Up next in 10
Auzef TAR118U Siyasi Tarih Ünite 6
https://lolonolo.com/2026/04/23/tar118u-siyasi-tarih-unite-6/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Şimdi gelin tarihin en büyük felaketine
0:02
yani ı Dünya Savaşı'na giden o 10 yıllık
0:05
kritik sürece 1929'dan 39'a uzanan o
0:08
fırtınalı yıllara birlikte bakalım. Peki
0:11
koskoca bir dünya nasıl olur da tarihin
0:13
en kanlı savaşına doğru sürüklenir? Bu
0:15
sorunun cevabı aslında tek bir olayda
0:17
değil. Bunu daha çok birbiri ardına
0:20
devrilen domino taşları gibi düşünün.
0:22
Tam bir zincirleme reaksiyon. Her şeyi
0:24
başlatan o ilk domino taşı sanılanın
0:27
aksine bir bomba falan değildi. Hayır,
0:29
çok daha sinsi bir şeydi. Tüm dünyayı
0:32
kasıp kavuran, umutları yerle bir eden
0:35
ve radikal fikirlerin, aşırılığın
0:37
yeşermesi için adeta biçilmiş kaftan
0:39
olan bir ekonomik çöküştü. Tarih 24 Ekim
0:43
1929. Yani dünya ekonomisinin resmen
0:47
iflas ettiği gün. Tarihe kara perşembe
0:49
olarak geçen o gün New York borsası
0:52
yerle bir oldu ve bu sadece rakamların
0:55
çöküşü değildi. Milyonlarca insanın
0:57
hayatını karartacak küresel bir depremin
0:59
ilk ama en şiddetli sarsıntısıydı. İşte
1:03
bu krize büyük buhran diyoruz. Tam 10
1:05
yıl sürdü ve Sovyetler Birliği hariç
1:08
neredeyse dokunmadığı ülke kalmadı.
1:10
Düşünün her yerde devasa bir işsizlik,
1:13
duran üretim, çöken ticaret. İşte böyle
1:16
bir kaos ortamı yani istikrarın yok
1:19
olduğu, insanların öfteli ve çaresiz
1:21
olduğu bir ortam, saldırgan milliyetçi
1:24
rejimlerin iktidara gelmesi için
1:26
mükemmel bir zemin hazırladı. Ekonomi bu
1:29
haldeyken uluslararası düzende haliyle
1:31
zayıflamaya başladı. Eee bazı saldırgan
1:34
ülkeler de bunu tabii ki bir fırsat
1:35
olarak gördü. Tam zamanı dediler ve
1:37
dünyanın sabrını test ederek yayılmacı
1:40
politikalarına başladılar. Peki dünya ne
1:42
yapacaktı? İşte ilk adımlar. 1931'de
1:46
Japonya gözünü Çin'in zengin
1:47
kaynaklarına Mançurya'ya dikti ve orayı
1:50
işgal etti. 4 yıl sonra 1935'te bu kez
1:53
sahneye Mussolini'nin İtalya'sı çıktı.
1:56
Antik Roma İmparatorluğuu diriltme
1:58
hayalleriyle Habeşistan'a yani bugünkü
2:00
Etiyopya'ya saldırdı. İki olayda da o
2:03
dönemin Birleşmiş Milletleri gibi olan
2:05
Milletler Cemiyeti ne yaptı dersiniz?
2:07
Kınamaktan öteye gidemedi. Hiçbir etkili
2:09
yaptırım uygulayamadı. Bu acizlik
2:12
herkese net bir mesaj veriyordu. Kural
2:14
tanımayana, güç kullanana kimse
2:16
dokunamıyor. Japonya ve İtalya böyle
2:19
pervasızca davranırken Avrupa'nın
2:21
kalbinde de biri kuralları baştan
2:23
yazmaya hazırlanıyordu. Tabii ki Adolf
2:26
Hitler'den bahsediyorum. Amacı netti.
2:28
Almanya'yı aşağıladığını düşündüğü
2:30
Versay anlaşmasını yırtıp atmak. Hitler
2:33
resmen bir kumar oynadı. İlk hamlesi
2:35
Mart 1936'da Versa'e göre silahsız
2:38
olması gereken Ren bölgesine ordusunu
2:40
gönderdi. Bütün dünya nefesini tuttu ama
2:43
İngiltere ve Fransa'dan cılız bir
2:45
protesto dışında ses çıkmadı. Bu
2:47
sessizlik Hitleri cesaretlendirdi.
2:49
İkinci daha büyük adımı iki yıl sonra
2:52
geldi. Tek millet, tek devlet diyerek
2:54
Avusturya'yı ilhak etti. Buna ançlus
2:57
yani birleşme dendi. Yine kimseden ses
2:59
çıkmadı ve bu sessizlik Hitler'in
3:01
iştahını daha da kabartacaktı. Peki
3:03
batılı güçler ne yapıyordu? Aslında
3:05
korku içindeydiler. Yeni bir Dünya
3:08
Savaşı'nı o büyük felaketi önlemek için
3:11
o kadar çaresizlerdi ki tarihin en çok
3:13
eleştirilen politikalarından birine
3:15
sarıldılar. Bu politikanın adı
3:17
yatıştırma politikasıydı. Mantığı da
3:19
şuydu: Hitler ne istiyorsa verelim,
3:22
yeter ki sussun, daha fazlasını
3:24
istemesin. Böylece savaştan kaçınmış
3:26
oluruz. Yani diktatöre taviz vererek
3:29
barışı satın alabileceklerini umdular.
3:32
Sizce bu işe yarayacak bir strateji
3:34
miydi? İşte bu yatıştırma politikasının
3:37
en acı örneği 1938'deki Münih
3:40
konferansıdır. Tabloya bir bakın.
3:42
Almanya, İtalya, İngiltere ve Fransa bir
3:45
araya gelip Çekoslovakya'nın bir
3:47
parçasını Südetler bölgesini Hitler'e
3:49
vermeye karar verdiler. Peki bu kararı
3:51
alırken masada kim yoktu dersiniz?
3:54
Çekoslovakya'nın kendisi. Düşünebiliyor
3:56
musunuz? Ülkenizin kaderi sizin
3:58
yokluğunuzda sizin toprağınız bir hediye
4:01
paketi gibi Hitler'e sunularak
4:03
belirleniyor. Barışı kurtarma adına
4:05
yapılan bu hareket tarihe büyük bir
4:07
ihanet olarak geçti ve artık geri sayım
4:10
başlıyor. 10 yılın sonuna geldik.
4:12
İttifaklar artık netleşiyor ve büyük
4:15
savaştan hemen önce Avrupa topraklarında
4:18
kanlı bir prova yaşanıyor. Bu prova
4:20
İspanya iç savaşıydı. Aslında bu bir
4:23
vekalet savaşıydı. Yani İspanyollar
4:25
savaşıyor gibi görünse de arkada büyük
4:28
güçler vardı. Bir yanda General
4:30
Franco'yu destekleyen Nazi Almanya'sı ve
4:33
Faşist İtalya, diğer yanda hükümeti
4:36
destekleyen Sovyetler Birliği. İspanya
4:39
bu güçlerin yeni silahlarını, yeni
4:41
bombalarını ve o meşhur Yıldırım Savaşı
4:44
taktiklerini denedikleri acımasız bir
4:46
laboratuvara dönüştü. Herkes bu gerilemi
4:49
izlerken Ağustos 1939'da dünya
4:52
siyasetini altüst eden gerçekten
4:54
kimsenin beklemediği bir şey oldu.
4:57
Düşünün birbirlerinden nefret eden,
4:59
ideolojik olarak can düşmanı olan iki
5:01
ülke birdenbire anlaştı. Evet, Nazi
5:04
Almanya'sı ve Komünist Sovyetler Birliği
5:06
arasında imzalanan Molotov Ribbon Trop
5:08
paktından bahsediyorum. Bu bir
5:10
saldırmazlık anlaşmasıydı ama gizli
5:12
maddeleri vardı. Bu maddelerde
5:14
Polonya'yı aralarında nasıl
5:16
paylaşacaklarını planlamışlardı. Bu
5:18
anlaşma dünyayı şoka soktu. Neden mi?
5:21
Çünkü Hitler'in en büyük korkusu iki
5:23
cephede birden savaşmaktı. Bu pakt
5:25
sayesinde doğu sınırını güvence altına
5:27
aldı ve artık gözünü tamamen Polonya'ya
5:30
çevirebilirdi. Resmen işgal için yeşil
5:32
ışık yakılmıştı. Bu arada diğer tarafta
5:35
da saflar sıklaşıyordu. Almanya, İtalya
5:38
ve Japonya bir araya gelerek Mihver
5:40
Devletlerini kurdu. Artık kartlar
5:42
açıktı. Bu üç güç mevcut dünya düzenine
5:45
meydan okuyordu. Oyun kurulmuş, saflar
5:47
belirlenmişti ve artık geri dönüş yoktu.
5:50
İşte böyle. Ekonomik bir çöküşle
5:52
başlayan 10 yıl işe yaramayan bir
5:55
diplomasi verilen ölümcül tavizler ve
5:57
akıl almaz ittifaklarla son buldu.
6:00
İttifaklar kurulmuş, savaş hatları
6:02
çizilmişti. Dünya kelimenin tam
6:04
anlamıyla bir uçurumun eşiğindeydi. Peki
6:07
dünyanın en ölümcül çatışması artık
6:10
gerçekten kaçınılmaz mıydı? Atılacak o
6:13
son adım tüm gezegeni bir ateş topuna
6:15
çevirecek miydi? Bu sorunun cevabı o 10
6:18
yılın bize bıraktığı trajik bir mirastı.
Jobs & Education