Up next in 10
Auzef Türk İslam Felsefesi Tarihi 2 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/16/turk-islam-felsefesi-tarihi-2-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bu felsefi incelemede
0:02
doğrudan vize sınavlarınıza yönelik İbn
0:04
Sina'nın o karmaşık ama bir o kadar da
0:06
muazzam dünyasını aydınlatacak harika
0:09
bir masterclass'la karşınızdayım.
0:11
Yaklaşan AOF ve AUF ara sınavları
0:13
kapıdayken bu büyük düşünür fikirlerini
0:15
net, anlaşılır ve tam da sınavlarda
0:17
karşınıza çıkacak şekliyle ele alacağız.
0:20
Hazırsanız kahvenizi alın, zihinlerinizi
0:22
açın ve hemen başlayalım. Evet, hadi hiç
0:25
vakit kaybetmeden konuya girelim.
0:26
Bugünkü yol haritamızda sırasıyla şunlar
0:28
var. İbn Sina ve tarihsel mirası
0:31
ardından varlık anlayışı sudur teorisi,
0:34
nefs ve idrak güçleri o meşhur uçan adam
0:37
deneyi ve son olarak da hayat kurtaracak
0:39
vize sınavı hazırlık notları. Birinci
0:42
bölümümüz İbn Sina ve Tarihsel Mirası.
0:45
Biliyor musunuz? Buhara'da yetişmiş bu
0:47
dehanın hikayesi bize sadık talebesi
0:50
Cüzcani sayesinde ulaştı ve bu onun
0:53
kusursuzca yapılandırılmış zihnini
0:55
harika bir şekilde gözler önüne seriyor.
0:57
Öyle bir eğitim sıralaması var ki tıpkı
1:00
bizim bugünkü incelememizde yapacağımız
1:02
gibi önce mantıktan başlıyor, sonra
1:04
matematiğe, fiziğe geçiyor ve en sonunda
1:07
zirve noktası olan metafiziğe doğru
1:09
ustalaşarak ilerliyor. Yani her şey adım
1:11
adım tam bir disiplin içinde. Şunu
1:14
kesinlikle aklınızda tutun. İbn Sina
1:16
öylesine merkezi ve güçlü bir figürdü ki
1:19
felsefi rakipleri ona tamamen zıt iki
1:21
farklı uçtan tepki vermek zorunda kaldı.
1:24
Bir yanda onu Platoncu bir perspektifle
1:26
eleştirip işraki geleneğini kuran
1:28
Sühreverdi var. Diğer yanda ise
1:30
Endülüs'te felsefeyi o asli Aristoteles
1:33
köklerine döndürmek isteyen daha
1:35
muhafazakar bir çizgideki İbn Rüştına
1:38
için ezberlemesi gerçekten çok pratik,
1:40
harika ve net bir zıtlık bu. İkinci
1:42
bölüm varlık zorunlu ve mümkün. Şimdi
1:47
İbn Sina'nın kurduğu o devasa sistemin
1:50
zirvesine yani metafizik alanına
1:52
girdiğimizde asıl konunun doğrudan tanrı
1:54
değil var olması bakımından var olan
1:57
olduğunu unutmayın. Buradaki en can
1:59
alıcı nokta şu: Zorunlu varlık yani
2:01
Tanrı bizzat kendi özü itibariyle
2:03
zorunludur. Onun yokluğu kelimenin tam
2:06
anlamıyla düşünülemez. Mümkün
2:08
varlıklarda yani geri kalan her şeyde
2:10
ise nesnenin özü yani mahiyetiyle
2:13
varoluşu yani vücudu birbirinden tamamen
2:16
ayrı şeylerdir. Lütfen bize için bu
2:18
kritik kavrama ekstra odaklanın. İbn
2:20
Sina'ya göre burhan yani klasik
2:22
tanımlama ve kanıtlama yöntemi tanrı
2:24
için kullanılamaz. Peki ama neden? Çünkü
2:27
standart bir bilimsel tanımlama
2:29
yapabilmeniz için o şeyin bir cinsi ve
2:31
ayrımı olması gerekir. Hani bir
2:33
kategoriye koyarsınız ya ama tanrı
2:35
eşsizdir, benzersizdir. Onu diğer
2:37
şeylerle aynı kategoriye koyup klasik
2:39
mantıktaki gibi cinsiyle
2:40
tanımlayamazsınız. Bu yüzden burhan
2:42
tanrıya uygulanamaz. Siyaset veya ahlak
2:45
gibi konuların pratik felsefeye ait
2:47
olduğunu aklımızın bir köşesinde
2:49
tutalım. Ancak İbn Sina için teorik
2:51
felsefe tam olarak şu üç ana basamaktan
2:54
oluşur. Fizik, matematik ve metafizik.
2:57
Ve aslında az önce tartıştığımız
2:58
tanrının varlığı konusu işte bu teorik
3:01
hiyerarşideki en üst basamakta yani
3:03
metafizik disiplinin tam kalbinde
3:05
araştırılan en yüce meseledir. Geldik
3:08
3.ün bölüme. Sudur yani evrenin doğuşu.
3:12
Şimdi o zorunlu varlığın mutlak
3:14
zirvesinden biraz aşağı inelim. Akla
3:16
hemen şu soru geliyor. Kusursuz tek bir
3:18
tanrı bu içinde yaşadığımız karmaşık
3:20
evrenle nasıl bağlantı kurar? İşte sudur
3:23
teorisi tam burada devreye giriyor. Adım
3:25
adım gidelim. Birinci adımda zorunlu
3:27
varlık o mutlak saf haliyle vardır.
3:29
İkinci adımda onun bu mükemmelliğinden
3:31
doğal bir taşma dışa doğru bir akış
3:33
gerçekleşir. İşte buna sudur diyoruz. Ve
3:36
üçüncü adımda bu taşma sonucu kozmik
3:38
zincirin ilk halkası olarak ilk akıl
3:40
meydana gelir. Oldukça mantıklı bir
3:42
silsile değil mi? Burada araya girip
3:44
size hızlı ve oldukça şaşırtıcı bir
3:46
tarihi detay vermek istiyorum. İbn Sina
3:48
evrenin bu taşma modelini kurgularken
3:51
aslında ta antik Yunan'a o meşhur
3:52
Batamyus'un astronomik göksel küreler
3:55
yani felekler modeline dayanıyor. Yani
3:57
düşünsenize İslam felsefesi eski
3:59
Yunan'ın astronomi modellerini alıp
4:01
kendi teolojisi içinde nasıl da ustaca
4:04
nasıl da muazzam bir şekilde
4:05
sentezlemiş. Gerçekten büyüleyici. 4.
4:08
bölüm. Nefs ve idrak güçleri. Az önce
4:11
Batmiyos'un göksel küreleri, yıldızları
4:14
arasında dolaşıyorduk. Şimdi o uçsuz
4:16
bucaksız evrenden çıkıp devasa bir
4:18
yakınlaştırmayla doğrudan insanın içine,
4:21
bedenin ve zihnin derinliklerine yani
4:24
nefs kavramına giriyoruz. Bu kısımla
4:26
ilgili gerçekten çok ilginç bir şey var.
4:28
Tıpkı kozmolojideki o Yunan itkisi gibi
4:30
psikolojide de İslam felsefesinin
4:32
kökleri doğrudan Aristoteles'in temel
4:35
metni olan de anima'ya uzanıyor. Buradan
4:38
çıkarmanız gereken en kritik, en temel
4:40
sonuç şu: İnsani nefs yani ruh
4:42
kesinlikle maddi yani cisimsel değildir.
4:45
Tabii insan nefsinin o gelişmiş,
4:47
inanılmaz soyut gücünü tam
4:49
anamlayabilmek için önce doğadaki biraz
4:51
daha basit bir versiyona, bitkisel nefse
4:54
bakmalıyız. İbn Sina der ki, "Bitkisel
4:57
nefsin sadece üç temel işlevi vardır.
4:59
Beslenme, büyüme ve üreme. Sınavda diğer
5:02
nefs türleriyle ayrım yapmanızı
5:04
gerektirecek karşınıza çıkma ihtimali
5:06
çok yüksek. Tertemiz bir üçlü
5:08
sınıflandırma bu. Aklınızda bulunsun.
5:10
Peki ya insana özgü o karmaşık iç algı
5:13
güçleri mesela müfekkire sınavla
5:16
karşınıza çıktığında bu terimi sakın ola
5:18
ki basit sıradan bir hayal gücüyle
5:20
karıştırmayın. Olay şu: İçimizdeki
5:23
formları, hayalleri oluşturan o güç,
5:25
içgüdülerle değil de doğrudan insanın
5:28
aklı tarafından organize edilerek
5:30
bilinçli bir şekilde çalıştırılıyorsa o
5:33
yeteneğin adı artık müfekkedir. Yani
5:36
bizzat düşünen, akıl yürüten güçten
5:38
bahsediyoruz. Zihnimizin en büyüleyici
5:40
güçlerinden bir diğeri de vehimdir.
5:42
Vehim öyle gözle görülmeyen, fiziksel
5:45
bir sureti, bir şekli olmayan anlamları
5:47
algılamamızı sağlayan inanılmaz bir iç
5:49
idrak gücüdür. Kaynaktaki o unutulmaz
5:51
örneği hatırlayın. Mesela sevimli bir
5:53
kediye duyduğunuz sevgi hissi. Sevginin
5:55
belli bir şekli, boyutu veya rengi
5:57
yoktur. Değil mi? Göremezsiniz ama
5:58
zihniniz o hissin varlığını kediden size
6:01
geçen o duyguyu muazzam bir netlikle
6:02
algılar. İşte tam olarak bu soyut idraki
6:05
sağlayan görünmez gücün adı vehimdir.
6:07
Geldik 5. bölüme. Uçan adam deneyi.
6:11
Hazır olun. Çünkü şu an İbn Sina'nın o
6:13
muazzam zekasını kanıtlayan felsefe
6:15
tarihinin tartışmasız, en ikonik, en
6:18
çarpıcı düşünce deneylerinden birinin
6:20
karşısındayız. Şimdi bu deneyi kendi
6:22
içinizde bir hayal etmenizi istiyorum.
6:24
Gözleriniz görmüyor. Hiçbir fiziksel
6:26
dokunuş hissetmiyorsunuz. Bedeninizin
6:28
sınırlarından tamamen habersizsiniz ve
6:30
geçmişe dair hiçbir anınız, hiçbir
6:32
hafızanız yok. Mutlak bir boşlukta
6:35
havada öylece asılısınız. Böylesi bir
6:37
hiçlikte ben varım hissini yine de taşır
6:39
mıydınız? Kendinizin farkında olur
6:41
muydunuz? İbn Sina'nın bu soruya verdiği
6:44
cevap, insan doğasına dair gerçekten çok
6:46
derin bir gerçeği yüzümüze vuruyor.
6:48
Cevap: Evet. Var olduğunuzu kesinlikle
6:51
bilirdiniz. Bu deneyin bizi ulaştırdığı
6:53
nokta tam olarak şudur. İnsan bilinci
6:55
fiziksel varlışa zerre kadar muhtaç
6:58
değildir. Nefs yani ruhunuz fiziksel
7:00
bedenden tamamen ayrı, kendi başına var
7:03
olan bağımsız bir cevherdir. Kısacası o
7:06
beden olmasa da ortada bir siz her zaman
7:08
vardır. Peki ruhumuzun bu muazzam
7:11
bağımsızlığını kavradık? Diyelim bu
7:13
içsel ruhu tekrar o devasa kozmosa nasıl
7:15
bağlıyoruz? Mesela biz bu bağımsız
7:17
zihinle bilgiyi nasıl elde ediyoruz? İbn
7:19
Sina diyor ki, "Bilgiyi aslında biz
7:21
sıfırdan üretmeyiz. Evrende faal akıl
7:24
adı verilen evrensel kozmik bir düş
7:26
varlık vardır. Ve bu varlık bilgi
7:28
formlarını doğrudan insan aklına verir."
7:31
Yani aslında akıllarımızı aydınlatan,
7:33
bize bilgiyi sunan şey doğrudan evrenden
7:35
gelen bu güçtür. Ve nihayet 6. bölüm
7:38
viza sınavı hazırlık notları. Öncelikle
7:40
buraya kadar o ağır, o yoğun İbn Sina
7:43
felsefesini evrenden ta ruhun
7:46
derinliklerine kadar harika bir şekilde
7:48
sindirdiğiniz için hepinizi gerçekten
7:49
tebrik ediyorum. Çok iyi iş çıkardınız.
7:52
Şimdi ekrandaki 25 sayısına
7:53
odaklanmanızı istiyorum. Bu sayı tüm bu
7:55
derin felsefi konuları tam olarak test
7:57
edebilmeniz ve vize için
7:58
ezberleyebilmeniz adına lolo.com
8:01
üzerinde sizin için özel olarak
8:02
derlenmiş pratik soru adedini temsil
8:04
ediyor. Ve inanın işin en güzel yanı da
8:07
şu: Neye çalışacağınızı artık çok iyi
8:09
biliyorsunuz. Az önce öğrendiğiniz tüm o
8:11
müfekkire, vehim, sudur gibi kavramları
8:14
doğrudan bu hedef odaklı set üzerinde
8:16
uyguladığınızda o bilgiler zihninize
8:18
kazanacak. Bu setin içinde 2025-2026 B
8:22
kitapçığından alınan 20 adet resmi
8:24
çıkmış vize solusu ve Lolanolo ekibinin
8:26
hazırladığı 5 harika orijinal soru var.
8:29
Konuyu anladınız. Şimdi bu pratikle
8:31
vizeyi garantileme zamanı. İncelememizi
8:34
sonlandırırken aslında tüm bu felsefi
8:36
yolculuğumuzun özeti niteliğinde olan ve
8:38
zihninizi biraz kurcalayacak şu soruyla
8:40
sizi başa bırakmak istiyorum. Evel İbn
8:42
Sina gerçekten haklıysa ve ruhunuz
8:45
fiziksel bedeninizden, duyularınızdan
8:47
tamamen bağımsızsa zorunlu varlıktan
8:49
taşan o muazzam, devasa sudur evreninde
8:53
gerçek sizi, özünüzü tanımlayan şey tam
8:55
olarak nedir? Bu derin soruyu düşünürken
8:57
bir yandan da sınav hazırlıklarınızı
8:59
tamamlamayı unutmayın. Vize
9:00
sınavlarınızda hepinize büyük başarılar
9:02
diliyorum. Kendinize çok iyi bakın.
#Jobs & Education