Up next in 10
TAR222U Siyasi Düşünceler Tarihi Ünite 3 Sorgulanan Dinsel İktidar ve Prens
https://lolonolo.com/2026/03/30/tar222u-siyasi-dusunceler-tarihi-unite-3/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Batı dünyasının temelinde yüzyıllardır
0:02
süren dev bir soru var. Son sözü kim
0:04
söyler? Asıl güç kimdedir? Tanrıda mı
0:07
yoksa insanda mı? İşte bu bölümde
0:09
iktidarın göklerden yeryüzüne nasıl
0:11
indiğini, bu büyük ve sancılı çözülmenin
0:14
en kritik duraklarını birlikte
0:15
inceleyeceğiz. Hadi bu müthiş hikayeye
0:18
başlayalım.
0:19
>> Aslında her şey bu kadar basit bir
0:21
soruyla başlıyor. Kimin sözü geçecek ama
0:24
bu basit sorunun cevabı hiç de basit
0:26
olmadı. Yüzyıllarca süren savaşlar,
0:29
bitmek bilmeyen entrikalar, büyük
0:31
devrimler hepsi bu sorunun etrafında
0:33
döndü durdu. Yetki tanrıyı temsil
0:36
ettiğini söyleyen kilisede mi olmalı
0:38
yoksa yeryüzünü yöneten kralda mı? İşte
0:41
karşınızda Orta Çağın iki devi. Bir
0:44
köşede hem bu dünyanın hem de öteki
0:46
dünyanın tek hakimi benim diyen papalık
0:49
diğer köşede ise hayır ben gücümü
0:51
doğrudan tanrıdan alıyorum. Araya kimse
0:53
giremez. Diyen krallık. İşte bu iki
0:56
iddianın çatışması bildiğimiz dünyanın
0:59
bütün siyasi denklemini baştan sona
1:01
şekillendirecekti.
1:03
Şimdi oyunun en başında durum neydi ona
1:06
bakalım. Papalık sahneye çıkıyor ve
1:08
diyor ki, "Her şey benden sorulur.
1:10
Ruhani işlerde, dünyevi işlerde." Bu o
1:14
kadar net bir iddiaydı ki bunu
1:16
sorgulamak yani o dönemde pek de akıl
1:19
bir iş değildi açıkçası. Peki bu
1:21
iddialarının altını nasıl
1:22
dolduruyorlardı? Oldukça basit bir
1:24
mantıkları var aslında. Diyorlar ki,
1:27
"Tanrıyla sizin aranızdaki tek at biziz.
1:30
Başka bir operatöre gerek yok. Tek
1:32
yetkili bayi Roma kilisesi. Bu ne demek
1:35
biliyor musunuz? Bu bir krala tacını
1:38
giydiren de benim ama işime gelmezse o
1:40
tacı başından alıp onu aforoz eden de
1:42
benim demek." İşte bu kadar büyük bir
1:45
güçten bahsediyoruz. Ama bilirsiniz
1:47
hiçbir mutlak güç sonsuza dek sürmez. O
1:51
sarsılmaz görünen duvarda ilk çatlaklar
1:53
belirmeye başlıyor. Ve ilginç olan şu ki
1:56
bu ilk ses çıkaranlar sistemi yıkalım
1:58
falan demiyor. Sadece diyorlar ki bir
2:01
dakika bu gücün bir sınırı olmalı, bir
2:03
çerçevesi olmalı. Bu isimlerden ilki
2:05
size çok tanıdık gelecek. Dante. Dante
2:08
de Monarkya eserinde aslında çok zarif
2:10
bir fikir ortaya atıyor. Diyor ki bizim
2:13
iki hayatımız var. Biri bu dünyada
2:15
diğeri öbür tarafta. E o zaman iki ayrı
2:17
hayat için iki ayrı patron lazım. Biri
2:19
dünyevi işlere baksın yani imparator.
2:22
Diğeri de ruhani işlere baksın yani
2:24
papa. Ve en önemlisi herkes kendi
2:27
sahasında oynasın kimse kimsenin işine
2:29
karışmasın. Sonra sahneye Umumlı William
2:32
çıkıyor ve işi bir adım daha ileri
2:34
götürüyor. Onun tezi şu: Bir hükümdarın
2:37
gücü öyle havada asılı duran soyut bir
2:39
şey değil. Toplumun kendi gerçekleri,
2:42
kendi kuralları var. Yani kral ben
2:44
yaptım oldu diyemez. Neden? Çünkü
2:47
karşısında nesillerdir süregelen feodal
2:49
haklar var. Yerel toplulukların
2:51
özgürlükleri var. Gelenekler var. Bütün
2:53
bunlar kralın gücüne doğal bir sınır
2:55
çiziyor. Dante ve OKAM'ın güce bir sınır
2:58
çizme çabası çok önemliydi. Evet. Ama
3:00
şimdi geleceğimiz fikir bu bambaşka bir
3:03
şey. Bu bildiğiniz oyunun kurallarını
3:05
tamamen değiştiren, masayı deviren bir
3:07
fikir. Hazır mısınız? Güç tanrıdan
3:10
aşağıya inmez. Tam tersi halktan
3:13
yukarıya çıkar. İşte bu devrimci fikrin
3:15
mimarı Padovalı Marsilius ve onun
3:18
sihirli kelimesi civitas. Nedir bu
3:21
civitas? Aslında çok basit. Kendi
3:23
kendine yeten toplum demek. Marsinist
3:26
diyor ki bir devletin, bir toplumun var
3:28
olmak için kiliseden icazet almasına
3:31
falan ihtiyacı O zaten kendi
3:33
yasalarını yapabilen, kendi ayakları
3:35
üzerinde durabilen tam bir organizma. Bu
3:38
laikliğin ilk tohumları resmen. İşte
3:40
Marsilius'un asıl bombası bu sözde
3:42
gizli. Yani diyor ki bir kanun ancak ve
3:45
ancak o kanuna uymak zorunda olan
3:48
insanlar evet biz bunu kabul ediyoruz
3:51
derse geçerlidir. Düşünsenize bu o gün
3:53
için ne kadar akılanmaz bir fikir. Bugün
3:56
bildiğimiz demokrasinin, halk
3:58
egemenliğinin temeli tam olarak burada
4:00
atılıyor. Şimdiye kadar konuştuğumuz
4:02
şeyler hep felsefi tartışmalardı,
4:04
entelektüel birikimlerdi. Ama sonra bir
4:06
kıvılcım çaktı ve her şey alev aldı.
4:09
Reform. O ana kadar kağıt üzerinde duran
4:12
ne kadar fikir varsa bir anda
4:14
sokakların, savaşların, devrimlerin
4:16
sloganı oluverdi. Artık fikirler
4:18
mürekkeple değil kanla yazılıyordu.
4:21
Reform dediğimizde de tek bir şeyden
4:22
bahsetmiyoruz. Bakın burada iki bambaşka
4:25
vizyon var. Bir tarafta Thomas Münzer. O
4:27
diyor ki, "Güç halkındır. Bütün
4:29
yöneticiler devrilmeli. Tam bir sosyal
4:32
ve ekonomik eşitlik gelmeli." Yani
4:34
radikal bir halk devrimi. Diğer tarafta
4:37
isa John Calvin var. O da diyor ki,
4:40
"Hayır, güç tanrınındır ve biz yani
4:43
tanrının seçilmiş kulları bu gücü
4:45
kullanarak demir bir disiplinle herkesi
4:47
yöneteceğiz. Biri tabandan tabana,
4:50
diğeri tavandan tabana. İkisi de aynı
4:52
kaynaktan besleniyor ama vardıkları
4:54
yerler gece ile gündüz gibi. Ve tam bu
4:56
noktada sahneye öyle birisi çıkıyor ki
4:59
bütün bu tartışmayı alıp bambaşka bir
5:01
yere taşıyor. Nikolo Makiavelli.
5:04
Makiavelli'nin olayı ne din ne de ahlak.
5:06
Onun için siyasetin tek bir amacı var.
5:09
Gücü ele geçirmek ve ne pahasına olursa
5:11
olsun o gücü elinde tutmak. Bu kadar.
5:14
Siyaset bir bilimdir diyor. Ahlak dersi
5:16
değil. Peki neden siyaset bu kadar
5:19
acımasız bir oyun? Makyavelli'ye göre
5:21
cevap insan doğasında gizli. Diyor ki
5:24
bizim isteklerimizin, arzularımızın bir
5:27
sonu yok. Hep daha fazlasını isteriz ama
5:29
elimizdeki güç, imkanlar her zaman
5:32
sınırlı. E bu ikisi arasındaki makas hiç
5:34
kapanmadığına göre çatışma
5:36
kaçınılmazdır. Herkes o sınırlı gücü ele
5:39
geçirmek için birbiriyle savaşır. Peki
5:41
bu acımasız oyunda nasıl hayatta
5:43
kalırsınız? Makyaveli'nin iki kelimelik
5:45
bir reçetesi var. Virtu ve Fortuna.
5:48
Fortuna yani kader ya da şans hayatın
5:51
size fırlattığı beklenmedik
5:53
Kontrol edemediğiniz o büyük kaos. Virtu
5:56
ise sizin yeteneğiniz, gücünüz,
5:58
kurnazlığınız yani o gelen toplara nasıl
6:00
vurduğunuz. İyi bir yönetici Fortuna'nın
6:03
getirdiği dalgalarda sürf yapabilen
6:05
kişidir. Makevelli'nin yöneticilere
6:07
verdiği tavsiyeyi üç maddeye
6:08
indirebiliriz aslında. Birincisi,
6:11
Virtun'u geliştir. Güçlü ol, kararlı ol.
6:14
İkincisi, Fortuna'yı yönetmeyi öğren.
6:17
Fırsatları kaçırma, krizleri yönet. Ve
6:19
üçüncüsü, belki de en ünlüsü hem aslan
6:22
ol hem tilki. Yani yeri geldiğinde
6:25
gücünle ez, yeri geldiğinde
6:27
kurnazlığınla alt et. Çünkü amaç ahlaklı
6:30
olmak değil. Ayakta kalmak. Ve işte
6:33
Makeevelle'nin belki de en tüyler
6:35
ürpertici tespiti. Ona göre savaş
6:37
siyasetin bittiği yer değildir. Savaş
6:40
siyasetin başka araçlarla devamıdır.
6:42
Yani barış dediğimiz şey sadece bir
6:44
sonraki savaşa hazırlık molasıdır. Eğer
6:47
sürekli tetikte olmazsan, eğer
6:49
saldırmaya hazır olmazsan emin ol
6:51
birileri sana saldırır. Bu kadar basit.
6:53
İşte geldik yolun sonuna. Papalığın
6:55
mutlak gücünden yola çıktık. İktidarı
6:58
sınırlamaya çalışan Dante'yi, gücü halka
7:00
veren Marsilus'u ve son olarak gücü
7:02
acımasız bir oyuna çeviren Makevelli'yi
7:05
gördük. Şimdi soru şu, etrafınıza bir
7:07
bakın. Günümüz dünyası bu düşünürlerden
7:10
hangisine daha çok benziyor? Dante'nin
7:12
ayrı güçler dengesi mi? Marsilius'un
7:14
halk egemenliği mi? Yoksa Makavelli'nin
7:17
güçlü olan kazanır dünyasında mı
7:18
yaşıyoruz? Yorum sizin.
#Education