Up next in 10
Auzef Türk Dış Politikası 2025-2026 Final Soruları (Bahar)
https://lolonolo.com/2026/07/24/turk-dis-politikasi-2025-2026-final-sorulari-bahar/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Bu incelemeye hoş geldiniz. Bugün
0:01
sizinle gerçekten büyüleyici bir konuyu
0:04
Türk dış politikasının o inanılmaz
0:06
evrimini konuşacağız. Yani düşünün genç
0:09
bir cumhuriyetin kuruluşundan günümüze
0:11
kadar devasa küresel krizler bir devleti
0:14
hayatta kalma stratejilerini
0:15
değiştirmeye nasıl zorlamış bunu
0:17
göreceğiz. Katı sarsılmaz sanılan
0:19
ittifaklardan bugün bizzat inisiyatif
0:22
alan o proaktif diplomasiye uzanan
0:24
gerçekten çarpıcı bir yolculuk bu. Hadi
0:26
hiç vakit kaybetmeden doğrudan konuya
0:28
girelim. Dünyanın öbür ucundaki
0:30
Küba'daki bir füze krizi Türkiye'nin tüm
0:33
küresel stratejisini nasıl baştan aşağı
0:35
yazabilir? İnanılmaz değil mi? Bunu tam
0:38
olarak anlamak için Türk dış
0:40
politikasındaki o devasa sarkaç
0:42
salınımlarını kavramamız şart. Çünkü
0:44
inanın bana bu diplomasi tarihinde her
0:46
bir dönem aslında bir önceki dönemin
0:48
yarattığı şoklara verilmiş çok net bir
0:50
tepki. Bu kronolojik yol haritası
0:53
aslında bizim rehberimiz olacak. Erken
0:55
cumhuriyet yıllarından başlıyoruz. Soğuk
0:57
Savaşın o gergim, nefes kessen
0:59
yıllarından geçip 2000'lerin modern
1:02
diploması anlayışına geliyoruz. Burada
1:04
sadece değişen yıllara değil o devlet
1:06
aklının nasıl hayatta kalmak için
1:08
evrildiğine odaklanmanızı istiyorum. İlk
1:11
durak 1inci dönem, erken dönem ve
1:13
ittifaklar. Şöyle düşünün. Yepyeni genç
1:16
bir cumhuriyet inşa ediyorsunuz. O
1:18
masadaki devlet adamları için mutlak
1:20
tartışılmaz tek bir öncelik var. Devleti
1:23
güvence altına almak. Yeni bir devlet
1:25
demek her an kapınızı çalabilecek
1:27
yepyeni riskler demek. Hal de öyle
1:29
olunca da atılacak her bir diplomatik
1:31
adım kelimenin tam anlamıyla kılık
1:33
yararak hesaplanıyor. Ve işte bu aşırı
1:36
dikkatli yaklaşım hepimizin bildiği o
1:38
efsanevi prensibi doğurdu. Yurtta sulh
1:41
cihanda sulh. Bakın bu sadece kulağa hoş
1:45
gelen idealist bir söz değil. Aslında
1:47
erken cumhuriyet döneminin son derece
1:50
pragmatik bir hayatta kalma kalkanı bu.
1:52
Hali ve İnönü döneminin o meşhur
1:54
temkinli, eldekini korumaya odaklı statü
1:57
kocu yaklaşımının da tam olarak zeminini
2:00
oluşturuyor. Tamamen riskten uzak duran,
2:03
aman denge bozulmasın diyen bir
2:04
diplomasi. Buradaki en çarpıcı detay şu
2:08
dramatik tezat aslında. İnönü döneminin
2:10
o temkinli, aman dengeler sarsılmasın
2:13
tavrından çıkıp Demokrat Parti dönemi
2:15
ile birlikte adeta fırtınalı bir
2:16
değişime savruluyoruz. Devlet bir anda o
2:19
mevcut durumu koruma kabuğunu kırıyor ve
2:21
gidip NATO eksenli Atlantik ittifakına
2:23
tam anlamıyla demir atıyor. Yani dış
2:26
politikada kurallar baştan yazılıyor.
2:28
Ama işte diplomatik tarihin bize tokat
2:31
gibi çarptığı acı bir gerçek var. İkinci
2:33
dönem yani krizler ve özerklik arayışı.
2:37
Biliyorsunuz mu? O çok güvendiğiniz katı
2:39
ittifaklar gün gelip bir ulusu hiç
2:42
beklemediği bir anda inanılmaz
2:44
savunmasız bırakabiliyor. Ve bu da bizi
2:47
1960'ların o sancılı ama bir o kadar da
2:50
Türkiye'yi dönüştüren yıllarına
2:51
getiriyor. İttifakların biz gerçekten
2:54
güvende miyiz diye derinden sorgulandığı
2:56
o yıllara. Şimdi bir an için şunu hayal
2:59
etmenizi istiyorum. En büyük, en
3:01
güvendiğiniz, müttefikiniz size tek bir
3:03
kelime dahi etmeden sırf kendi güvenliği
3:05
için sizin topraklarınızdaki füzeleri
3:07
bir masada pazarlık malzemesi yapıyor.
3:09
Şaka gibi değil mi? Ama soğuk Savaşın o
3:11
kalpleri durduran Küba füze krizinde
3:13
yaşanan tam olarak buydu. ABD'nin
3:16
Türkiye'deki Jüpiter füzelerini pazarlık
3:18
konusu yapıp çekmesi Türkiye'nin
3:19
güvenlik algısını resmen yerle bir etti.
3:22
Devlet uyandı ve tüm savunma
3:23
stratejisini baştan aşağı sorgulamak
3:25
zorunda kaldı. Yani krizden önce tamamen
3:28
Atlantik ittifakına entegre olmuş bir
3:30
yapı var. Ama o kriz masasında yaşanan
3:32
hayal kırıklığı her şeyi değiştirdi.
3:35
Tablo çok netti. Artık bütün yumurtaları
3:37
aynı sepete koyamazdınız. Çok yönlü bir
3:40
diplomasiye o meşhur görece özerklik
3:43
arayışına geçmek artık bir seçenek değil
3:45
düpedüz bir zorunluluktu. Geldik 3.
3:48
döneme. Çatışma ve gerginlik yılları.
3:51
Sarkaç bir kere hareket etmeye
3:52
başlamıştı artık ve inanın çok geçmeden
3:54
o bitmek bilmeyen bölgesel çatışmalar
3:57
ülkeyi çok daha sert bir pragmatizme
3:59
itecekti. 1974'teki Kıbrıs Barış
4:02
Harekatını hepimiz biliyoruz. Fakat asıl
4:04
mesele hemen ardından gelen ABD silah
4:06
ambargosuydu. Bu diplomasideki dönüşümün
4:09
en keskin şok dalgası oldu. Düşünsenize
4:12
en büyük müttefikinizsiniz ama paranızla
4:15
bile silah alamıyorsunuz. E ne
4:16
yapacaksınız? Hayatta kalmak için
4:18
mecburen ama mecburen inanılmaz derecede
4:21
faydacı bir hale bürünmek zorundasınız.
4:24
İşte bu ambargonun doğrudan etkisi
4:26
Türkiye'nin o diplomatik pusulasını
4:28
anında yeniden ayarlaması oldu. Öyle
4:31
sadece batıya bakmakla olmaz dendi.
4:33
Gidildi. Sovyetler Birliği ile ilişkiler
4:35
artırıldı. Bölgesel komşularla olan
4:37
bağlar bir anda çeşitlendirildi. Yani o
4:40
teorideki göreci özelklik artık bizzat
4:42
sahada uygulanıyordu. Tabii Türkiye'nin
4:45
o jeopolitik konumunun getirdiği
4:46
kırılganlık kolay kolay bitmiyor. Bu
4:49
durum sürekli yeni sıcak çatışmalar ve
4:51
krizler olarak karşımıza çıkmaya devam
4:53
etti. Mesela 1995'teki Kardak krizi ya
4:57
da 2003'te Kuzey Irak'ta Türk
4:59
askerlerinin ABD güçlerince alık konduğu
5:02
o hepimizin hafızasına kazanan meşhur
5:04
çuval krizi.
5:06
Bunlar o dönem dış politikada
5:08
karşılaşılan gerilimin ne kadar yüksek
5:10
ve gerçek olduğunu gösteren çok ama çok
5:12
çarpıcı örnekler. Ve geldik 2000'ler
5:15
sonrasına. 4. dönem proaktif diplomasi
5:18
ve yumuşak güç. Şimdi gelin tüm bu
5:21
sancılı geçmişin yeni nesil küresel
5:23
zorluklar karşısında nasıl yepyeni bir
5:26
diplomatik oyun kitabına dönüştüğüne
5:28
birlikte bakalım. 11 Eylül saldırıları.
5:30
O gün küresel jeopolitik harita
5:32
kelimenin tam anlamıyla bir gecede Evet.
5:35
bir gecede değişti. Bu yeni ve kaotik
5:37
dünyada Türkiye'nin jeopolitik konumu ve
5:40
NATO üyeliği Amerika Birleşik Devletleri
5:42
için aniden tekrar hayati bir önem
5:44
kazandı. Oyun yeniden kuruluyordu ve
5:47
kartlar bu kez çok daha farklı bir
5:49
düzende dağıtılıyordu. AK Parti
5:52
döneminin başlarına baktığımızda dış
5:54
politikada yapısal devasa bir kayma
5:57
görüyoruz. Temel vizyon neydi?
5:59
Komşularla sıfır sorun. Bu dönemde
6:02
sadece askeri baskı veya güç göstermek
6:04
yerine tamamen karşılıklı çıkarlar
6:07
üzerinden yepyeni bir stratejik zemin
6:09
inşa edilmeye çalışıldı. Ama asıl ilginç
6:12
olan işin proaktif diplomasi kısmı. Ne
6:15
demek bu? Şu demek: Türkiye artık bir
6:17
köşede oturup sadece krizlerin
6:19
patlamasını bekleyen ve sonra tepki
6:21
veren reaktif bir devlet değil. Tam
6:24
aksine olaylara doğrudan müdahil olan,
6:27
krizler büyümeden o masada arabumcu
6:29
rolünü üstlenen bir aktöre dönüşüyor.
6:32
Dış politikada gerçekten muazzam bir
6:34
özgüven sıçraması bu. Tabii bu proaktif
6:36
duruş öyle sadece ordularla, askeri
6:38
güçle falan sağlanmıyor. Sahneye yumuşak
6:41
güç çıkıyor. Nedir bu yumuşak güç? Üç
6:43
temel ayağı var. Kültür, eğitim ve
6:46
medya. Geleneksel tankların, tüfeklerin
6:48
yerini bir anda dünyaya kasıp kavuran
6:50
popüler Türk dizileri, öğrenci değişim
6:52
programları ve inşa edilen o derin
6:55
kültürel bağlar alıyor. Silahlarla değil
6:57
hikayelerle nüfuz ediyorsunuz. Gel
7:00
gelelim modern çağın bu yeni ve havalı
7:02
stratejisi 2011 yılından sonra o en
7:04
büyük, en zorlu testinden geçti. Türkiye
7:08
özellikle de Suriyeli mülteciler ve şu
7:10
devasa göç yönetimi meselesinde Avrupa
7:12
Birliği ile işbirliği yaparak gerçekten
7:15
lider ve ön alıcı bir rol üstlendi. Yani
7:17
masada konuşulan o proaktif diplomasi
7:19
kelimenin tam anlamıyla sahaya inmiş
7:21
oldu. Sınırları aşan bu inanılmaz
7:24
karmaşık krizleri aktif bir şekilde
7:26
yönetmek Türkiye'ye ne kazandırdı
7:28
biliyor musunuz? Ülkeyi sadece bir
7:30
tampon bölge olmaktan çıkardı. Artık göç
7:33
yönetiminde küresel bir aktör, bitmek
7:35
bilmeyen bölgesel krizlerde aranan bir
7:37
ara bulucu ve o bahsettiğimiz yumuşak
7:40
güçle stratejik ittifakları harmanlayan
7:42
bir denge unsuru haline geldi. Bu
7:45
derinlemesine incelemenin sonuna
7:46
gelirken geçmişte yaşanan o ağır
7:48
krizlerin Türkiye'yi katı bir müttefik
7:50
olmaktan çıkarıp nasıl otonom ve
7:52
proaktif bir arabulucuya dönüştürdüğünü
7:54
hep birlikte gördük. Şimdi asıl sormamız
7:57
gereken o kaçınılmaz, o büyük soru şu:
7:59
Dışarıda küresel süper güçler ve
8:01
dengeler her gün baş döndürücü bir hızla
8:03
değişirken Türk dış politikasının o
8:05
meşhur sarkacı yaşanacak bir sonraki
8:07
küresel şok dalgasında acaba nereye
8:09
savrulacak? Bunu hep birlikte yaşayıp
8:11
göreceğiz. Katıldığınız için çok
8:13
teşekkür ederim. Görüşmek üzere.
8:17
Ç
#Jobs & Education