihinin en meşhur, en ironik
8:03
olaylarından biri olan Leontiev
8:05
paradoksuna gelelim. Teorik beklenti
8:07
neydi? Sermaye açısından dünyanın en
8:10
zengin ülkesi olan Amerika'nın dünyaya
8:13
sermaye yoğun mallar ihraç etmesi
8:15
gerekiyordu. Mantıklı olan buydu. Ama
8:17
gerçek hayatta veriler bir test edildi
8:20
ki bir de ne görsünler? ABD bayağı
8:22
bayağı emek yoğun malları ihraç ediyor.
8:25
Teorinin gerçeklik duvarına çarpıp
8:27
darmadağın olduğu bu muazzam çelişkiyi
8:29
yani Leontief paradoksunu kesinlikle
8:31
bilmelisiniz. Sınav öncesi son hızlı
8:34
kavram turumuza çıkıyoruz. Döviz
8:36
piyasalarının yani Forex'in
8:39
fonksiyonları nelerdir? Kredi sağlamak,
8:41
ödemeleri gerçekleştirmek ve
8:43
kurklerinden korunmak. Ama dikkat, mal
8:46
ve hizmet fiyatlarını makro düzeyde
8:48
dengelemek gibi bir görevi asla ve asla
8:50
yoktur. Bu şıkkı görürseniz hemen
8:52
eleyin. İkincisi, Dünya Savaşı sonrası
8:55
kurulan o meşhur Bretonwoods sabit kur
8:58
sistemini yöneten kurum kimdi? Tabii ki
9:00
IMF. Ve son olarak sermaye kavramı.
9:03
Sermaye deyince sadece parayı
9:04
düşünmeyin. Üretimde kullanılan makine,
9:07
teçhizat gibi insan eliyle önceden
9:09
üretilmiş her türlü üretim aracının
9:11
tamamı sermayedir. Evet, artık tüm
9:14
parçaları birleştirme zamanı. Bir
9:16
tüketicinin o mütevazi basit bütçe
9:19
doğrusundan yola çıktık. İş gücü
9:21
piyasalarından, enflasyonun yıkıcı
9:23
etkilerinden geçtik ve en son Breton
9:25
Woods gibi devasa küresel para
9:27
sistemlerine ulaştık. Tüm bu karmaşık
9:30
ağı düşündüğümüzde asıl sormamız gereken
9:32
soru şu: Sizce bu mekanizmaları öğrenmek
9:35
sadece bir sınavı geçmemiz için mi
9:37
gerekli yoksa her gün adım attığımız,
9:39
içinde yaşadığımız bu devasa küresel
9:41
ekonomik gerçekliğin arka planını okumak
9:43
için mi? Bunu bir düşünün derim. Videoda
9:46
incelediğimiz bu dersin ve yıla ait
9:49
çıkmış soruları kendiniz deneme sınavı
9:51
formatında çözmek ve kendinizi test
9:53
etmek için lolonologo.com
9:56
adresini ziyaret edebilir, videonun
9:58
altındaki açıklama kısmında yer alan
10:00
bağlantıya tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education