Up next in 10
TAR118U Siyasi Tarih Ünite 5
https://lolonolo.com/2026/04/23/tar118u-siyasi-tarih-unite-5/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Bugün tarihin gördüğü en büyük
0:03
savaştan hemen sonraki 10 yıla, o
0:05
inanılmaz umutsuz ama bir o kadar da
0:07
idealist barış arayışına yakından
0:09
bakıyoruz. İşte 1919'da bütün dünyanın
0:14
kanını donduran o devasa soru buydu ve
0:17
bu soruya bir cevap bulma çabası sonraki
0:19
10 yılın tamamını şekillendirecekti.
0:23
Akla gelen ilk büyük fikir neydi peki?
0:25
Ülkelerin birbirleriyle savaşmak yerine
0:28
oturup konuşabilecekleri küresel bir
0:30
çatı, bir forum oluşturmak. Milletler
0:33
Cemiyeti. Hadi gelin bu fikrin içine
0:36
biraz daha girelim. Paris Barış
0:38
Konferansıun küllerinden doğan bu kurum
0:40
yepyeni bir dünya düzeninin temel taşı
0:42
olacaktı. Fikir aslında çok basitti.
0:45
Artık kaba kuvvet değil diplomasi
0:47
konuşacaktı. Ama işte her zaman bir ama
0:50
vardır değil mi? Bu yapı daha en
0:52
başından zayıf doğmuştu. Düşünsenize
0:55
fikrin en büyük savunucularından
0:57
dünyanın yeni süper gücü Amerika
0:59
Birleşik Devletleri cemiyete hiç
1:01
katılmadı. Bu daha başlarken atılan bir
1:03
geri adımdı. Üstelik kararlarını
1:05
uygulayacak gerçek bir ordusu yani bir
1:08
yaptırım gücü de yoktu. Sadece bir iyi
1:10
niyet beyanıydı sanki. Hal böyle olunca
1:13
bu küresel çözüm planı tökezlemeye
1:16
başlayınca bütün dikkatler Avrupa'daki
1:19
en büyük istikrarsızlık kaynağına yani
1:21
savaşın büyük kaybedeni Almanya'ya
1:23
çevrildi. Şöyle bir hayal edin. Barış
1:26
anlaşması Almanya'nın üzerine ödemesi
1:29
neredeyse imkansız devasa bir borç
1:31
yüklemişti ve bu durum sadece Almanya'yı
1:34
değil bir domino etkisiyle bütün Avrupa
1:36
ekonomisini çöküşün eşiğine getiriyordu.
1:39
Ve sonunda beklenen kriz patladı. Fransa
1:42
ve Belçika alacaklarını zorla tahsil
1:45
etmek için Almanya'nın sanayi kalbi olan
1:47
ruh bölgesini işgal etti. Bu hareket
1:50
feci bir zincirleme reaksiyonu ateşledi.
1:52
Alman işçiler greve gitti. Üretim
1:55
tamamen durma noktasına geldi ve hükümet
1:57
de onlara maaş ödeyebilmek için
1:59
kontrolsüzce para basmaya başlayınca
2:02
ipin ucu kaçtı. Peki hiperenflasyon ne
2:04
demek? Paranızın o kadar değersizleşmesi
2:07
demek ki insanlar banknot destelerine
2:10
sobayı tutuşturmak için yakacak olarak
2:12
kullanıyor ya da çocuklar onlarla
2:14
oyuncak kuleler yapıyordu. Durum bu
2:16
kadar vahimdi. Krizin artık acilen ama
2:20
gerçekten acilen bir çözüme ihtiyacı
2:22
vardı. İşte o çözüm, o can simidi DAOS
2:26
planıyla Amerika'dan geldi. Bunu şuna
2:28
benzetebiliriz. iflasın eşiğideki bir
2:30
şirkete bir bankanın gelip hem eski
2:33
borçlarını ödemesi hem de yeniden
2:34
işlerini yoluna koyması için yeni
2:36
yapılandırılmış bir kredi vermesi gibi.
2:39
Bu ekonomik destek olmadan birazdan
2:41
göreceğimiz o diplomatik adımların
2:43
atılması neredeyse imkansızdı. Ekonomik
2:45
yangınlar yavaş yavaş kontrol altına
2:48
alınırken Avrupa sahnesinde çok karmaşık
2:51
ama bir o kadar da umut dolu bir
2:53
diplomatik dans başlıyordu. Şimdi burası
2:56
ilginç bir nokta. Almanya önce kendisi
2:59
gibi dışlanmış olan Sovyet Rusya'yla
3:01
ittifak kurarak diplomatik yalnızlığını
3:03
kırmaya çalıştı. Ama asıl büyük kırılma,
3:06
asılı başarı eski düşmanları Fransa ve
3:09
Belçika'yla masaya oturup batı
3:11
sınırlarının asla değiştirilemeyeceğini
3:13
garanti altına aldığı Locarno
3:15
antlaşmaları ile geldi. Bu adeta DAUS
3:18
palanıyla sağlanan ekonomik rahatlamanın
3:20
diplomatik bir meyvesiydi. İşte bu
3:23
gerçekten de sembolik anlamı çok büyük
3:25
bir andı. Lokarno'daki uzlaşmacı tavrı
3:28
ve ekonomik olarak yeniden toparlanması
3:31
Almanya'ya sonunda uluslararası
3:33
topluluğun masasında yeniden bir
3:35
sandalye kazandırdı. Eski düşman artık
3:38
resmen oyuna geri dönüyordu ve bu yeni
3:40
işbirliği ruhuyla birlikte diplomatlar
3:43
belki de o güne kadarki en iddialı hatta
3:46
biraz da hayalperest görünen hedeflerine
3:48
doğru yürüdüler. Savaşı tamamen yasa
3:51
dışı hale getirmek ve işte o idealin
3:54
kağıda dökülmüş hali. 1928'de Fransa ve
3:58
ABD'nin öncülüğünde dünyanın büyük
4:00
güçleri bir araya gelip savaşı prensip
4:03
olarak yasa dışı ilan eden Omeşu Briant
4:05
Kellock paktını imzaladılar. Bu
4:07
iyimserlik rüzgarı o kadar güçlüydü ki
4:10
hızla yayıldı. Sovyetler de kendi sınır
4:13
bölgeleri için benzer bir anlaşma
4:15
başlattı ve Türkiye'nin de aralarında
4:17
bulunduğu komşularını bu barış sözüne
4:20
dahil etti. Bu da bize aslında dönemin
4:23
küresel ruh halini mükemmel bir şekilde
4:26
özetliyor. Artık 10 yılın sonuna
4:28
gelindiğinde dünya yeni bir savaşı
4:31
önlemek için tasarlanmış bir sürü pakt
4:33
ve ittifakla en azından kağıt üzerinde
4:36
hiç olmadığı kadar güvenli bir yer gibi
4:38
görünüyordu. Yani bakın resmen bir
4:42
güvenlik ağı örülmüştü. Pasifik'teki
4:44
donanma yarışını sınırlayan
4:46
anlaşmalardan tutun da Macaristan'ın
4:48
olası yayılmacılığına karşı Doğu
4:50
Avrupa'da kurulan bölgesel savunma
4:52
paktına kadar her bir parça bir diğerini
4:55
destekleyerek büyük bir barış yapısını
4:58
ayakta tutuyor gibiydi. İşte tüm bu
5:01
iyimserlik ve işbirliği havası tarihe
5:04
lokarno ruhu olarak geçti. Avrupa'yı
5:06
adeta bir rahatlama ve umut hissi
5:09
diplomatik bir nevi balayı dönemi
5:11
sarmıştı. Savaşın o korkunç kabusu sanki
5:14
artık tamamen geride kalmıştı. Ve işte
5:17
geldik en kritik noktaya. Bütün bu barış
5:20
yapısı neyin üzerine kuruluydu? Güzel
5:23
sözler, atılan imzalar ve en önemlisi
5:26
Amerikan kredileri. Kısacası oldukça
5:29
kırılgan bir temel ve 1929'a
5:31
gelindiğinde hem o sözler hem de o
5:34
krediler tarihin en büyük sınavlarından
5:36
biriyle yüzleşmek üzereydi. C'est