Up next in 10
TAR107U Orta Asya Türk Tarihi 2023-2024 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/09/11/tar107u-orta-asya-turk-tarihi-2023-2024-vize-sorulari/
Anadolu Aöf, TAR107U Orta Asya Türk Tarihi
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
incelememizde TAR 107U Orta Asya Kürk
0:05
tarihi 2023-2024 vize konularını, çıkmış
0:08
sorularını ve detaylı açıklamalarını
0:10
derinlemesini inceliyoruz. Sınavda
0:12
karşınıza çıkacak o kritik bilgileri
0:14
sadece kuru kuruya ezberleyerek değil,
0:17
mantığını ve tarihsel arka planını
0:19
gerçekten anlayarak hafızamıza
0:20
kazıyacağız. Bu anlatım o zorlayıcı
0:23
detayları birbirine bağlayan köprünüz
0:25
olacak. Pekala hadi konuya girelim. Bu
0:27
görsel müfredatımız vizeyi geçmek için
0:30
bizim kronolojik yol haritamız olacak.
0:33
Sırasıyla Bozkır'ın efendilerini,
0:35
kültürel dönüşümü, batıya göçleri,
0:38
Moğolların yükselişini ve son olarak
0:40
İlhanlı krizini ele alacağız. Hiç vakit
0:42
kaybetmeden başlayalım. 1ci bölüm,
0:45
Bozkır'ın Efendileri ve Devlet
0:47
Teşkilatı. En erken dönemdeki temel
0:50
devlet yapılarına bakacağız. Çünkü bu
0:52
ilk siyasi yapıyı kavramak sonrasında
0:54
olan biten her şeyi anlamak için
0:56
kesinlikle çok kritik. Şimdi bu kısımla
0:58
ilgili asıl ilginç olan şey devasa
1:00
imparatorlukların bile dış baskılar ve
1:02
ekonomi karşısında ne kadar kırılgan
1:05
olabildiklerini görmemiz. En başta Asya
1:07
Hun İmparatorluğu var. Biliyorsunuz Çin
1:09
baskısı ve ekonomik darboğazlar yüzünden
1:11
doğu ve batı olarak ikiye bölünüyorlar.
1:14
Bu klasik bir sebep sonuç ilişkisi.
1:16
Sonra 6. yüzyıla Göktürklere geliyoruz.
1:18
Göktürklerin olayı ne? tarihte Türk
1:21
adını siyasi bir devlet adı olarak
1:23
kullanan ilk devlet olmaları. Tabii
1:25
onların da bir fetret devri var ama o
1:27
büyük stratejist Tonyuk Kook meşhur
1:29
Bolus Savaşı'nı kazanarak Bozkır'daki
1:32
merkezi otoriteyi resmen sarsılmaz bir
1:34
şekilde yeniden kuruyor. Burada araya
1:37
küçük ama sınavlarda test etmeyi çok
1:39
sevdikleri harika bir bilgi
1:40
sıkıştırayım. 6. yüzyılda Bizans
1:43
kaynakları bu deval coğrafyadan ilk kez
1:46
Türkiye yani Türkiye olarak bahsediyor.
1:49
Bir coğrafyanın kimliğini dış
1:51
kaynaklardan doğrulamak her zaman harika
1:53
bir genel kültür ve sınav bilgisidir.
1:56
Aklınızın bir köşesinde bulunsun.
1:58
Gelelim devletin kalbine. Acaba devlet
2:01
nasıl yönetiliyordu? Karşımıza toy ya da
2:04
diğer adıyla kurultay çıkıyor. Bu yapı
2:06
Kaan'ın başkanlık ettiği ve bölge boy
2:09
beylerinin bizzat katılıp devlet
2:10
meselelerini masaya yatırdığı en üst
2:12
düzey devlet meclisidir. Bu terimi iyice
2:15
aklınıza kazıyın. Çünkü erken dönem Türk
2:17
devletlerinin temel idari mekanizması
2:20
tam olarak budur. Sırada Tegin var. Yani
2:23
buradaki can alıcı nokta şu: Tegin olmak
2:26
sadece sarayda öylece oturup sırasını
2:29
bekleyen havalı bir prens olmak değildi.
2:32
Hanedan prensleri şad unvanıyla uzak
2:35
bölgelere atanıyordu. Neden mi? Çünkü
2:38
devleti yönetmeden önce hayati öneme
2:40
sahip askeri ve idari tecrübeler
2:43
kazanmaları gerekiyordu. Geleceğin
2:45
liderleri için zorlu ama kesinlikle
2:48
kusursuz bir staj programı. İkinci
2:51
bölümümüze geçiyoruz. Kültürel dönüşüm
2:53
ve Uygurlar. Savaşların ve yeni inanç
2:56
sistemlerinin Bozkır halkının günlük
2:59
yaşamını nasıl bir anda baştan aşağı
3:01
değiştirdiğine bakacağız. Tarihler 751'i
3:04
gösterdiğinde Orta Asya için muazzam bir
3:06
dönüm noktası yaşanıyor. Talas Savaşı.
3:09
Bakın bu sadece sıradan bir çarpışma
3:11
değil. Bu savaş Çin'in batıya doğru o
3:14
amansız genişlemesini durduran devasa
3:16
bir set. Çin'in durmasıyla bölgede büyük
3:19
bir güç boşluğu oluştu ve bu da doğrudan
3:22
Uygurların bölgesel güçlerini
3:23
sağlamlaştırmaları için mükemmel bir
3:25
zemin hazırladı. Ve bu durum eski göçebe
3:28
hayatta kalma mücadelesiyle yeni
3:31
yerleşik düzen arasındaki o uçurumu
3:33
harika bir şekilde gözler önüne seriyor.
3:35
Bö Kağan dönemi. Bu dönemde mahneizm
3:38
resmi din oluyor. Biliyorsunuz bu din et
3:40
yemeyi ve savaşmayı yasaklıyor.
3:42
Düşünsenize bir anda o savaşçı bozkır
3:44
halkı silahı bırakıp tarıma, ticarete ve
3:48
görkemli mimariye yani yerleşik hayata
3:50
geçiyor. Resmen sosyolojik bir devrim.
3:53
Din ve yaşam tarzı arasındaki bu değişim
3:55
sınavlarda banko sorudur. 3üncü
3:58
bölümümüz batıya göçler ve yeni boylar.
4:01
Uygurlar doğuda yerleşik hayata geçerken
4:04
diğer boyların batıya doğru hareket
4:05
ederek Avrupa ve Kafkasya'nın haritasını
4:08
nasıl kalıcı olarak değiştirdiğini
4:10
göreceğiz. Gelin bu tabloya sistemli bir
4:13
şekilde birlikte bakalım. Sabahlar
4:16
batıya ilerlerken Anadolu'ya kadar
4:18
uzanan çok ciddi askeri akınlar
4:20
düzenliyorlar. Sonra Tuna Bulgarları
4:22
var. Asparuh komutasında güneye inip
4:25
kendi devletlerini kuruyorlar. Ama sınav
4:27
için asıl bomba neresi biliyor musunuz?
4:30
İTil yani Volga Bulgarları. Neden
4:33
derseniz Almışan döneminde meşhur Seyyah
4:36
İbn Fadla'nın da bulunduğu bir
4:37
Abbasiyeçilik heyeti aracılığıyla
4:39
İslamiyet'ti resmen kabul ediyorlar. Bu
4:42
kesinlikle karşınıza çıkabilecek çok
4:44
kritik bir kilometre taşı. Göçlerin
4:46
ardından Kafkaslarda efsanevi Hazar
4:49
Barış Çağını başlatan Hazarlara geçelim.
4:51
Hazarların siyasi dehası çifte yönetim
4:54
denen sistemde gizli. Gerçekten
4:56
büyüleyici bir yapı. Kutsal kabul edilen
4:58
Asıl Hakan sarayında izole daha çok
5:01
ruhani bir sembol olarak yaşarken
5:03
devletin gerçek aktif ve pratik
5:05
yönetimini Hakan Begüsleniyor. Bu ikili
5:08
yapı devlette inanılmaz bir denge
5:10
sağlamış. Sınavda bu iki rolü sakın
5:12
birbirine karıştırmayın. Tamam mı? 4.
5:14
bölümümüz Moğolların yükselişi. 13.
5:17
yüzyılda kabilelerin Cengiz Han bayrağı
5:19
altında birleşmesiyle küresel güç
5:21
dengesinin nasıl temelden sarsıldığına
5:23
bakacağız. Şimdi size bir soru. Doğuda
5:26
her şey kendi seyrinde giderken o devasa
5:29
Moz savaş makinesin yönünü aniden ve
5:32
durdurulamaz bir şekilde İslam dünyasına
5:35
yani batıya çevirmesine sebep olan o
5:38
felaket getiren tek olay neydi? Biraz
5:41
düşünün bakalım. Evet. O olay 1128
5:44
yılında yaşanan meşhur Otrar Vakası. Bir
5:47
Harzm Şah Valisinin Moğol ticaret
5:49
kervanını ve elçilerini öldürmesi. Bu
5:52
sadece diplomatik bir kriz olmadı. Tam
5:54
bir yok oluşun kıvılcımını ateşledi.
5:57
Cengiz Han'ın gazabı doğrudan İslam
5:59
dünyasına yöneldi ve o kudretli Harezmi
6:02
Şahlar İmparatorluğu haritadan tamamen
6:04
silindi. Küçücük bir krizin nasıl devasa
6:07
bir yıkıma dönüştüğünün an klasik
6:09
örneğidir bu. Şimdi tüm bunların nasıl
6:12
şekillendiğine ve geliştiğine bir
6:14
bakalım. Cengiz Han o kadar büyük bir
6:16
coğrafya fethetti ki sağlığında
6:18
imparatorluğu oğulları arasında
6:19
paylaştırmak zorunda kaldı. Mesela en
6:22
küçük oğlu Tuluya askeri işlerin
6:24
komutasını verdi. Cengiz'den sonra Moğol
6:26
Sarayı tam bir entrika yuvasıydı.
6:29
Töregena Hatun'un o ince, kusursuz
6:31
siyasi diplomasisi sayesinde oğlu Büyük
6:33
Büyükhan seçilmeyi başardı. Ve
6:35
imparatorluk büyüdükçe çok ilginç bir
6:37
şey oldu. Mesela Mönke Han dönemine
6:40
baktığımızda imparatorlukta muazzam bir
6:42
dini hoşgörü ve eşitlik sağlandığını
6:44
görüyoruz. Şaşırtıcı değil mi? Ve geldik
6:48
son bölümümüze. İlhanlılar ve Çav Krizi.
6:51
Moğol İmparatorluğu'nun İran merkezli bu
6:53
kolunda kılıçların yerine çok erken
6:55
dönem ve felaketle sonuçlanan bir
6:57
ekonomik deneme alıyor. Tam bir ekonomi
7:00
gerilimi. Düşünün hazinede korkunç bir
7:02
nakit sıkıntısı var. İlhan hükümdarı
7:05
Geyhatu çaresizlik içinde radikal bir
7:07
deneme yapıyor ve Çav adını verdiği
7:09
kağıt parayı piyasaya sürüp bir ekonomik
7:11
reform yapmaya çalışıyor. Ama altyapısı
7:13
ve halkta hiçbir güvenilirliği olmayan
7:15
bu hamle tüccarlar tarafından reddedilip
7:18
tamamen çöküyor. İşin en sarsıcı yanı ne
7:20
biliyor musunuz? Bu ekonomik fiyaskosu
7:22
sadece hazineyi batırmakla kalmıyor.
7:24
Devletteki otoriteyi yok edip GeyHu'nun
7:26
bizzat idam edilmesine yol açıyor.
7:28
Gerçekten inanılmaz. Geyhatun'un
7:30
yaşadığı bu son aklımıza şu derin soruyu
7:33
getiriyor. Hızlı ekonomik inovasyonlar
7:35
hayatta kalabilmek için her zaman mutlak
7:37
bir siyasi istikrara mı ihtiyaç duyar?
7:40
Tarih altyapısı olmayan hamlelerin en
7:42
güçlü tahtları bile devirebildiğini çok
7:44
net gösteriyor. Bu incelemede ele
7:46
aldığımız dersin ve yıla ait çıkmış
7:49
soruları kendiniz deneme sınavı
7:50
formatında çözmek, eksiklerinizi
7:52
kapatmak ve kendinizi detaylıca test
7:54
etmek için lolonolo.com adresini ziyaret
7:57
edebilir, bu incelemenin altındaki
7:59
açıklama kısmında yer alan bağlantıya
8:00
tıklayabilirsiniz. Başarılar dilerim.
Jobs & Education