0:00
Türkiye'de yatırım yapmaya karar
0:01
verdiniz. Harika. Ama sonra o ilk ve en
0:04
önemli soru geliyor akla. Peki paramı
0:07
kime, hangi kuruma emanet edeceğim? İşte
0:10
bu bölümde yatırım dünyasının tam da
0:12
merkezindeki oyuncuları yani aracı
0:14
kurumları ve bankaları mercek altına
0:16
alacağız. Sistemin nasıl çalıştığını ve
0:18
daha da önemlisi paranızın nasıl güvende
0:21
olduğunu anlamak için doğru yerdesiniz.
0:23
İşte her şey bu soruyla başlıyor değil
0:25
mi? Bu aslında her yatırımcının,
0:28
yolculuğunun ilk adımı ve bu sorunun
0:30
cevabını bilmek inanın bana paranızı
0:33
korumakla riske atmak arasındaki en
0:35
temel farkı yaratıyor. Gelin şimdi bu
0:37
sorunun cevabını birlikte adım adım
0:40
gayet net ve basit bir şekilde bulalım.
0:42
Hadi o zaman lafı hiç uzatmadan bu
0:44
yatırım mallarasına şöyle bir dalalım.
0:46
Sahada kimler var? Kimler resmi olarak
0:48
bu oyunu oynayabiliyor ve bu kurumların
0:50
rolleri tam olarak ne? Gelin işe buradan
0:52
başlayalım. Karşımızdaki en temel tanım
0:55
bu. Yatırım kuruluşları. Kanun bu konuda
0:57
o kadar net ki aslında bu terim sermaye
0:59
piyasası kurulundan yani SPK'dan izin
1:02
almış aracı kurumlarını ve bankaları
1:03
kapsayan bir şemsiye gibi. Piyasadaki
1:06
varlıklarının ve yasal olarak işlem
1:08
yapabilmelerinin tek bir anahtarı var. O
1:10
da SPK'dan aldıkları o yetki belgesi.
1:12
Bakın buradaki ayrım gerçekten kritik.
1:15
Kanun sizin alım satım emirlerinizi
1:17
yerine getiren aracı kurumları ve
1:19
bankaları yatırım kuruluşu olarak
1:21
tanımlıyor. Ama sizin adınıza paranızı
1:23
bir portföyde yöneten yani sizin teknik
1:26
direktörünüz gibi hareket eden portföy
1:28
yönetim şirketlerini veya yatırım
1:29
fonlarını bu kategoriye sokmuyor. Neden
1:32
önemli bu? Çünkü bu basit ayrım her bir
1:35
kurumun tamamen farklı kurallara tabi
1:37
olduğu ve size bambaşka hizmetler
1:39
sunduğu anlamına geliyor. Tamam.
1:41
Sahadaki oyuncuları tanıdık. Peki bu
1:43
kurumların önümüze koyduğu hizmet
1:45
menüsünde neler var? Yani bizim için tam
1:47
olarak ne yapabilirler? Şimdi gelin
1:49
sundukları hizmetleri biraz daha
1:51
yakından inceleyelim. Şimdi bakın burada
1:53
iki temel hizmet var. Emir iletimini
1:55
şöyle düşünün. Kurum sizin emrinizi
1:57
alıyor ve sadece bir postacı gibi işlemi
2:00
yapacak olan başka bir kuruma iletiyor.
2:02
Yani topa kendi girmiyor. İşlem
2:04
aracılığı ise tamamen farklı. Kurum
2:06
sizin emrinizi alıp bizzat kendisi
2:08
piyasada gerçekleştiriyor. Yani oyuna
2:10
doğrudan dahil oluyor. Halka arz
2:12
süreçlerinde ise bu iki kavram resmen
2:14
hayati önem taşıyor. Aracılık
2:17
yükleniminde aracı kurum elini taşın
2:19
altına koyuyor ve diyor ki merak etme
2:21
satılmayan ne kadar hisse varsa hepsini
2:23
ben alacağım. Bu müthiş bir garanti. Tam
2:26
bir taahhüt. Diğer tarafta isa en iyi
2:28
gayret aracılığı var. Orada durum şu:
2:31
"Ben bunları satmak için elimden gelenin
2:33
en iyisini yapacağım ama satılmazsa da
2:35
kusura bakma benden bu kadar. Gördüğünüz
2:37
gibi aradaki risk ve sorumluluk farkı
2:39
devasa. Artık bir yatırımcı olarak çok
2:42
daha pratik bir seçimle karşı
2:43
karşıyasınız. Aracı kurumlar arasında ne
2:45
gibi seviye farkları var? Gelin piyasayı
2:48
bir futbol ligi gibi düşünelim. Bir
2:50
büyükler ligi var. Bir de alt ligler.
2:52
Aralarındaki temel farkları şimdi
2:54
görelim. İşte aradaki temel fark tam
2:57
olarak bu tabloda yatıyor. Geniş yetkili
2:59
kurumlar o bahsettiğimiz halka arzlara
3:02
tam garanti vermek gibi en riskli, en
3:05
büyük işlemleri yapabilen Büyükler Ligi
3:07
oyuncuları. Kısmi yetkili kurumlar ise
3:10
bu kadar riskli alanlara giremiyorlar.
3:12
Yani eğer siz büyük bir halka arıza
3:14
katılmak ya da daha karmaşık portföl
3:16
hizmetleri almak istiyorsanız muhtemelen
3:19
adresiniz geniş yetkili bir kurum
3:20
olacak. E her oyunun kuralları vardır.
3:23
Sermaye piyasaları da istisna değil
3:24
tabii ki. Şimdi yatırım kuruluşlarının
3:27
hareket alanını çizen ve her
3:28
yatırımcının mutlaka bilmesi gereken
3:30
birkaç temel kurala yani oyunun kırmızı
3:33
çizgilerine göz atalım. Bu kural o kadar
3:35
net ve kesin ki büyük harflerle
3:37
yazılmayı sonuna kadar hak ediyor.
3:39
Kaldıraçlı alım satım yani halk arasında
3:41
bilinen adıyla Forex işlemleri söz
3:42
konusu olduğunda bankaların bu hizmeti
3:44
sunması kesinlikle yasak. Hatta bırakın
3:47
sunmaya tanıtımını yapmaları veya başka
3:49
kuruma yönlendirilmeleri bile yasak. Bu
3:51
hizmeti sadece ve sadece bu konuda
3:53
yetkilendirilmiş aracı kurumlar
3:54
verebilir. Nokta. Ve işte bütün bu
3:57
sistemin üzerine kurulduğu ana kolon
4:00
temel ilke. Kanundan alınan bu cümle
4:02
aslında her şeyi özetliyor. Türkiye'de
4:04
bir kurumun size profesyonel olarak
4:06
yatırım hizmeti sunabilmesi için çalması
4:08
gereken tek bir kapı var. Sermaye
4:10
Piyasası Kurulu yani SPK. Oradan izin
4:13
almak zorundalar. İşte bu yatırımcı
4:15
güvenliğinin en temel direğidir. Ve
4:17
şimdi geldik belki de en can alıcı
4:19
bölüme. Yatırımcı kalkanı. Yani bütün bu
4:23
kurallar ve yapılar içinde sizin yani
4:25
yatırımcının güvenliği nasıl sağlanıyor?
4:28
Gelin şimdi sistemin sizi korumak için
4:30
tasarladığı o önemli mekanizmalara
4:32
odaklanalım. İşte size çok basit ama
4:35
inanılmaz güçlü bir koruma. Yatırım
4:38
yaptığınız kurum size ait olan hisse
4:40
senetleri ve nakit için her takvim
4:42
yılında en az bir defa size ulaşıp
4:44
bizdeki kayıtlara göre varlıklarınız
4:46
bunlar. Bir kontrol eder misiniz? Aynı
4:48
fikirde miyiz demek zorunda. Bu ne
4:50
sağlıyor? Hem şeffaflık hem de hesap
4:52
verilebilirlik. Bu da bir diğer kritik
4:55
güvence. Özellikle riskli olan
4:57
kaldıraçlı işlemler için aracı kuruma
4:59
verdiğiniz teminat parası var ya işte o
5:01
para kurumun kasasında duramaz. Kanun
5:04
çok net. O parayı en geç ertesi iş günü
5:06
alıp merkezi ve güvenli bir yapı olan
5:09
Takas Bank'a aktarmak zorundasın.
5:11
Böylece sizin paranız kurumun kendi
5:14
ticari risklerinden tamamen ayrı bir
5:16
yerde güvende tutulmuş oluyor. Peki size
5:19
tavsiye veren, yol gösteren kişilerin
5:21
yetkinliğinden nasıl emin olacağız?
5:23
Sistem burada da çıtayı epey yükseğe
5:25
koymuş. Birinin size yatırım danışmanı
5:28
unvanıyla hizmet verebilmesi için hem en
5:30
üst seviye olan düzey 3 lisansına sahip
5:33
olması hem de sadece kağıt üzerinde
5:36
değil piyasalarda en az 3 yıl dirsek
5:38
çürütmüş yani tecrübe kazanmış olması
5:41
gerekiyor. Bu uzmanlık ve deneyimi bir
5:44
arada şart koşan çok önemli bir kural.
5:46
Evet, artık sahadaki oyuncuları,
5:49
sundukları hizmetleri, oyunun
5:50
kurallarını ve en önemlisi sizi koruyan
5:53
kalkanları biliyorsunuz. Bu bilgiler
5:55
ışığında o büyük yatırım yolculuğunuzda
5:58
size eşlik edecek rehberi seçerken artık
6:00
çok daha bilinçli adımlar atabilirsiniz.
