live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Türk Siyasi Hayatı 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2025/12/09/turk-siyasi-hayati-2025-2026-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, Türk siyasi tarihinin Osmanlı’dan günümüze geçirdiği dönüşümleri, anayasal değişimleri ve partiler arası rekabeti kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Metinlerde, Milli Mücadele dönemi, çok partili hayata geçiş süreci ve askeri müdahalelerin hukuk sistemi üzerindeki etkileri gibi kritik dönüm noktaları ele alınmaktadır. Önemli siyasi liderlerin faaliyetleri, kapatılan partiler ve 1961 ile 1982 anayasaları arasındaki farklar sınav soruları formatında detaylandırılmıştır. Ayrıca, Küba Füze Krizi gibi dış politika olaylarının ve ithal ikameci sanayileşme gibi ekonomik modellerin iç siyasete yansımalarına değinilmektedir. Sonuç olarak bu içerik, Türkiye'nin modern devlet yapısının oluşumundaki kurumsal ve ideolojik gelişmeleri özetleyen akademik bir rehber niteliğindedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Bir ülkenin 100 yıllık koca bir
0:01
hikayesini anlamak için genelde nereye
0:03
bakarız? Şöyle kalın tarih kitaplarına
0:06
mı? Eski arşiv görüntülerine mi? Peki ya
0:09
size desem ki en çarpıcı ipuçları
0:12
aslında hiç beklemediğimiz bir yerde
0:14
basit bir sınav kağıdının üzerinde gizli
0:16
olabilir. İşte bugün tam da bunu
0:18
yapacağız. Türkiye'nin siyasi DNA'sını
0:21
bu soruları birer anahtar gibi
0:22
kullanarak hep birlikte çözeceğiz. İşte
0:25
bütün bu analizin çıkış noktası da tam
0:27
olarak bu soru. Çünkü bu sorular inanın
0:30
sadece bilgi ölçmüyor. Her biri bizi
0:33
tarihin kritik bir anı ışınlayan birer
0:36
zaman kapsülü gibi. Bizi doğrudan bir
0:39
anayasal kavgaya, bir ekonomik modele
0:41
veya soğuk savaşın en gergin anına
0:44
götüren şifreler. Hazırsanız gelin bu
0:47
şifreleri birlikte kıralım. Yolculuğumuz
0:49
bir imparatorluğun artık son nefesini
0:51
verdiği ve yepyeni bir cumhuriyetin
0:53
doğduğu o sancılı yıllarda başlıyor.
0:56
Düşünün burası eski düzenin o
0:58
mutlakiyetçi mirasıyla yeni yeni
1:01
filizlenen fikirlerin amansızca
1:02
çarpıştığı bir savaş alanı adeta. Eski
1:05
düzenin gücünü anlamak için işte bu
1:07
kavrama bakmamız şart. Müsadere. Bu
1:10
sadece bir kelime değil. Hayır. Bu
1:12
devletin birey üzerindeki o sınırsız ve
1:14
mutlak gücünü özetleyen bir zihniyetin
1:16
ta kendisi. Yani her şeyin tek bir
1:19
merkezden kontrol edildiği, devletin her
1:22
şey olduğu bir sistem. İşte yeni
1:24
cumhuriyet tam da bu zihniyetle hem
1:26
hesaplaşacak hem de onunla mücadele
1:28
edecekti. E tabii her mutlak güce karşı
1:31
olduğu gibi buna karşı da bir meydan
1:33
okuma yaşarıyordu. İmparatorluk
1:35
çatırdarken aydınlar şu soruyu sormaya
1:38
başladı. İyi de güç tek bir merkezde mi
1:41
toplanmalı yoksa paylaşılmalı mı? İşte
1:44
az önceki o sorunun en güçlü cevabı da
1:47
bu slaytta yatıyor. Ademi
1:49
merkeziyetçilik. Prens Sabahattin'in
1:51
savunduğu bu fikir gücün merkezden
1:53
alınıp yerele dağıtılmasını yani çok
1:56
daha liberal bir yapıyı öneriyordu. Bu
1:58
aslında Türkiye'nin siyasi tarihinde hiç
2:01
bitmeyecek olan o büyük kavganın yani
2:04
merkeziyetçilikle liberalizm arasındaki
2:06
mücadelenin de ilk perdesiydi. Fikirler
2:09
çok geçmeden etekemiye büründürdü ve
2:11
işte karşınızda Terakkiperver Cumhuriyet
2:13
Fırkası. Kazım Karabekir gibi Kurtuluş
2:16
Savaşı'nın kilit bir isminin
2:17
liderliğinde tek parti yönetimine karşı
2:19
yükselen ilk organize sesti bu.
2:22
Demokrasiye giden yolda atılmış dev bir
2:24
adımdı ama aynı zamanda yolun ne kadar
2:27
zorlu olacağının da ilk işaretiydi.
2:29
Şimdi kemerlerinizi bağlayın çünkü
2:32
tarihin en çalkantılı dönemine
2:34
giriyoruz. siyasi sarkacın bir uçtan
2:36
diğer uca savrulduğu o hareketli yıllar,
2:39
demokrasi umutları, askeri müdahaleler
2:42
ve küresel bir satranç oyunun tam
2:44
ortasında kalmış bir Türkiye. Bu
2:46
slayttaki ifade gerçek bir dönüm
2:48
noktası. İlk denemeden 20 yıl sonra bile
2:51
çok partili hayatın kalıcı olup
2:53
olmayacağı hala belirsizdi. İşte tam o
2:55
dönemde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün bu
2:58
beyannamesi bütün tartışmalara son
3:00
noktayı koydu. Geri dönüş yok. Bu
3:03
çoğulcu demokrasinin devletin en
3:04
tepesinde resmen tescillendiği an olarak
3:07
tarihe geçti. Siyaseti şekillendiren tek
3:09
şey partiler değildir. Değil mi? Ekonomi
3:12
sahnenin görünmez yönetmenidir adeta.
3:15
1960'ları ve 70'leri anlamak için bu
3:17
kavrama hakim olmamız lazım. İthal
3:20
ikameci sanayileşme. Yani felsefe şu:
3:23
İğneden ipliğe her şeyi kendimiz
3:25
üretelim. Dışarıya bağımlı kalmayalım.
3:27
İşte bu ekonomik model dönemin bütün
3:30
siyasi kavgalarını ve toplumsal
3:31
değişimini de derinden etkiledi. Türkiye
3:34
kendi içinde bu büyük dönüşümleri
3:36
yaşarken dünya nükleer savaşın
3:38
eşiğindeydi ve soğuk savaşın bu en
3:40
tehlikeli anında Türkiye belki farkında
3:43
bile olmadan oyunun kilit taşı haline
3:45
gelecekti. İşte bu tablo o anın ne kadar
3:49
kritik olduğunu gözler önüne seriyor.
3:51
Bütün dünyanın gözü Küba'dayken
3:53
Washington ve Moskova arasındaki o gizli
3:55
pazarlığın anahtarı Türkiye
3:57
topraklarındaki Jüpiter füzeleriydi.
3:59
Kriz Türkiye'nin başı üzerindeki
4:01
füzelerin sökülmesiyle aşıldı. Bu olay
4:04
Türkiye'nin küresel stratejideki o ne
4:06
kadar hassas ve merkezi konumda olduğunu
4:08
bir kez daha gösterdi. İç siyasette ise
4:12
o sarkaç hızla savrulmaya devam
4:14
ediyordu. Bu slayt o savrulmayı kusursuz
4:16
bir şekilde özetliyor. Bir yanda tarihin
4:19
en özgürlükçü metinlerinden sayılan hak
4:22
ve özgürlükleri güvence altına alan 1961
4:24
anayasası var. Diğer yandaysa sadece 10
4:27
yıl sonra bir askeri muhtıranın
4:29
gölgesinde yapılan ve o özgürlükleri
4:31
kısıtlayıp yürütmeyi güçlendiren
4:33
değişiklikler. Özgürlük ve kontrol
4:35
arasındaki o bitmeyen dans. 1970'ler
4:39
siyasi yelpazenin tamamen parçalandığı,
4:42
istikrarsızlığın artık kural haline
4:44
geldiği yıllardı. Behice Boran gibi
4:47
önemli figürlerin liderliğindeki
4:49
partiler önemli siyasi aktörlerdi. Evet.
4:52
Ama bir yandan da milliyetçi cephe
4:54
hükümetleri gibi bir araya gelmesi çok
4:56
zor koalisyonlar ülkeyi yönetmeye
4:58
çalışıyordu. Bu parçalanmışlık aslında
5:02
yaklaşan fırtınanın da habercisiydi ve o
5:04
fırtına koptu. Şimdi Türkiye siyasi
5:07
tarihinin en keskin, en travmatik
5:10
dönemeçlerinden birine geliyoruz. 1980
5:13
askeri darbesi ve sonrasında siyasetin
5:16
nasıl sıfırdan dizayn edildiğine
5:18
bakıyoruz. Bu tarih bir devrin sonu,
5:22
yepyeni bir devrin başlangıcıydı. Bu üç
5:24
kelime aslında her şeyi anlatıyor. O gün
5:27
siyasi sistemin üzerine adeta bir reset
5:30
düğmesine basıldı. 9 yıl bu sayıya bir
5:33
an odaklanalım. Tek başına bir rakam
5:35
gibi görünebilir ama aslında bu darbenin
5:38
sadece partileri değil. siyasetçilerin
5:40
hayatlarını ne kadar derinden ve ne
5:42
kadar uzun süre etkilediğinin sembolü.
5:45
İşte o 9 yılın anlamı bu. MHP lideri
5:49
Alparslan Türkeş'in tutukluluk süresi.
5:52
Darbenin siyasi arenayı nasıl uzun
5:54
yıllar boyunca şekillendirdiğinin ve
5:56
siyasetin aktörlerine ödetilen bedelin
5:58
en somut, en insani örneği bu olsa
6:01
gerek. Askeri yönetim siyasi haritayı
6:04
adeta yeniden çiziyordu. Bu tablo bu
6:07
siyasi mühendisliğin iki farklı yüzünü
6:09
gösteriyor. Bir yanda eski düzenin
6:11
devamı olarak görülen Büyük Türkiye
6:13
Partisi gibi oluşumlar anında
6:15
kapatılırken diğer yanda Sosyal Demokrat
6:18
Halkçı Parti gibi yeni partiler
6:20
birleşmeler yoluyla ortaya çıkıyordu.
6:22
Siyasi arena kelimenin tam anlamıyla
6:24
yeniden tasarlanıyordu. Ama tabii
6:27
yasaklar kalıcı olmadı. 1987'deki
6:30
referandumla siyasetin eski aktörlerine
6:33
kapı yeniden aralandı. Alparslan Türkeş
6:36
gibi liderler sahneye geri döndü. Ancak
6:39
artık hiçbir şey eskisi gibi değildi.
6:42
Siyasete, MÇP gibi yeni kurulmuş
6:44
partilerin başında devam ettiler.
6:46
Manzara tamamen değişmiş ve işte sınav
6:49
sorularının bizi getirdiği son durak.
6:52
Müsaderenin mutlak kontrolünden ademi
6:54
merkeziyetçiliğin özgürlük arayışına,
6:57
ilk muhalefet partisinden askeri
6:59
darbelere, özgürlükçü anayasalardan
7:01
yasaklara uzanan 100 yıllık bir
7:03
yolculuk. Bu hikaye bize gösteriyor ki
7:06
merkeziyetçilik ve özgürlük arasındaki
7:08
sarkaç sürekli hareket halinde ve bu
7:11
mücadele sadece geçmişte kalmış bir
7:13
tarih dersi değil. İnanın bugünü anlamak
7:16
ve geleceğin nereye gideceğini öngörmek
7:18
için elimizdeki en değerli pusula
#Education