Up next in 10
Auzef Türkiye Beşeri Coğrafyası 2024-2025 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/04/19/turkiye-beseri-cografyasi-2024-2025-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Gelin bugün Türkiye'nin son
0:02
yüzy yılına bir bakalım. Ama bu sefer
0:04
dağlarına, nehirlerine falan değil
0:06
doğrudan insanının hikayesine
0:08
odaklanalım. Yani aslında hepimizin
0:10
hikayesine. Peki bir ulusu asıl
0:13
şekillendiren şey ne sizce? Toprağı mı
0:15
yoksa insanı mı? Yani bir ülkenin
0:18
kaderini üzerinde yaşadığı coğrafya mı
0:20
belirliyor yoksa o toprakları yoğuran,
0:22
orada hayaller kuran, çalışan, üreten
0:25
insanların ta kendisi mi? İşte tam da bu
0:27
sorunun cevabını arayan bir alan var.
0:30
Beşeri coğrafya. Biz de bu incelemede
0:32
Türkiye'ye tam olarak bu gözle
0:34
bakacağız. İnsanın bıraktığı izleri
0:37
takip edeceğiz. Bakalım bizi nerelere
0:39
götürecek. Aslında aradaki fark çok
0:41
basit değil mi? Fiziki coğrafya doğanın
0:44
bize sundukları. Dağlar, nehirler,
0:47
iklim. Ama beşeri coğrafya bizim o
0:50
sunduklarıyla ne yaptığımızı anlatıyor.
0:52
İşte biz bugün hikayenin bu ikinci
0:54
kısmına yani bizim kendi ellerimizle
0:57
yarattığımız o dünyaya odaklanıyoruz.
0:59
Peki hikayemizin ilk durağı neresi?
1:02
Tabii ki Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin
1:04
kuruluş yılları. O dönemin mottosu
1:06
parolası çok netti. Daha çok insan, daha
1:09
çok güç. Şimdi 1923'e gidelim. Yeni bir
1:12
cumhuriyet kuruluyor ve ilk hedef ne?
1:15
Savaşlarda yitirilen nüfusu geri
1:16
kazanmak. Bunun için de nüfus artışını
1:19
teşvik eden politikalar başlıyor. Sonra
1:21
1945'e geliyoruz. I. Dünya Savaşı
1:24
bitmiş. Sağlık hizmetleri iyileşiyor.
1:26
Bir ekonomik rahatlama var ve tam bir
1:28
bebek patlaması yaşanıyor. Ama sonra
1:31
takvimler 1965'i gösterdiğinde her şey
1:34
değişiyor. Bu nüfus artışını destekleme
1:36
dönemi bitiyor ve yeni bir sayfa
1:37
açılıyor. Peki ama neden nüfusu
1:39
arttırmak bu kadar önemliydi? Aslında bu
1:42
bir tercih falan değil. O günün
1:43
şartlarında tam bir zorunluluktu.
1:45
Düşünsenize ekonomi büyük ölçüde tarıma
1:48
dayalı. Tarlaları işleyecek insan lazım.
1:50
Ve daha da önemlisi siyasi ve askeri bir
1:53
ihtiyaç var. yıkıcı savaşlardan yeni
1:55
çıkılmış, sınırları koruyacak, orduyu
1:57
güçlendirecek gençlere ihtiyaç var. Yani
1:59
durum bu kadar netti. Ve işte geldik
2:01
hikayenin ikinci perdesine. Burada her
2:04
şey ama her şey tam 180 derece dönüyor.
2:08
Hem politikalar hem de insanların yaşam
2:10
tarzı baştan aşağı değişiyor. Bu
2:13
karşılaştırma aslında değişimin özeti
2:15
gibi. Bakın 1965'e kadar hedef neydi?
2:18
Nüfus artışı. Devlet resmen daha çok
2:20
çocuk diyordu ama 1965'ten sonra hedef
2:23
ne oldu? Aile planlaması. Çünkü artık
2:26
şöyle bir düşünce hakim olmaya başladı.
2:28
Bu kadar hızlı nüfus artışı kalkınmamızı
2:30
yavaşlatıyor ve bu düşünce çıkarılan bir
2:33
kanunla resmi politika haline geldi.
2:35
Şimdi ekranda tek bir yıl var. 1985.
2:39
Bu sıradan bir tarih değil. Bu
2:41
Türkiye'nin sosyal dokusundaki en büyük
2:43
dönüm noktalarından biri. Resmen bir
2:46
devrin kapandığı, yepyeni bir devrin
2:48
açıldığı o an. Peki ne oldu 1985'te?
2:52
İşte bu oldu. Türkiye Cumhuriyeti
2:54
tarihinde ilk kez şehirde yaşayanların
2:56
sayısı köyde yaşayanları geçti. %53'e
2:59
%47. Bu yıllardır süren o büyük göçün
3:02
bir sonucuydu ve sadece sayıları değil,
3:04
ülkenin sosyal, kültürel her şeyini
3:07
sonsuza kadar değiştirdi. Bu ifade
3:09
aslında o anın önemini çok güzel
3:11
özetliyor. Düşünün 1985 yılı binlerce
3:14
yıllık bir tarım toplumunun sembolik
3:16
olarak yerini şehirli bir topluma
3:18
bıraktığı o tarihi an. Yani Türkiye'nin
3:21
sanayi ve hizmet toplumuna geçtiğinin
3:23
resmen mühürlendiği yıl diyebiliriz.
3:25
Peki o günden bugüne ne oldu? Hadi
3:28
zamanda hızlıca ileri saralım ve
3:30
Türkiye'nin bugünkü portresine,
3:32
demografik anlık görüntüsüne bir
3:33
bakalım. 32,7.
3:36
Bu rakam ne mi? Türkiye'nin 2020
3:38
itibariyla ortanca yaşı. Yani nüfusu en
3:41
gençten en yaşlıya dizdiğinizi düşünün.
3:44
Tam ortadaki kişinin yaşı bu. Peki bu
3:46
neden bu kadar önemli? Çünkü bir
3:48
zamanlar o dinamik, genç nüfusuyla
3:50
övünen Türkiye'nin artık pek de
3:52
gençleşmediğini hatta tıpkı Avrupa
3:54
ülkeleri gibi yavaş yavaş yaşlandığını
3:56
gösteriyor. Çok kritik bir veri bu. Ve
3:59
işte size çok ama çok ilginç bir bilgi.
4:02
Yıllarca taşı toprağı altın denilerek
4:05
ülkenin dört bir yanından insan çeken o
4:07
mıknatır şehir İstanbul artık net göç
4:10
veriyor. Yani şehirden ayrılanların
4:12
sayısı gelenlerden daha fazla. Neden mi?
4:15
Belki artan hayat pahalılığı, belki
4:18
sanayinin artık başka şehirlere kayması,
4:20
sanki insanlar yeni bir Türk rüyasını
4:23
başka yerlerde aramaya başlamış gibi. Ne
4:25
dersiniz? Ekonomik tabloya
4:27
baktığımızdaysa Türkiye üst orta gelirli
4:30
bir ülke ve bu motorun çarklarına ne
4:32
döndürüyor diye sorarsanız cevap hala
4:34
büyük oranda sanayi, tarım ve turizm. Bu
4:37
üçü ekonominin berkemiği. Peki ya
4:39
bilişim gibi, teknoloji gibi yeni nesil
4:41
sektörler evet hızla büyüyorlar ama
4:43
şimdilik bu devrin yanında hala küçük
4:45
bir dilim olarak kalıyorlar. Peki buraya
4:48
kadar iyi ama bundan sonra ne olacak?
4:51
Uzmanlar Türkiye'nin geleceğini nasıl
4:52
öngörüyor? Gelin biraz da bilimin bu
4:54
konuda ne söylediğine bakalım. İşte
4:57
bunun bir adı var. Nüfus
4:58
projeksiyonları. Türkiye İstatistik
5:00
Kurumu yani TÜİK elindeki bütün
5:03
verileri, doğumları, ölümleri, göç
5:05
hareketlerini hepsini bir araya getirip
5:08
adeta geleceğe dair bilimsel tahminler
5:10
yapıyor. Yani gelecekte hangi şehirde
5:13
kaç kişi yaşayacak, kaç tane okula,
5:15
hastaneye ihtiyacı olacak. Bütün bunlar
5:17
bu projeksiyonlarla planlanıyor. Bir
5:20
nevi geleceğin haritasını çıkarmak gibi
5:22
bir şey. Ve bu projeksiyonlar bazen
5:24
karşımıza böyle şaşırtıcı veriler
5:26
çıkarabiliyor. Mesela tahminlere göre
5:29
takvimler 2080 yılını gösterdiğinde
5:32
Türkiye'nin nüfusu en az olan ili
5:34
Tunceli olacakmış. İşte bu üzerinde
5:36
düşünmeye değer, geleceğe dair somut bir
5:38
öngörü. Evet, 100 yıllık bir yolculukta
5:42
nerelerden nerelere geldiğimizi gördük.
5:44
nüfusunu arttırmaya çalışan genç bir
5:46
cumhuriyetten artık yaşlanan, şehirleşen
5:49
ve hatta en büyük metropolünden dışarıya
5:52
göç veren bir ülkeye. Peki siz ne
5:55
düşünüyorsunuz? Bu hikayenin bir sonraki
5:57
sayfasında ne yazacak? Türkiye'nin insan
6:00
hikayesi nereye doğru evrilecek? İşte bu
6:03
soruyla sizi başa bırakıyorum.