Up next in 10
Auzef Tefsir Tarihi Ve Usulü 2023-2024 Vize Soruları
Auzef İlahiyat
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Hadi gelin bugün temel
0:02
bir metni anlamanın ardındaki o devasa
0:04
entelektüel dünyaya yani tefsir ilmine
0:07
bir yolculuk yapalım. Bu aslında bir
0:09
metnin binlerce yıl boyunca nasıl
0:11
anlaşıldığının ve yorumlandığının
0:13
hikayesi. O halde gelin en temel soruyla
0:16
başlayalım. 1400 yıllık bir metin bugün
0:20
nasıl anlaşılıyor? Bu soru aslında
0:23
sadece Kur'an için değil bütün kadim
0:25
metinler için geçerli olan evrensel bir
0:28
zorluğu da içinde barındırıyor. Şimdi
0:31
Kur'an'ın nasıl yorumlandığını anlamaya
0:33
çalışacağız ama ondan önce bir adım geri
0:35
atıp sormamız lazım. İslam alimlerine
0:38
göre Kur'an tam olarak nedir? Önce bu
0:40
tanımı netleştirelim. İşte alimlerin
0:43
üzerinde anlaştığı en temel, en teknik
0:45
tanım bu. Buradaki her bir ifade çok
0:48
önemli. Mesela Allah'ın kelamı olması,
0:51
Arapça olarak inmesi hatta okunmasının
0:53
bile bir ibadet sayılması. Bunların
0:56
hepsi yorumlama alanında çok derin
0:58
sonuçlar doğuruyor. Şimdi burada çok
1:01
yaygın bir yanlış anlamanın altını
1:02
çizmek gerekiyor. İslam inancına göre
1:05
Kur'an sadece anlamı ve mesajı ilahi
1:07
olan bir metin değil, o anlamı taşıyan
1:10
kelimelerin yani metnin lafzının kendisi
1:12
de doğrudan Allah'a aittir. Bu ayrım
1:16
bütün yorumlama geleneğinin temelini
1:18
oluşturur. Bakın bu gerçekten çok ilginç
1:20
bir detay. Büyük alimlerden İmam
1:23
Şafii'ye göre metnin adı olan Kur'an
1:26
kelimesinin bile dil bilimsel bir kökü
1:29
yok. Bu Allah'ın kendi kitabına verdiği
1:32
özel bir isim. Bu bile tek başına metnin
1:35
doğası hakkındaki teolojik düşüncenin ne
1:38
kadar derin olduğunu gösteriyor, değil
1:39
mi? Peki tamam tanım bu. Ama bu metin
1:42
tam 23 yıllık bir süreçte nasıl bir
1:45
dünyada ve hangi şartlar altında ortaya
1:48
çıktı? İşte bu soyu bizi nuzul kavramına
1:51
yani vahyin indiği o tarihsel ve sosyal
1:54
bağlamı incelemeye götürüyor. Şimdi
1:57
yorumcular için hayati önem taşıyan iki
1:59
farklı kavram var. Bunları güzel bir
2:02
benzetmeyle ayıralım. Esbab-ı nüzul
2:04
sanki bir filmdeki tek bir sahne için
2:07
yönetmenin yaptığı özel bir yorum gibi.
2:10
Bu sahneyi neden böyle çektim sorusunun
2:12
cevabı. Nüzul ortamıysa o filmin geçtiği
2:15
bütün tarihsel arka plan dönemin tüm
2:18
atmosferi demek. E bir metni doğru
2:21
anlamak için hem o tek bir sahnenin
2:23
nedenini hem de filmin genel havasını
2:25
bilmeniz lazım. Ve bir başka yaybın
2:28
yanılgıyı daha düzeltelim. Vahiy
2:30
peygamberin istediği zaman çağırabildiği
2:33
veya bir soruna anında çözüm bulmak için
2:35
gelen bir şey değildi. İslam inancına
2:38
göre zamanlaması da içeriği de tamamen
2:41
ilahi iradeye bağlıydı. Bu durum sürecin
2:43
beşeri değil ilahi duasının altını
2:46
çizer. İşte bu noktada karşımıza mushaf
2:49
diye bir terim çıkıyor. Bu çok önemli.
2:52
Vahyedilen ayetlerin bütününe Kur'an
2:55
deniyor. Mushaf ise peygamberin
2:57
vefatından sonra bu ayetlerin toplanıp
2:59
bildiğimiz o fiziksel kitaba
3:01
dönüştürülmüş hali. Bu ayrım aslında
3:04
metnin korunma sürecindeki titizliği de
3:06
gösteriyor. Ve şimdi geldik işin
3:09
kalbine. Analizimizin özüne. Tamam.
3:11
Metin bu bağlam bu. Peki bu metinden
3:14
anlam nasıl çıkarılır? İşte bu asıl
3:17
büyük entelektüel tartışmanın başladığı
3:19
yer. Şimdi karşımızda iki ana ekol, iki
3:22
ana damar var. Bunu kabaca gelenek ve
3:25
akıl arasındaki o temel gerilim olarak
3:27
düşünebilirsiniz. Bir yanda rivayet
3:29
tefsiri, diğer yanda dirayet tefsiri.
3:32
Peki rivayet tefsiri ne demek? En basit
3:35
haliyle geleneğe dayalı yorum demek.
3:38
Yani Kur'an'ı anlamak için yine
3:39
Kur'an'a, peygamberin sözlerine ve ona
3:42
en yakın nesillerin yani sahabelerin
3:44
yorumlarına bakıyor. Gücünü de tabii ki
3:46
vahiye en yakın kaynaklara dayanmasından
3:48
alıyor. Ama bu yöntemin en büyük zayıf
3:52
noktası tarihsel akil topuğu neydi?
3:55
Zamanla tefsirlere sızan ve doğruluğu
3:57
çok şüpheli olan İsrailiyat olarak
4:00
bilinen hikayeler. Yani eski Yahudi ve
4:03
Hristiyan geleneklerinden gelen
4:04
anlatılar. Bu durum ciddi bir
4:07
entelektüel gerilime yol açtı. İşte tam
4:09
bu noktada diğer ekol devreye giriyor.
4:12
Dirayet tefsiri. Bu yaklaşım diyor ki
4:15
sadece nakil yetmez. Metni anlamak için
4:18
aklı, eleştirel düşünceyi, dil bilimsel
4:21
analizleri ve alimin kendi çıkarımlarını
4:23
da kullanmak gerekir. Yani aklı ve
4:26
bilimi de aktif olarak işin içine katan
4:28
bir yöntem. Tabii bu ayrım o kadar kolay
4:31
olmadı. Gelenekçiler dirayet tefsirine
4:33
şiddetle karşı çıktılar. Neden? Dediler
4:36
ki, "Bir, bu yöntem insan zannına yani
4:39
kişisel tahmine dayanıyor. 2. Bakın,
4:42
peygamberi gören ilk nesiller yani
4:44
sahabe ve tabiin bile kendi aklıyla
4:46
yorum yapmaktan bu kadar çekinirken biz
4:48
kim oluyoruz?" Ve tabii ki peygamberin
4:50
Kur'an hakkında bilginiz olmadan
4:52
konuşmayın uyarılarını hatırlattılar.
4:54
Tamam, yorumlama yöntemleri böyle ama iş
4:57
burada bitmiyor. Kur'an'ın etrafında
4:59
zamanla koskoca bir bilimler ailesi
5:02
oluşmuş. Hadi gelin bunlardan birkaçına
5:04
şöyle bir hızlıca göz atalım. Mesela
5:06
üslubul Kur'an. Bu bilim dalı Kur'an'ın
5:09
edebi tarzını inceliyor. Çünkü metin ne
5:11
tam olarak şiir ne de bildiğimiz anlamda
5:13
bir düz yazı. Kendine özgü ritmik bir
5:16
yapısı var. İşte bu bilim tam olarak
5:19
bunu araştırıyor. Sonra tenasübül Kur'an
5:22
var. Yani Kur'an'ın iç tutarlılığı. Bu
5:25
disiplin birbirinden bağımsız gibi
5:27
görünen ayetler ve sureler arasındaki o
5:29
görünmez tematik bağları ortaya
5:31
çıkarmaya çalışıyor. Hatta bu konuyu ilk
5:34
kez sistemli bir şekilde ele alan alimin
5:37
Ebubekir Ennaburi olduğunu da bir not
5:39
olarak düşelim. Ve geldik en haretli
5:42
tartışma konularından birine. Nesr.
5:45
Nedir bu? Basitçe sonra gelen bir ayetin
5:48
daha önce gelmiş bir ayetin hükmünü
5:50
değiştirmesi ya da kaldırması demek.
5:52
Geleneksel anlayışta bu bir çelişki
5:54
olarak değil, ilahi bir pedagoji yani
5:57
bir eğitim metodu olarak görülüyor.
5:59
Toplumun bazı hükümlere adım adım
6:00
alıştırılması gibi. Peki tüm bunları
6:03
neden anlattık? Bütün bu tarihsel ve
6:06
akademik kavramlar bizim için bugün
6:08
neden önemli? Hadi şimdi hepsini bir
6:11
toparlayalım. Peki bu anlattıklarımızdan
6:13
cebimize ne koymalıyız? Birincisi,
6:16
Kur'an'ı anlamak öyle rastgele bir iş
6:17
değil. kuralları, yöntemleri olan ciddi
6:20
bir entelektüel disiplin. İkincisi,
6:22
metnin sadece anlamı değil kelimelerinin
6:24
kendisi de ilahi kabul ediliyor. Bu çok
6:26
kritik. Üçüncüsü, yorumlama tarihinde
6:29
gelenekle akıl arasında her zaman yapıcı
6:31
bir gerilim olmuş ve son olarak
6:34
Kur'an'ın bağlamı, üslubu, iç
6:36
tutarlılığı gibi konuların her biri
6:38
kendi başına birer bilim dalı. Ve
6:40
bitirirken aklımızda kalması gereken o
6:42
büyük soruyla veda edelim. Yüzyıllar
6:45
önce bambaşka bir dünyanın şartlarında
6:47
geliştirilmiş bu yöntemler, bu
6:49
entelektüel araçlar günümüzün 21.
6:52
yüzyılın o karmaşık sorularına hala
6:55
cevap verebilir mi? İşte bu üzerine uzun
6:58
uzun düşünmeye değer bir soru.