Up next in 10
Anadolu TAR109U Hellen ve Roma Tarihi 2023-2024 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/09/12/tar109u-hellen-ve-roma-tarihi-2023-2024-final-sorulari/
Anadolu Aöf, TAR109U Hellen ve Roma Tarihi
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolonovolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde TAR 109'u Helen ve Roma
0:05
tarihi 2023-2024 final sınavı
0:07
konularını, çıkmış sorularını ve detaylı
0:10
açıklamalarını derinlemesini
0:11
inceliyoruz. Hazırsanız hemen
0:13
başlayalım. Bu incelemede final
0:16
sınavınızda karşınıza çıkacak o en
0:18
kritik dönemleri, geçmiş soruların
0:20
mantığını ve işin tüm akademik arka
0:23
planını masaya yatırıyoruz. Şunu
0:25
kesinlikle unutmayın. Tarihi öyle kuru
0:28
kuruya ezberleyerek öğrenemeyiz. Olaylar
0:30
arasındaki o ince neden sonuç bağlarını
0:33
kurduğumuzda taşların nasıl tıkır tıkır
0:35
yerine oturduğunu siz de göreceksiniz.
0:38
Gündemimize şöyle kısaca bir göz atalım.
0:40
Birinci bölümde Helen uygarlığı ve
0:42
çatışmaları. İkinci bölümde Roma
0:44
Cumhuriyeti'nin yükselişi. 3ünc bölümde
0:46
imparatorluk. Devasa mimari eserler ve
0:49
sınırlar var. Son olarak 4üncü bölümde
0:51
ise krizler, inançlar ve hukuk
0:53
konularına dalacağız. Birinci
0:55
bölümümüzle başlıyoruz. Hellen uygarlığı
0:57
ve çatışmalar. Şimdi antik Yunan deyince
1:00
aklınıza ilk ne geliyor? Kesinlikle
1:02
polis dediğimiz o meşhur bağımsız kent
1:04
devlettir, değil mi? Peki bu bağımsız
1:07
yapılar kendi kendilerini nasıl
1:08
yönetiyordun? İşte tam bu noktada
1:10
karşımıza magistrat kavramı çıkıyor.
1:12
Meclislerden sonra devletin en tepe
1:15
icracı gücü bu magistratlar. Yetkilerini
1:17
doğrudan halk adına kullanıyorlar. Yani
1:19
onları günümüzün üst düzey yöneticileri
1:22
veya bakanları gibi düşünebilirsiniz. Bu
1:24
sistem aslında Helen toplumunun o
1:26
kendine has ve güçlü siyasi omurgasını
1:28
oluşturuyor. Zaman çizelgesine şöyle bir
1:30
kuş bakışı baktığımızda her şey nerede
1:33
başlıyor biliyor musunuz? Ege'deki o
1:35
mütevazi erken Tunç çağı köylerinde
1:38
buğday üreten, mermerden çanak çömlek
1:40
yapan o küçük Kiklat kültürü köyleri.
1:42
İşte ilk kıvılcım orada parlıyor. Sonra
1:46
klasik döneme geliyoruz. Delos birliği
1:48
gibi devasa siyasi yapılar kuruluyor ve
1:50
finalde Helenistik dönem. Büyük
1:53
İskender'in bu zengin kültürü ta
1:55
Hindistan'a kadar taşıması. Tabii bu dev
1:57
vizyonun arkasında çok tanıdık bir hoca
1:59
var. Ona siyaset ve felsefe öğreten
2:02
meşhur filozof Aristoteles. Ama klasik
2:04
dönemin asıl can alıcı noktası nedir
2:06
derseniz o bitmek bilmeyen Atina ve
2:09
Sparta çatışmasıdır. Aslında başta
2:11
Perslere karşı omuz omuza verip Delos
2:13
birliğini kuruyorlar. Çok güzel. Fakat
2:15
Atina zamanla Birliğin ortak hazinesini
2:18
resmen kendi emperyal çıkarları için
2:20
harcamaya hatta diğer üyelere kendi
2:22
parasını dayatmaya başlıyor. Güç
2:24
zehirlenmesi tam anlamıyla Sparta'da
2:27
buna haliyle çok sert tepki gösteriyor.
2:29
Sonuç mu? Birlik darmadağan oluyor ve
2:31
Helen dünyasını mahveden o korkunç iç
2:33
savaşlar patlak veriyor. Geçelim ikinci
2:36
bölüme. Roma Cumhuriyeti'nin yükselişi.
2:39
Milattan önce 753. Bu tarihi bir kenara
2:42
not edin. Çünkü Roma'nın mitolojik doğum
2:44
belgesi resmen budur. Öyle rastgele
2:46
uydurulmuş bir tarih falan da değil.
2:48
Yıllara göre tutulan konsul listeleri
2:50
incelenerek dikkatle hesaplanmış. Bir de
2:53
işin arka planında o meşhur etrüskler
2:55
var. Doğu kökenli olan bu halk özellikle
2:57
kehanet gibi dinsel inançlarıyla Roma
2:59
kültürünün o görkemli temeline en önemli
3:02
harcı koyanlardan biridir. Peki
3:04
Cumhuriyet dönemi Roma'sında asıl mesele
3:06
ne? Dışarıdaki düşmanlar mı? Hayır.
3:09
İçeride resmen bir kıyamet kopuyor.
3:11
Sınıf çatışması. Bir yanda devleti
3:14
kuran, her türlü gücü ve ayrıcalığı
3:16
elinde tutan soylu patriciler, diğer
3:19
yanda ise hakları ve mecliste temsil
3:21
edilebilmek için Kanteri içinde mücadele
3:24
eden, nüfusun çoğunluğunu oluşturan
3:26
plebler. İşte bu bitmek bilmeyen gerilim
3:29
aslında Roma'yı Roma yapan ve o meşru
3:31
hukuku ilmek ilmek dokuyan ana motor
3:34
olmuştur. Ve on yıllarca süren bu ateşli
3:36
kavganın en büyük meyvesi 12 levha
3:39
kanunları. Plevlerin dinmek bilmeyen
3:42
baskıları sayesinde Roma'da kanunlar ilk
3:45
defa yazıya dökülüyor. Bu öyle böyle bir
3:48
şey değil. Tam bir milat. Bugün bile
3:51
evrensel modern hukukun temeli sayılan
3:53
Roma hukuku ilk kez böyle sağlam ve
3:55
yazılı bir zemine oturtulmuş oluyor.
3:58
İçeride hukuki düzeni kurup iyice
4:00
güçlenen Roma rotayı nereye çeviriyor
4:02
dersiniz? Akdeniz'e temel hedef
4:05
Akdeniz'in o zengin ticaret yollarına
4:07
ele geçirmek. Ama karşılarında
4:09
denizlerde devleşmiş bir rakip var.
4:12
Kartaca. Roma bu uğurda tam üç büyük Pön
4:15
Savaşı'na giriyor. Sonuçta Akdeniz
4:17
egemenliği için verilen bu ölüm kalım
4:19
savaşlarından kesin bir zaferle çıkıp
4:22
sınırlarını muazzam bir şekilde
4:23
genişletiyor. Ama biliyorsunuz her güzel
4:26
şeyin bir sonu vardır o sağlam
4:28
cumhuriyetin. Bile tarifteki o büyük
4:30
kırılma anına yani imparatorluk dönemine
4:32
biz Principatus diyoruz. İşler şöyle
4:35
gelişiyor. Mısır'ı fethedecek kadar
4:37
gücünü zirveye taşıyan Octavianus,
4:39
cumhuriyetin fişini fiilen çekiyor.
4:41
Senato'dan o prestijli Augustus unvanını
4:44
alıyor ve Principatus dönemini resmen
4:46
başlatıyor. Bitti. Artık cumhuriyet yok.
4:48
Mutlak güç tek bir yöneticinin elinde.
4:51
3üncü bölümümüze geçiyoruz.
4:53
İmparatorluk, mimari ve sınırlar. Roma
4:56
İmparatorluğu dönemi deyince akla sadece
4:58
askeri zaferler gelmesin. İnanılmaz bir
5:01
mimari şov ve bazen de bayağı sıra dışı
5:03
imparatorlar var işin içinde. Mesela
5:05
milattan sonra 64'teki o meşhur büyük
5:08
Roma yangını. İmparator Nero'nun bu
5:10
devasa yıkımı adeta bir fırsat bilip
5:13
harabeye dönen yere kendi görkemli altın
5:15
evini yani domuz aurayı inşa etmeye
5:18
kalkması akıllara durgunluk veren bir
5:20
detaydır. Diğer yandaysa milattan sonra
5:23
80 yılında imparator Titus'un sırf halk
5:26
için o efsanevi koloseumu tamamlaması
5:28
var. Roma mühendisinin gücünü günümüze
5:30
kadar taşıyan en ihtişamlı gövde
5:32
gösterisi. Sınırlar konusuna gelirsek,
5:35
imparatorluğun haritasına yön veren iki
5:37
tamamen zıt strateji uygulayan iki büyük
5:39
isim görüyoruz. Bir yanda Tranus var.
5:43
Romanya'yı yani Daça'yı fethedip
5:45
imparatorluğa tarihindeki en geniş
5:47
sınırlarını çiziyor. Resmen büyüme
5:49
arzusunun vücut bulmuş hali. Ama ondan
5:51
hemen sonra gelen Hadrianus daha farklı
5:54
bir vizyona sahip. daha fazla genişlemek
5:57
yerine elimizdekini koruyalım diyor.
5:59
Savunmayı güçlendiriyor ve Anadolu'da
6:01
sınırları tahkim etmek için bugün bizim
6:04
Edirne olarak bildiğimiz şehri
6:06
Hadrianopolis'i kuruyor. 4ünc ve son
6:08
bölümümüz krizler, inançlar ve hukuk.
6:12
Bazen kazanılan en büyük savaşlar bile
6:14
bir kutlamaya dönüşemez. Bakın 2.
6:17
yüzyılda filozof imparator Marcus
6:20
Aurelius önderliğinde muazzam bir parti
6:22
zaferi kazanılıyor. Ancak bu büyük
6:24
başarı bir bayram havası yaratmıyor.
6:26
Neden mi? Çünkü doğudan zaferle dönen
6:29
ordu peşinde ölümcül bir veba ve kıtlık
6:32
da getiriyor. Milyonlarca insan ölüyor.
6:34
O şanlı zafer imparatorluğun
6:36
demografisini yerle bir eden bu korkunç
6:39
felaketin gölgesinde kalıp gidiyor.
6:41
Sadece salgınlar değil. Bu devasa
6:43
imparatorluk içeride derin inanç
6:45
krizleriyle de sarsılıyor. Roma'nın
6:47
temeli malum. Çok tanrılı geleneksel
6:49
paganizm. Fakat sınırlar genişledikçe
6:52
işler değişiyor. Örneğin imparator
6:54
Eleabalus diye biri çıkıyor. Suriye'den
6:56
güneş tanrısı kültünü alıp zorla baskıcı
6:59
bir şekilde Roma'nın kalbine dayatmaya
7:01
kalkıyor. Bir yanda geleneksel inanç,
7:03
diğer yanda zorla getirilen bu yeni kült
7:05
Roma'nın kültürel olarak ne kadar
7:07
kozmolit ama bir o kadar da içten içe
7:09
gergin bir yapıya dönüştüğünü var siz
7:11
düşünün. Ve beklenen son 3. yüzyıl
7:14
krizi. Bu resmen bir zincirleme
7:16
reaksiyon. Gelin adım adım takip edelim.
7:19
Birinci adım. Glara karşı felaketle
7:21
sonuçlanan savaşlar yaşanıyor. Hatta
7:23
imparator Dechius savaş meydanında ölen
7:25
ilk imparator oluyor. İkinci adım bu
7:28
korkunç siyasi ve askeri boşluk hemen
7:30
piyasaya yansıyor. Devasa bir ekonomik
7:32
enflasyon patlak veriyor. Ve üçüncü adım
7:35
bu feci gidişata dur demek isteyen
7:37
imparator Diokleianus meşhur Narh
7:39
kararnamesini çıkartıyor. Yani ekonomiyi
7:42
dizginlemek için ürünlerin fiyatına bir
7:44
üst sınır, bir tavan fiyat müdahalesi
7:46
getiriyor. Krizler birbirini kovaladıkça
7:49
bu devasa yapıyı ayakta tutacak tek bir
7:51
güç kalıyor geriye. Sağlam bir hukuk
7:54
sistemi. Bizans yani Doğu Roma
7:56
imparatoru Teodosius duruma el atıyor.
7:59
Yüzyıllardır imparatorluğun dört bir
8:01
yanına dağılmış, karmaşıklaşmış ve
8:03
birbiriyle çelişen tüm yasaları toplayıp
8:05
derliyor. Ortaya Codex Teodosianos
8:08
adıyla devasa tek bir yasa külliyeti
8:10
çıkıyor. Bu hamle o kaostan bir düzen
8:13
yaratmak ve hukuku standartlaştırmak
8:15
adına atılmış muazzam bir devrimdir.
8:18
Evet. Küçücük Kiklat köylerinden
8:20
Teodosius'un görkemli hukuk kodlarını
8:23
uzanan muazzam bir serübeni adım adım
8:25
inceledik. Final sınavınızda hayat
8:27
kurtaracak olan anahtar kavramlar ve o
8:30
büyük kırılma anları işte tam da burada
8:33
bahsettiğimiz detaylarda saklı. Peki
8:35
bugün öğrendiğiniz bu derin tarihsel
8:37
bağları ve kilit bilgileri şimdi gerçek
8:39
sınav soruları üzerinden test etmeye
8:41
hazır mısınız? Bu incelemede ele
8:43
aldığımız bu dersin ve yıla ait çıkmış
8:46
soruları kendiniz deneme sınavı
8:48
formatında çözmek, eksiklerinizi
8:50
kapatmak ve kendinizi detaylıca test
8:52
etmek için lolonolo.com adresini ziyaret
8:55
edebilir, açıklama kısmında yer alan
8:57
bağlantıya tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education