Up next in 10
Auzef Sporda Beslenme 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/05/sporda-beslenme-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese selamlar. İnsan vücuduna yani o
0:02
muazzam spor arabaya çok yakından
0:05
bakacağımız kapsamlı sporcu beslenmesi
0:07
incelememize hoş geldiniz. Biliyorsunuz
0:09
vücudumuzun sınırlarını zorladığımızda
0:11
içeride aslında ne olup bittiğini
0:13
anlamak sadece profesyonel sporcular
0:15
için değil antrenmanından maksimum
0:17
verimi almak isteyen hepimiz için çok
0:19
kritik. Bugün sadece ne yemeliyiz diye
0:21
konuşmayacağız. Yediğimiz bu şeylerin
0:23
biyolojik motorumuzu tam olarak nasıl
0:25
çalıştırdığına bakacağız. Peki hadi
0:28
hemen konuya dalalım. Zirvede performans
0:30
gösteren bir sporcunun motorunu asıl
0:32
çalıştıran şey nedir? Dışarıdan
0:34
baktığımızda sadece o inanılmaz hızı,
0:37
gücü veya dayanıklılığı görüyoruz, değil
0:39
mi? Ama tıpkı bir yarış arabasının
0:41
kaputunu kaldırdığımızda karşımıza çıkan
0:44
o kusursuz mühendislik gibi insan
0:46
vücudunun altında da inanılmaz bir
0:48
hücresel faaliyet dönüyor. İşte bugün o
0:51
kaputu kaldırıp içeriye detaylıca bir
0:53
bakacağız. Önümüzde duracağımız dört ana
0:56
durak var. Önce temel yakıtımız olan
0:58
makro besinlere ardından gizli
1:00
kahramanlarımız mikro besinlere
1:02
bakacağız. Sonra motorun vitesleri
1:03
diyebileceğimiz enerji sistemlerine
1:05
geçip finali merkez laboratuvarımızla
1:07
yani karaciğerle yapacağız. Başlayalım
1:10
mı? Birinci durağımız temel yakıt yani
1:14
makro besinler. Şimdi ortalıkta dolaşan
1:16
bazı şehir efsaneleri var. Gelin önce
1:18
bunları bir çürütelim. Mesela
1:20
sindirilemeyen liflerin yani postanın
1:22
vücuda pek bir faydası yoktur lafını
1:24
duymuşsunuzdur. Bu kesinlikle yanlış.
1:26
Lifler bağırsak sağlığımız ve sistemin
1:28
düzgün çalışması için kelimenin tam
1:30
anlamıyla hayati öneme sahiptir. Bir
1:33
başka efsane de vücut ısısını
1:34
proteinlerin düzenlediğidir. Yok hayır.
1:37
Vücut ısısını düzenlemek bizim soğutma
1:39
sistemimizin yani suyun ve dolaşım
1:41
sisteminin görevidir. Bu veriler
1:43
gerçekten çok ilginç. Peki proteinin
1:46
asıl işi ne derseniz proteinler sistemin
1:49
yapı taşlarıdır. Rakamlara bakarsak bir
1:51
sporcunun günlük olarak kilo başına 1.2
1:54
ila 2 gram proteine ihtiyacı var. Sağda
1:57
solda duyduğumuz o 05 veya 07 gram gibi
2:00
düşük oranlar var ya inanın bana bunlar
2:03
bir sporcu için çok tehlikeli ve
2:05
inanılmaz derecede yetersiz. Hasar gören
2:08
dokuları onarmak istiyorsak o çemberin
2:10
içine girmek, bu sayıları tutturmak
2:12
zorundayız. Klasik beslenme
2:14
standartlarına baktığımızda günlük
2:15
enerjinizin yaklaşık %15'inin proteinden
2:18
gelmesi gerekiyor. Sadece %15 mi
2:21
diyebilirsiniz. Küçük bir dilim gibi
2:22
duruyor ama sadece kas inşası için
2:24
değil. Enzimler, hormonlar ve en
2:26
önemlisi kanın asit baz dengesi için bu
2:28
dilim çok kritik. Proteinleri enerji
2:31
kaynağı olarak değil de sistemin
2:33
altyapısını ayakta tutan çelik kirişler
2:35
gibi düşünmek çok daha doğru. Peki ya
2:37
motorun yakabileceğinden daha fazla
2:39
yakıt alırsak ne olur? Vücudumuz
2:42
inanılmaz tutumlu bir makinedir. Hiçbir
2:44
enerjiyi çöpe atmaz. Fazla gelen yakıtı
2:47
karaciğer ve kaslarda hemen glikojen
2:49
olarak depolar. Geri kalanında da yağ
2:51
dokusunda, bildiğimiz yağ olarak saklar.
2:53
Yani bunlar aslında bizim uzun yolda
2:55
kullanacağımız yedek yakıt
2:57
tanklarımızdır. Geçelim ikinci
2:59
bölümümüze. Gizli kahramanlar,
3:01
mikrobesinler. Mikrobesinler size
3:04
doğrudan kalori yani enerji vermezler
3:06
ama onlar motorun bujileri gibidir.
3:08
Tepkimelerin gerçekleşmesi için mutlaka
3:11
orada olmaları gerekir. Görev
3:12
dağılımları da çok spesifiktir. Mesela B
3:15
vitaminleri onlar enerji üretiminin ve
3:17
antrenman sonrası toparlanmanın tam
3:19
kalbindedir. Sistemin
3:20
ateşleyicisidirler.
3:22
K vitamini ise enerji sürecine pek
3:24
karışmaz. Asıl ışı kanın
3:25
pıhtılaşmasıdır. İyot minerali tiroid
3:28
hormonunun olmazsa olmazıdır. Sodyumu
3:31
sıvı dengesi için kesinlikle şarttır.
3:33
Sodyum demişken Dünya Sağlık Örgütün'ün
3:36
çizdiği çok net bir kırmızı çizgi var.
3:38
Günlük 5 gram. Evet. Antrenmanda
3:41
terleyerek en çok sodyum kaybediyoruz.
3:43
Sporcular için hayati bir mineral ama bu
3:46
tuzu sınırsızca tüketebiliriz anlamına
3:48
gelmiyor. Ne kadar terlerseniz terleyin
3:51
o sınırı akılda tutmak lazım. Her şeyin
3:53
başı denge. İşte biyoloji tam da burada
3:56
gerçek hayatla kesişiyor. Teorinin
3:59
pratiğe dönüştüğü yer burası. Mesela
4:01
kadın sporcularda kanamalar nedeniyle
4:04
demir eksikliği gerçekten çok sık
4:06
karşılaştığımız bir durum. Ya da menopoz
4:08
sonrası döneme bakalım. Kadınlarda kemik
4:10
erimesi yani osteoporoz tedavisinde
4:13
kalsiyum ve D vitamini takviyesi resmen
4:15
bir kalkan görevi görüyor. Yani
4:17
mikrobesinler öyle ufak tefek detaylar
4:20
falan değil. Doğrudan yaşam kalitemizin
4:22
ta kendisi. Geldik 3. bölüme. Motorun
4:25
vitesleri yani enerji sistemleri.
4:28
Biliyor musunuz? Vücudumuzdaki her bir
4:30
kasılma için ATP yani adenozin trifosfat
4:33
denilen tek bir hücresel para birimi
4:35
harcıyoruz. Yediğimiz bütün o makroların
4:37
amacı aslında kaslarımızdaki bu küçük
4:39
bataryaları şarj etmek. Fiziksel
4:41
zorlanmaya göre vücudumuz bu enerjiyi
4:43
üretmek için üç farklı vites kullanıyor.
4:46
İlk vites ATPC yani anında enerji.
4:50
İkincisi anaerobik laktik sistem ve
4:52
üçüncü vitesimiz de o uzun yol ustası
4:54
aerobik sistem. Egzersizin süresi ve
4:57
şiddeti hangi vitesi kullanacağınızı
4:59
belirliyor. Özellikle şu birinci vitese
5:02
yani ATP PC sistemine yakından bakalım.
5:05
inanılmaz güçlüdür ama ömrü kelimenin
5:08
tam anlamıyla saniyeler sürer. 0 ile 10
5:10
saniye arası. Tam bir patlama anı. 100
5:13
metrelik bir sprintin başlangıcını hayal
5:15
edin. Vücut o an karbonhidrat veya yağ
5:17
yakmayı falan hiç bekleyemez. Acelesi
5:20
vardır. Gider kaslarda hazır bulunan
5:22
kreatin fosfatı yıkar ve anında ATP
5:24
üretir. 10 saniyenin sonunda yakıt biter
5:27
mi? Biter. Sonra mecburen diğer
5:29
viteslere geçersiniz. Ve 4. Son
5:31
durağımız merkez laboratuvarımız yani
5:34
karaciğer. Buradaki en can alıcı nokta
5:36
şu arkadaşlar. Karaciğer kelimenin tam
5:39
anlamıyla tüm operasyonun ana kumanda
5:42
merkezidir. Fazla şekeri glikojen olarak
5:44
depolar. Kan şekerinizi stabil tutar.
5:47
Sadece karbonhidrat mı? Hayır. Yağ ve
5:49
protein metabolizmalarında da ana
5:51
yönetici odur. Şunu demek istiyorum.
5:53
Makrolarınızı milimi milimine hesaplamış
5:55
olabilirsiniz ama eğer bu merkez
5:57
laboratuvarınız düzgün çalışmıyorsa o
5:59
spor araba er ya da geç teklemeye
6:02
mahkumdur. Bu incelemeyi bitirirken
6:04
aklınızda şöyle provokatif bir soru
6:06
bırakmak istiyorum. Hep gramlardan,
6:08
yüzdelerden, miligramlardan bahsettik
6:10
ama aslında yediğiniz o doğal gıdaların
6:13
içeriğinin o kadar da sabit olmadığını
6:15
biliyor muydunuz? Bir sebzenin yetiştiği
6:18
toprak oranın iklimi besin değerini
6:20
baştan aşağı değiştiriyor. İşin daha da
6:23
ilginci sizin mutfaktaki seçimleriniz.
6:25
Bir yemeği haşlamakla kızartmak o
6:28
gıdanın vücudunuza girecek gerçek
6:29
değerini tamamen farklılaştırıyor. Yani
6:32
kağıt üzerinde kusursuz bir hesap
6:34
yapsanız bile dış etkenler motorunuza
6:36
giren asıl yakıtı nasıl değiştiriyor
6:38
dersiniz. Sanırım bu yüzden beslenme
6:41
sadece sert bir bilim değil aynı zamanda
6:43
bilinçli bir sanat. incelememize
6:45
katıldığınız için çok teşekkürler.
#Jobs & Education