Up next in 10
Auzef Temel Biyoloji 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/26/temel-biyoloji-2025-2026-vize-sorulari/
auzef, iş sağlığı ve güvenliği, Temel Biyoloji
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese selam. Biyoloji vizelerine tam
0:02
gaz hazırlanmaya hazır mısınız? Bugün o
0:05
kafa karıştırıcı kavramları
0:06
netleştirecek, sınavlardaki o meşhur ve
0:09
can sıkıcı tuzaklardan sizi kurtaracak
0:12
şahane bir incelemeyle buradayız.
0:14
Puanları toplamak için hiç vakit
0:16
kaybetmeden hemen başlayalım. Lolo Nolo
0:19
platformuna hoş geldiniz. Bu dersimizde
0:22
temel biyoloji 2025-2026
0:24
vize soruları konularını ve sorularını
0:26
inceliyoruz. Bugünkü yol haritamız çok
0:29
net. Önce canlılık ve yapısal hiyerarşi
0:31
diyeceğiz. Ardından hücre ve makr
0:33
moleküllere dalacağız. Son olarak da
0:35
metabolizma, enerji ve evrimle kapanışı
0:38
yapacağız. Merak etmeyin sadece düz
0:40
yapmayacağız. Sınav tuzaklarını tek tek
0:42
avlayacağız. Birinci bölümümüz canlılık
0:45
ve yapısal hiyerarşi. Yani her şeyin tam
0:48
anlamıyla başladığı o temel noktaya
0:50
gidiyoruz. Şimdi canlılık deyince
0:53
aklınıza ilk ne geliyor? Belli bir
0:54
organizasyon var değil mi? Çevreden
0:56
gelen uyarılara tepki veriyoruz.
0:58
Büyüyoruz. Neslimizi devam ettirmek için
1:01
ürüyoruz. Ama asıl olay ne biliyor
1:03
musunuz? Enerji. Enerji olmadan bu
1:05
bahsettiğimiz sistemin çarkları asla ama
1:08
asla dönmez. Bakın bu sınavlarda çok sık
1:11
karşılaştığımız devasa bir tuzaktır.
1:14
Şıklarda bir anda canlıların enerjiye
1:16
ihtiyacı yoktur gibi inanılmaz absürt
1:18
bir efsane görebilirsiniz. Kesinlikle
1:21
kanmayın. İster o enerjiyi dışarıdan
1:23
alsın, ister kendi üretsin, her canlı
1:25
yaşamak için enerjiye muhtaçtır.
1:27
Gördüğünüz an o şıkkın üzerine hiç
1:29
düşünmeden çizin. Peki bu yaşam kendi
1:31
içinde nasıl organize oluyor? Aslında
1:34
dev bir lego seti gibi düşünebilirsiniz.
1:36
En küçük parçamız hücre. Sonra hücreler
1:38
birleşip dokuları, dokular organları,
1:41
organlar sistemleri ve tada organizma
1:44
ortaya çıkıyor. Mesela kafamızın
1:46
içindeki o muazzam işlemci yani beynimiz
1:49
birden fazla dokunun bir araya geldiği
1:51
süper karmaşık bir organ. Her şey tıkır
1:54
tıkır işleyen bir hiyerarşinin parçası.
1:57
Biraz da dışarı çıkalım. Çevremize
1:59
bakalım. Ekosistem dediğimiz şey sadece
2:01
biz canlılardan ibaret değil.
2:03
Üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar.
2:05
Eyvallah bunlar tamam ama bir de cansız
2:08
yani abiyotik çevre var. Sınavda size
2:11
cansız çevre ekolojiyi oluşturmaz
2:13
derlerse bunun kocaman bir yalan
2:14
olduğunu bilin. Güneş ışığı, su, toprak
2:17
bunlar olmadan ekosistem falan olmaz.
2:20
Hayvanlar alemi gerçekten de inanılmaz
2:22
çeşitli. Arada küçük bir bilgi vereyim.
2:24
Tür sayısı en fazla olan grup
2:26
böceklerdir. Bu da cepte kalsın. Ama
2:28
asıl bomba şu. Vücut simetrisi mevzusu.
2:31
Deniz anası ya da deniz yıldızını bir
2:32
düşünün. Bunlarda öyle sağ, sol, ön,
2:35
arka veya belirgin bir baş yapısı
2:37
göremezsiniz. Buna radyal yani ışınsal
2:40
simetri diyoruz. Eğer soruda baş oluşumu
2:43
gözlenir, sağ ve sol kısımları vardır
2:45
falan diyorsa heh orada durun. Bu
2:47
kesinlikle bilateral yani iki taraflı
2:49
simetridir. Bu ayrımı kafanıza
2:51
yazarsanız o soruyu banko çözersiniz.
2:54
Ekolojik sağlıktan nokta atışı. Tam
2:56
vizede çıkmalık pratik bir bilgi vereyim
2:58
hemen. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi
3:00
hastalığını haberlerden falan mutlaka
3:01
duymuşsunuzdur. İşte bu hastalığa neden
3:04
olan nayrovirüsü taşıyan yani işin
3:05
vektörü olan hayvan kenedir. Kısa, net
3:08
ve puan getirecek bir bilgi. Bunu da
3:10
cebimize attık. Yola devam ediyoruz.
3:12
Geldik ikinci bölüme. Hücre ve makro
3:15
moleküller. Artık makro dünyadan iyice o
3:17
mikroskodik derinliklere dalış yapma
3:19
vakti. Hücrenin içindeki o hummalı
3:22
faaliyeti yürüten dev yapılardan
3:23
bahsedelim. Makromoleküller.
3:26
Olay aksında çok pratik. Monomer
3:28
dediğimiz küçük yapı taşları dehidrasyon
3:30
sentezi yoluyla kovalent bağlarla
3:32
birleşip bu devasa polimerleri
3:34
oluşturuyor. En meşhur örnek
3:36
polisakkarit olan nişasta. Lütfen
3:39
sınavda glikozu veya kolesterolü
3:41
makroolekül sanıp işaretlemeyin. Glikoz
3:43
sadece bir monosakkarit. Kolestrol
3:45
lipit, albümin ise proteindir. Bunları
3:48
birbirine karıştırmak yok. Ve karşınızda
3:50
biyolojinin en ikonik ekilisi DNA ve
3:54
RNA. Genetik şifremiz DNA'da depolanır.
3:56
Nesilden nesile aktarılır. Şekeri de
3:59
deoksiribozdur biliyorsunuz. Bakın
4:01
burada çok uyanıkça hazırlanan bir
4:02
çeldirici var. DNA amino asitlerden
4:04
falan oluşmaz ya da hücre zarında
4:06
savunma yapsın diye bulunmaz. Böyle bir
4:09
şık görürseniz saniyesinde eleyin.
4:11
RNA'nın asıl şovu ise bu genetik bilgiyi
4:13
okuyup protein sentezini sağlamaktır.
4:15
İkisinin rolleri birbirinden tamamen
4:17
farklıdır. Hazır nükleik asitlerin
4:19
dünyasına girmişken transkripsiyon
4:21
kavramını asla es geçemeyiz. Türkçesiyle
4:24
yazılma işlemi. En basit tabirle DNA
4:27
şablonu üzerinden mRNA üretilmesi demek.
4:30
Biyoloji vizelerinde bu terminoloji
4:31
eşleştirmeleri resmen hayat kurtarır. O
4:33
yüzden bu tanımı adeta beyninize
4:35
kazıyın. Şimdi şu organelleri zar durumu
4:39
ve ATP üretimi açısından masaya
4:41
yatıralım. Çünkü buradan çok fazla soru
4:43
geliyor. Biliyorsunuz ökaryotlarda
4:46
endoplazmik retikulum golgi mitokondri
4:48
zarla çevrilidir. Ama ribozom asla.
4:51
Ribozom zarla çevrili değildir.
4:53
Yapısında sadece RNA ve protein bulunur.
4:56
Bir diğer efsane de şu: Golgi veya
4:58
peroksizomda enerji yani ATP
5:01
üretildiğini iddia eden sorular
5:02
göreceksiniz. Külliyen yalan. Golgi
5:04
paketleme yapar. Peroksizom zehir yıkar.
5:07
Enerjiyi kim üretir? Tabii ki
5:08
mitokondri. Bitkilerde de güneş
5:10
enerjisini kloroplast glukoza hapseder.
5:13
Bu kuralları bildiğinizde birçok soruyu
5:15
havada karada çözeceksiniz. Son viraja
5:17
giriyoruz. 3üncü ve son bölümümüz
5:19
metabolizma, enerji ve evrim. Peki bu
5:22
hücreler o bahsettiğimiz enerjiyi
5:24
nereden buluyor? Hemen heterotrof
5:26
kavramına bakalım. Bunlar ben kendi
5:29
yemeğimi kendim yapamam, dışarıya
5:31
muhtacım. Diyen canlılar. Şıklarda
5:33
bitkileri veya algileri görürseniz
5:35
direkt geçin. Onlar ototrof yani ici.
5:38
Ama mantarlar var ya işte onlar dışa
5:41
bağımlı tam birer heterotroftur. Klasik
5:44
ama banko bir bilgidir. Aman kaçırmayın.
5:47
Şimdi size çok kritik bir soru sorayım.
5:49
Glikolizle hücresel solunuma başladık
5:51
diyelim. İşler yolunda. Peki ya ortamda
5:54
hiç oksijen yoksa ne olacak? Bu hücresel
5:57
solunum oksijensiz ortamda nasıl yoluna
5:59
devam edecek? İşte o sınav
6:01
kağıtlarındaki devasa tuzak tam da
6:03
burada yatıyor. Glikolizden sonra
6:05
elimizde bir pivat var. Eğer ortamda
6:07
oksijen yoksa yani durum anaerobikse o
6:11
pirvat mitokondrenin kapısından bile
6:12
geçemez. Gider laktik aside ya da etil
6:15
alkole dönüşür. Biz de buna fermantasyon
6:17
deriz. Eğer şıklarda oksijen yokluğunda
6:20
privat mitokondriye girer, asetil koa
6:22
olur falan diyorsa bu tamamen
6:24
saçmalıktır. O senaryo sadece oksijen
6:27
varken yani aerobik yolda gerçekleşir.
6:30
Senaryoda oksijensiz kelimesi varsa
6:32
mitokondri diyen şıkkı hiç acımadan
6:34
eleyin. Son olarak işin evrim tarafına
6:37
yani yaşamın o muazzam değişim
6:39
mekanizmasına bakalım. Burada üç altın
6:41
kuralımız var. Bir, mutasyonlar tamamen
6:44
rastgeledir. Öyle planlı programlı
6:46
olmazlar. 2. Bireyler evrimleşmez. Evrim
6:50
dediğimiz şey popülasyon düzeyinde ve
6:52
nesiller boyunca olur. 3. Adaptasyonlar.
6:56
Bunlar canlıya resmen hayatta kalma
6:58
bonusu sağlayan o çevreye uyum
7:00
yeteneğini artıran şahane özelliklerdir.
7:03
Evrimin de tabii kendi içinde boyutları
7:05
var. Mikroevrim ve makro evrim.
7:08
Mikroevrim öyle nesilden nesile
7:10
popülasyonun gen havuzundaki ufak tefek
7:12
kısa vadeli frekans değişimleridir.
7:15
Makroev evrim ise olayın büyük resmidir.
7:17
Türleşme gibi, yepyeni ailelerin ortaya
7:19
çıkması gibi devasa taksonomik
7:21
adımlardır. Yani sınavda size makro
7:23
evrim gen havuzundaki küçük çaplı kısa
7:26
vadeli değişimlerdir diyorsa bunun
7:28
makroya değil mikro evrime ait bir tanım
7:30
olduğunu hemen fark etmelisiniz. Ve
7:33
geldik en ince elenip sık dokunmuş son
7:35
çeldiriciye. Mutasyon mu? Epigenetik mi?
7:38
Mutasyon genetik çeşitliliğin bizzat
7:41
kaynağıdır. DNA'nın şifresinde oluşan
7:43
kalıtsal ve rastgele değişimlerdir. Ama
7:46
epigenetik bambaşka bir boyut.
7:48
Epigenetikte DNA dizilimi hiç değişmez.
7:51
Sadece çevresel faktörlerle genlerin
7:54
ifadesi açılır ya da kapanır. O yüzden
7:57
birisi size mutasyon bir epigenetik
7:59
değişimdir. Derse artık doğrusunu çok
8:01
iyi biliyorsunuz. kesinlikle aynı şey
8:04
değiller. Biyoloji sadece sayfalarca
8:07
ezberlenecek terimler yığını değil.
8:09
Aslında hepimizin içinde ve etrafında
8:11
tıkır tıkır işleyen devasa kusursuz bir
8:14
makine. Sınavlarda karşınıza çıkacak bu
8:16
küçük detaylar aslında yaşımın bu
8:18
inanılmaz dengesini anlamanın
8:19
anahtarları. Peki siz bu muhteşem
8:22
sistemin hangi sıralını daha
8:24
derinlemesine keşfetmek isterdiniz? Bu
8:26
incelememizde ele aldığımız bu dersin ve
8:28
yıla ait çıkmış soruları kendiniz deneme
8:30
sınavı formatında çözmek ve kendinizi
8:32
test etmek için lolo.com adresini
8:34
ziyaret edebilir, hemen aşağıdaki
8:35
açıklama kısmında yer alan bağlantıya
8:37
tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education