0:00
Bir hastanenin kapısından girdiğinizde
0:02
ne görürsünüz? Genellikle doktorları,
0:04
hemşireleri, hasta odalarını. Peki ya
0:07
görmediklerimiz? İşte bugün o perdenin
0:09
arkasına geçiyoruz ve bir hastaneyi
0:12
adeta canlı bir organizma gibi ayakta
0:14
tutan o görünmez sistemlerin
0:16
derinliklerine dalıyoruz. Aslında bu
0:18
soru her şeyin temelini oluşturuyor.
0:21
Çünkü bir hastaneyi bina yapan şey
0:23
sadece beton ve çelik değil. Asıl olay o
0:26
duvarların arkasında tıkır tıkır
0:28
işleyen, birbiriyle sürekli iletişim
0:30
halinde olan ve bizim çoğu zaman farkına
0:32
bile varmadığımız o karmaşık sistemlerde
0:34
yatıyor. Gelin bu gizemi birlikte
0:36
çözelim. Hastane turumuza ne
0:38
ameliyathanelerden ne de acil
0:40
servislerden başlıyoruz. Hayır, biz her
0:42
şeyin başladığı yerden, en temelden
0:44
başlıyoruz. Alınan her kararın,
0:47
uygulanan her tedavinin üzerine inşa
0:49
edildiği o sağlam zeminden, hasta
0:51
haklarından. Bu bir nevi hastanenin
0:54
anayasası gibi bir şey. Tabii hasta
0:56
hakları dediğimiz kavram öyle bir gecede
0:58
ortaya çıkmış bir şey değil. Bu yıllar
1:01
süren, tecrübelerle şekillenen bir
1:03
evrimin sonucu. 1981'de Lizbon'da atılan
1:06
o ilk adımlar var ya işte onlar 1995'te
1:10
Bali'de çok daha kapsamlı bir hale
1:12
gelerek bugünkü modern ve evrensel
1:14
anlayışın temelini oluşturdu. Peki bu
1:17
bildirge tam olarak ne diyor bize?
1:19
Aslında çok basit ama bir o kadar da
1:21
güçlü şeyler söylüyor. Diyor ki,
1:24
"Kaliteli bakım alma hakkınız var. Hangi
1:26
tedaviyi alacağınıza karar verme
1:28
özgürlüğünüz var. Riskli bir ameliyatı
1:30
reddetmek gibi kendi geleceğiniz
1:32
hakkında son sözü söyleme hakkınız da
1:34
var. Ve tabii ki en önemlilerinden biri
1:37
size ne yapıldığı hakkında tam ve
1:39
eksiksiz bilgilendirilme hakkınız.
1:41
Yalnız burada ince bir ayrım var. Bu
1:44
bildirge daha çok doktor ve hasta
1:46
arasındaki o hassas ilişkiyi düzenliyor.
1:48
Ama diyelim ki hastanenin yemeklerinden
1:50
ya da odanın temizliğinden
1:51
şikayetçisiniz. İşte bu konu tıbbi etik
1:54
kurallarının değil hepimizi kapsayan
1:56
genel idari yasaların alanına giriyor.
1:58
Yani biri ameliyathanenin iç
2:00
kurallarıysa diğeri tüm binanın genel
2:02
kuralları gibi düşünebilirsiniz. Tamam.
2:05
Etik temeli attığımıza göre hadi şimdi
2:07
bu temellerin üzerine inşa edilen
2:09
fiziksel yapıya yani hastanenin
2:11
kendisine ve organizasyon şemasına bir
2:13
göz atalım. Hastaneye yattığınızda
2:16
kaldığınız yere ne diyoruz? Genelde
2:18
çoğumuz servis deriz değil mi? İşte o
2:21
birimin resmi adı klinik. Burası teşhis
2:24
konulduktan sonra tedavinizin ve
2:26
takibinizin yapıldığı yani iyileşme
2:29
yolculuğunuzun asıl başladığı yerdir.
2:32
Peki ya odalar aralarındaki fark ne?
2:34
Temelde her şey konfor seviyesi ile
2:36
ilgili. Nitelikli oda dediğimiz içinde
2:39
en fazla iki kişinin kaldığı, daha çok
2:41
özel bir otel odası gibi
2:42
düşünebileceğimiz bir yer. İkinci sınıf
2:45
odaya daha standart bir konaklama
2:46
sunuyor. Bakın bu basit isimlendirme
2:49
bile aslında hastanın tedavi sürecindeki
2:51
konforunu ne kadar doğrudan etkiliyor.
2:54
Şimdi size ilginç bir soru. Hastanenin
2:56
kalbi diyebileceğimiz her an en üst
2:59
düzeyde steril ve hazır olması gereken
3:01
ameliyathanenin bütün sorumluluğu kimin
3:03
omuzlarında olabilir? Bir düşünün
3:05
bakalım. Doğru cevap genel cerrahi
3:08
uzmanı. Aynen öyle. Ameliyathanedeki her
3:11
bir aletten, her personelden, tüm
3:14
işleyişten, en tepedeki hastane
3:16
yönetimine karşı doğrudan sorumlu olan
3:18
kişi o. Bu da bize neyi gösteriyor?
3:21
Hayatla ölüm arasındaki o ince çizgide
3:23
hiçbir şeyin şansa bırakılmadığını
3:25
gösteren net bir komuta zinciri var.
3:27
Biliyor musunuz? Bir hastanın iyileşmesi
3:29
için sadece ilaçlar ve ameliyatlar
3:32
yetmez. Bazen en büyük engel ekonomik
3:34
sıkıntılar, yalnızlık ya da psikolojik
3:36
bunalımlardır. İşte tam da bu noktada
3:39
hastanenin o pek bilinmeyen kahramanları
3:41
devreye giriyor. Sosyal hizmet birimi.
3:44
Onlar hastanın sadece bedenini değil
3:46
aynı zamanda ruhunu ve hayatını da
3:48
iyileştirmeye çalışıyorlar. Gelelim
3:51
hastanenin görünmeyen ama belki de en
3:53
hayati organlarından birine. Her şeyi
3:56
birbirine bağlayan hastanenin dijital
3:58
beynine ve sinir sistemine yani bilgi
4:01
sistemlerine. Dijital hastane diye bir
4:03
şey duydunuz mu hiç? Bu artık röntgen
4:06
sonuçlarınızı almak için saatlerce
4:08
koridorda beklemediğiniz, doktorunuzun
4:10
tüm tıbbi geçmişinize tek bir tıkla
4:12
ulaştığı, kağıdın neredeyse hiç
4:14
kullanılmadığı akıllı hastaneler demek
4:16
oluyor. Bu dijital dünyada iki temel
4:19
sistemi birbirinden ayırmamız lazım.
4:22
Birincisi HBY yani hastane bilgi yönetim
4:25
sistemi. Bu her hastanenin kendi içinde
4:28
kullandığı yerel bir yazılım. Diğeri ise
4:31
ÇKYS yani Sağlık Bakanlığı'nın tüm
4:34
ülkedeki kaynakları yönettiği merkezi
4:36
dev bir sistem. Bunu şöyle
4:38
düşünebiliriz. HBY sizin kişisel
4:40
bilgisayarınızsa ÇKYS de tüm ülkeyi
4:44
kapsayan dev bir bulut ağıdır. İyi de
4:47
böyle devasa bir dijital sistem nasıl
4:49
kurulur? Aslında her şey iki temel
4:52
adımla başlıyor. Birincisi ve en
4:54
önemlisi bu işe gerçekten değer mi
4:56
sorusunu sormak. Yani maliyet fayda
4:59
analizi yapmak. Harcayacağımız paranın
5:01
ve emeğin karşılığında ne kazanacağımızı
5:03
hesaplamak. Eğer cevap evetse ikinci
5:06
adıma geçiliyor. Sunucuların konulacağı,
5:09
klimalarla soğutulacak o fiziksel
5:11
odaları yani sistemin evini hazırlamak.
5:14
Tabii ki her iş için farklı bir araç
5:16
gerekiyor. Mesela siz hastaneye
5:19
kaydınızı yaptırırken bir sistem
5:21
çalışıyor. Doktorunuz yapay zeka
5:23
destekli bir programla teşhisinize
5:25
yardımcı olurken bambaşka bir sistem
5:27
devreye giriyor ve tüm bunlar olurken
5:31
ecza deposundaki bir başka yazılımda
5:33
ilaçların son kullanma tarihlerini tek
5:35
tek kontrol ederek güvenliğimizi
5:37
sağlıyor. Hepsi farklı görevler üstlenen
5:40
ama aynı amaç için çalışan büyük bir
5:42
ekip gibi. Ve şimdi turumuzun son
5:45
durağına geldik. Tüm bu sistemleri,
5:48
binaları, teknolojiyi ve insanları asıl
5:51
amacına yani hasta güvenliğini sağlamaya
5:53
ve toplum sağlığına katkıda bulunmaya
5:55
nasıl bağladığımıza bakacağız. Şunu hiç
5:58
unutmayalım. En iyi tedavi hastalığı hiç
6:01
ortaya çıkmadan engellemektir. Sağlık
6:04
sistemi sadece hastanelerden yani
6:06
yangını söndüren birimlerden oluşmaz.
6:09
Aile hekimliği gibi birimler ise
6:11
itfaiyeciler değil daha çok yangın alarm
6:14
sistemleridir. Onların asıl amacı aşılar
6:17
ve erken tanılarla tehlikeyi en başından
6:20
önlemektir. Halk sağlığında zamanla
6:23
nasıl bir yarış içinde olunduğunu
6:25
gösteren inanılmaz bir örnek vereyim mi
6:27
size? Eğer bir kişiye tüberküloz yani
6:31
verem teşhisi konulursa yetkililere
6:33
haber vermek için tanınan maksimum süre
6:36
ne kadar biliyor musunuz? Sadece ve
6:39
sadece 24 saat. Bu bir salgını daha
6:42
başlamadan durdurmak için ne kadar hızlı
6:45
hareket edilmesi gerektiğini net bir
6:47
şekilde gösteriyor. Tüm bu sistemlerin,
6:50
kuralların, teknolojinin ve insan
6:52
çabasının tek bir nihai amacı var. Hasta
6:56
güvenliği. Peki bu sıkça duyduğumuz
6:58
kavram tam olarak ne anlama geliyor? En
7:00
basit haliyle size sağlık hizmeti
7:03
verilirken başınıza gelebilecek her
7:05
türlü hatayı veya zararı önlemek için
7:07
alınan tüm önlemlerin toplamı demek.
7:10
Modern ve kaliteli bir sağlık hizmeti
7:12
aslında dört temel direk üzerine
7:14
kuruludur. Güvenli olmak, zamanında
7:17
olmak, verimli olmak ve etkili olmak.
7:20
Dikkat ederseniz bu listede en ucuz
7:23
olmak diye bir madde yok. Çünkü amaç
7:25
sadece masrafları kısmak olduğunda bu
7:28
dört temelden biri mutlaka feda edilir
7:31
ve bu durum modern tıp anlayışına
7:33
tamamen aykırıdır. Bugün hep birlikte
7:36
bir hastanenin görünmeyen damarlarında,
7:38
sinir sisteminde ve hatta ruhunda bir
7:41
yolculuk yaptık. Peki yapay zeka ve veri
7:43
hayatımızın her alanına daha da fazla
7:45
girdikçe geleceğin hastanesi sizce nasıl
7:48
bir yer olacak? Belki de bir sonraki
7:50
hastane ziyaretinizde o duvarların
7:52
arkasında tıkır tıkır işleyen bu devasa
7:54
ekosistemi artık çok daha farklı bir
7:57
gözle göreceksiniz. Bence bu soru
7:59
üzerine düşünmeye gerçekten değer.
