0:00
Herkese merhaba. Bugün milyarlarca
0:02
liralık devasa kararları şekillendiren o
0:04
evrensel dili yani finansın dilini
0:07
konuşacağız. Peki bir şirket size
0:09
finansal durumu hakkında bir hikaye
0:11
anlattığında bu hikayenin ne kadarının
0:13
doğru olduğunu nereden bilebiliriz?
0:15
Gelin bu güven sisteminin temel
0:17
taşlarını birlikte keşfedelim. İşte
0:19
milyon dolarlık soru bu değil mi? Bir
0:22
şirket çıkıp ben bu yıl şu kadar kar
0:24
ettim ya da elimde bu kadar varlık var.
0:26
dediğinde bunun sadece bir iddia
0:28
olmadığından nasıl emin olabiliriz?
0:31
Cevap aslında sandığımızdan çok daha
0:33
sağlam ve katmanlı bir sistemde gizli.
0:36
Şunu en başta netleştirelim. Finans
0:38
dünyasında güven kişisel hislere veya
0:41
iyi niyet beyanlarına dayanmaz. Güven
0:44
herkesin oynamayı kabul ettiği ortak
0:46
kurallara yani ortak bir dile dayanır.
0:49
Bu dil sayesinde Japonya'daki bir
0:51
şirketle Türkiye'deki bir şirket aynı
0:54
gramerle konuşur ve biz de onları
0:56
anlayabiliriz. Ve işte bu dilin en
0:58
temel, asla ama asla kırılamayan gramer
1:01
kuralı karşımızda. Temel muhasebe
1:03
denklemi. Bakın bu çok basit. Bir
1:06
şirketin sahip olduğu her şeyin yani
1:08
aktiflerinin bir yerden gelmesi gerekir.
1:11
Bu kaynak ya başkasının parasıdır yani
1:13
borçlardır ya da sahiplerinin parasıdır
1:16
yani öz kaynaktır. Bu iki taraf her
1:19
zaman istisnasız bir şekilde birbirine
1:21
eşit olmak zorundadır. Hadi bunu somut
1:24
bir örnekle görelim. Diyelim ki
1:26
şirketimiz bankadan 100.000 liralık bir
1:28
kredi çekti. Ne olur? Bir yandan
1:31
şirketin kasasına yani aktiflerine
1:34
100.000 000 nakit girer. Harika. Ama
1:36
aynı anda terazinin diğer kefesine de
1:39
bankaya olan borcumuz yani yabancı
1:41
kaynaklarımız 100.000 L olarak eklenir.
1:44
Gördünüz mü? Terazi mükemmel bir denge
1:46
içinde. Her finansal işlemin işte böyle
1:49
çift taraflı bir etkisi vardır ve bu
1:51
denklem asla bozulmaz. Tamam. Temel
1:53
denklemi anladıysak şimdi bu dilin
1:55
ruhunu oluşturan o temel gramer
1:57
kurallarına yani muhasebenin temel
1:59
kavramlarına bir göz atalım. İlk ve
2:01
belki de en önemli kurallardan biri
2:03
kişilik. kavramı. Bu kural der ki şirket
2:06
ayrı bir kişidir, sahibi ayrı bir
2:08
kişidir. Nokta. Yani şirket sahibinin
2:11
kişisel borçları şirketin borcu, kişisel
2:14
arabası şirketin varlığı değildir. İşte
2:17
bu ayrım sayesinde bir şirketin finansal
2:19
sağlığını sahibinin özel hayatından
2:22
tamamen bağımsız bir şekilde analiz
2:23
edebiliyoruz. Bir sonraki önemli
2:25
kuralımız ihtiyatlık. Bu aslında finans
2:28
dünyasının iyimser olma, hazırlıklı ol
2:31
deme şeklidir. Bu kavram şirketlerin
2:33
geleceğe dair aşırı pozitif tahminlerle
2:36
yatırımcıyı yanıltmasının önüne geçer ve
2:38
bir nevi finansal emniyet kemeri görevi
2:40
görür. İhtiyatlığın en ilginç yanı ne
2:43
biliyor musunuz? Asimetrik olması. Yani
2:45
şöyle işliyor. Gelecekte olası bir zarar
2:47
veya masraf mı öngörüyorsun? Bunu
2:50
gerçekleşme ihtimali belirdiği an hemen
2:53
kayıtlara al. Ama olası bir gelir veya
2:55
kar mı bekliyorsun? O para kasana fiilen
2:58
girene kadar yani kesinleşene kadar
3:00
sakın kaydetme. Kısacası kural diyor ki
3:03
kötü habere hazırlıklı ol. İyi haber
3:05
içinse gerçekleşmesini bekle. Şimdi tüm
3:08
bu bahsettiğimiz gramer kuralları
3:10
şirketlerin resmi hikayelerini yani
3:12
finansal tablolarını yazmak için
3:13
kullanılıyor ve bu hikayeler öyle kafaya
3:16
göre yazılmıyor. Türkiye finansal
3:18
raporlama standartları yani kısaca TMS,
3:21
TFRS dediğimiz detaylı kural kitaplarına
3:23
harfiyen uymak zorunda. TMS1 standardına
3:26
göre bir şirketin tam hikayesi bu beş
3:29
temel bölümden oluşur. Bilanço bize
3:31
şirketin belli bir andaki finansal
3:33
fotoğrafını çeker. Gelir tablosu isa
3:35
belli bir dönemde ne kadar başarılı
3:37
olduğunu yani kar mı zarar mı ettiğini
3:39
gösterir. Diğer tablolarda paranın ve öz
3:41
kaynakların nereden gelip nereye
3:43
gittiğini detaylandırır. Bu
3:45
standartların ne kadar detaylı olduğunu
3:46
görmek için TFRS15'e yani hasılat
3:49
standardına bakalım. Bir şirket yaptığı
3:52
bir satıştan elde ettiği gelirin ne
3:53
zaman ve ne kadar kaydedeceğini bu 5
3:55
adımlık net sürece göre belirler. Bu
3:58
sayede bir yazılım şirketinin gelir
4:00
kaydetme mantığıyla bir inşaat
4:01
şirketinin mantığı aynı olur. İşte bu
4:04
tutarlılık demek. Bu standartların
4:06
gücünü görmek için TFRS 16'dan daha iyi
4:09
bir örnek olamaz. Eskiden şirketler
4:11
kiraladıkları devasa binaları, uçakları
4:14
ve bunlara ilişkin milyarlarca liralık
4:16
borçlarını bilançolarında göstermiyordu.
4:18
Bu devasa yükümlülükler adeta bilanço
4:21
dışı bir evrende gözlerden uzaktaydı.
4:23
Yeni standartla birlikte ise neredeyse
4:25
tüm kiralamalar artık hem bir varlık hem
4:28
de bir borç olarak bilançoya girmek
4:30
zorunda. Bakın tek bir kural değişikliği
4:33
finansal şeffaflıkta nasıl bir devrim
4:35
yarattı. Harika. Artık kurallarımız var.
4:38
Bu kurallara göre yazılmış bir hikayemiz
4:40
yani finansal tablolarımız var. Peki son
4:43
adım ne? Ya anlatılan hikaye doğru
4:44
değilse işte burada sisteme son güven
4:47
katmanını ekleyen bağımsız hakemler yani
4:50
denetçiler devreye giriyor. Bağımsız
4:52
denetim dediğimiz şey şirketin finansal
4:55
tablolarının dışarıdan tamamen tarafsız
4:57
bir gözle incelenmesidir. Denetçinin tek
5:00
bir görevi vardır. Bu tablolar o
5:02
bahsettiğimiz kural kitaplarına göre
5:04
hazırlanmış mı ve şirketin mali durumunu
5:06
dürüstçe gösteriyor mu? Bu sisteme olan
5:09
güvenin son ve en kritik halkasıdır.
5:12
Denetim bittiğinde denetçi şirkete adeta
5:15
bir karne verir. Buna denetçi görüşü
5:18
diyoruz. Olumlu görüş bir yatırımcı için
5:21
yeşil ışıktır. Yani rakamlara
5:23
güvenebilirsin demektir. Şartlı görüş
5:25
ise sarı ışık gibidir. Genel olarak iyi
5:28
ama dikkat etmen gereken bir nokta var
5:30
der. Olumsuz görüş ya da görüş
5:33
bildirmekten kaçınma isa kırmızı
5:35
alarmdır. Bu ya tablolara
5:37
güvenilemeyeceği ya da denetçinin işini
5:40
yapmasının engellendiği anlamına gelir
5:42
ki bu çok ciddi bir uyarı sinyalidir.
5:45
Peki tüm bu kurallar, tablolar,
5:47
denetimler bütün bu sistem neden bu
5:49
kadar önemli? Çünkü modern ekonominin
5:52
tamamı bu yapı üzerine inşa edilmiş dev
5:54
bir güven piramidine dayanıyor. İşte
5:56
yolculuğumuzun özeti bu piramitte saklı.
5:59
Her şey en altta finansın gramerini
6:02
oluşturan temel kurallarla başlıyor.
6:05
Şirketler bu kuralları kullanarak
6:07
tutarlı finansal hikayeler anlatıyor ve
6:09
son olarak piramidin en tepesinde
6:12
bağımsız denetçiler bu hikayeyi
6:14
doğrulayarak o son güven mührünü
6:16
vuruyor. Bu sistem olmasaydı ne yatırım
6:19
yapmak ne de kredi vermek bugünkü kadar
6:21
kolay ve güvenli olurdu. Artık bir
6:24
şirketin finansal raporlarına
6:25
baktığınızda sadece bir dizi rakam
6:28
görmeyeceksiniz. Orada bir dil, bir yapı
6:31
ve katman katman inşa edilmiş bir güven
6:33
sistemi göreceksiniz. Öyleyse şimdi
6:35
sormanın zamanı bu yeni bilgiyle
6:38
donanmış bir şekilde siz hangi şirketin
6:40
hikayesini daha yakından incelemeyi
