live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Sosyal Psikolojiye Giriş 1 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/01/31/sosyal-psikolojiye-giris-1-2025-2026-final-sorulari/
Bu kaynaklar, sosyal psikolojinin temel kavramlarını, kuramsal yaklaşımlarını ve klasik deneylerini kapsayan kapsamlı bir ders özeti ve sınav hazırlık materyalidir. Metinler; bireylerin grup içindeki davranışlarını şekillendiren sosyal biliş, tutumlar ve ikna süreçleri gibi mekanizmaları akademik bir perspektifle detaylandırır. Özellikle Asch’in uyma deneyi, Sherif’in Hırsızlar Mağarası çalışması ve Cialdini’nin ikna ilkeleri gibi dönüm noktası niteliğindeki araştırmalar üzerinden insan ilişkilerinin dinamikleri irdelenir. İçerik, sosyal yapı ile bireysel zihin arasındaki etkileşimi açıklarken aynı zamanda ön yargı, grupdüşün ve benlik sunumu gibi toplumsal olguları örnek sorularla somutlaştırır. Toplamda bu dokümanlar, bireyin sosyal dünya içindeki konumunu ve çevresinden nasıl etkilendiğini anlamaya yönelik bilimsel bir rehber niteliği taşımaktadır.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Kararlarımızı her gün,
0:02
her an şekillendiren o görünmez güçleri
0:05
irdeleyeceğimiz bu anlatıya hepiniz hoş
0:07
geldiniz. Şöyle kışkırtıcı bir soruyla
0:09
başlayalım. Verdiğiniz kararların
0:12
kontrolü gerçekten sizde mi yoksa
0:14
farkında bile olmadan görünmez sosyal
0:16
ipler tarafından mı
0:17
yönlendiriliyorsunuz?
0:19
Hı. İşte tam da bu soruların peşine
0:21
düşen bilim dalı sosyal psikoloji. Yani
0:24
en basit haliyle düşüncelerimizin,
0:26
duygularımızın ve davranışlarımızın
0:28
başkalarının varlığından nasıl
0:30
etkilendiğini inceliyor. Ve işin ilginç
0:32
yanı o başkalarının fiziksel olarak
0:34
yanımızda olması bile gerekmiyor. Onları
0:36
sadece hayal etmemiz bile yetiyor. Peki
0:39
ilk olarak her şeyin başladığı yere yani
0:42
kendi zihnimizin içine bir göz atalım.
0:44
Beynimizin verimgilik adına ne gibi
0:46
gizli kısa yollar kullandığını görünce
0:48
şaşıracaksınız.
0:50
Şimdi dürüst olalım. Hepimiz kendimizi
0:52
her seçeneği dikkatle tartan, mantıklı
0:54
düşünen bireyler olarak görmeyi severiz.
0:56
Ama gerçek şu ki beynimiz çoğu zaman tam
0:59
bir bilişsel cimri gibi davranır. Yani
1:01
enerjisini idareli kullanır. Özellikle
1:04
de etrafımız bilgiyle dolup taştığında
1:06
hayatta kalmak için zihinsel kısa
1:08
yollara sapar. İşte bu zihinsel kısa
1:11
yollara sezgisel kestirimler diyoruz.
1:14
Bunları beynimizin karmaşık dünyayı
1:16
anlamlandırmak için kullandığı birer
1:18
zihinsel hile kodu gibi
1:20
düşünebilirsiniz. Her şeyi en baştan
1:22
analiz etmek yerine bu kestirimler
1:24
sayesinde çok daha hızlı kararlar
1:25
alabiliyoruz. Peki birinin neden belirli
1:28
bir şekilde davrandığına saniyeler
1:30
içinde nasıl karar veriyoruz? İşte
1:32
burada beynimiz kellenin birlikte
1:34
değişim modeli denen çok akıllıca bir
1:36
kısa yol kullanıyor. Kulağa karmaşık
1:38
gelse de aslında çok basit. Beynimiz
1:41
sadece üç soru soruyor. Tutarlılık. Yani
1:43
bu kişi bunu hep mi yapar? Yaygınlık.
1:46
Yani başkaları da böyle mi yapar? Ve
1:48
ayırt edicilik. Yani bu kişi sadece bu
1:50
durumda mı böyle davranır? Bu üç sorunun
1:52
cevabına göre diyelim ki arkadaşınızın
1:54
randevuya geç kalmasının sebebinin onun
1:57
sorumsuzluğu mu yoksa trafiğin gerçekten
1:59
felaket olması mı olduğuna anında karar
2:01
veriyoruz. Tamam. Şimdi bireyin
2:04
zihninden biraz uzaklaşalım ve bizi her
2:06
an çevreleyen grupların o görünmez ama
2:09
bir o kadar da güçlü etkisine
2:11
odaklanalım. Şimdi ekrana dikkatlice
2:13
bakın. Size çok basit bir soru. Sağdaki
2:16
çizgilerden hangisi soldaki ile tam
2:19
olarak aynı uzunlukta? Cevap çok bariz.
2:22
Öyle değil mi? Peki şöyle bir hayal
2:24
edin. Bir odadasınız ve sizden önce
2:26
cevap veren herkes bariz bir şekilde
2:29
yanlış olan çizgiyi seçiyor. Ne
2:31
yapardınız? Kendi gözlerinize mi
2:33
inanırdınız yoksa gruba uyup bildiğiniz
2:35
doğrudan şaşar mıydınız? İşte Solomon
2:38
Aş'in ünlü deneyinin ortaya koyduğu şok
2:41
edici sonuç bu. Katılımcıların ortalama
2:44
üçte biri sırf gruba aykırı düşmemek
2:46
için ya da bir anlığına kendi
2:48
gözlerinden şüphe ettikleri için apaçık
2:50
yanlış olan cevabı doğru kabul ediyor.
2:52
İnanılmaz değil mi? İşte bu uyum sağlama
2:55
baskısı bazen grup düşün adını
2:58
derdiğimiz bir fenomene yol açabiliyor
3:00
ve bu gerçekten de felaketle sonuçlanan
3:02
kararlara neden olabiliyor. Grup düşün
3:05
gruptaki uyum arzusunun, mantıklı
3:07
düşünmenin ve alternatifleri
3:08
değerlendirmenin önüne geçmesi demek.
3:11
Peki bir grubun bu ölümcül tuzağa
3:13
düştüğünü nasıl anlarız? Birkaç tehlike
3:15
işareti var. Herkesin aynı fikirde
3:17
olduğu yanılsaması, üyelerin şüphelerini
3:19
dile getirmekten çekinip kendi
3:21
kendilerini sansürlemesi, farklı bir ses
3:24
çıkaranın üzerinde kurulan baskı ve
3:26
tabii ki grup dışındakilerin klişelerle
3:28
ötekileştirilmesi. Sosyal medya yankı
3:31
odalarını hatırlatıyor değil mi? Neyse
3:33
ki panzehirleri de var. Liderin en başta
3:36
tarafsız kalması çok önemli. Dışarıdan
3:38
taze ve bağımsız görüşler almak şart.
3:41
Grubu daha küçük takımlara bölmek de işi
3:43
yarar ve belki de en etkilisi bir kişiyi
3:46
resmen şeytanın avukatı olarak atamak.
3:49
Onun görevi kasten ve ısrarla karşıt
3:51
görüşleri savunarak grubun rahatını
3:53
bozmaktır. Şimdi odağımızı biraz daha
3:56
genişletelim. Küçük gruplardan
3:58
gruplararası dinamiklere yani o meşhur
4:00
ve çoğu zaman tehlikeli olan biz ve
4:02
Onlar ayrımına geçiyoruz. Sizi sosyal
4:05
psikolojinin en klasik deneylerinden
4:07
biriyle tanıştırayım. Hırsızlar Mağarası
4:09
Deneği hikayemiz birbirini hiç tanımayan
4:12
bir grup erkek çocuğun bir yaz kampına
4:14
gelmesiyle başlıyor. Deneyin ilk
4:17
aşamasında bu çocuklar iki ayrı gruba
4:19
ayrılıyor ve kendi hallerine
4:20
bırakılıyorlar. Çok kısa bir süre içinde
4:22
ne oluyor dersiniz? Kendi bayraklarını,
4:24
kendi özel selamlaşmalarını, kendi
4:27
kimliklerini yaratıyorlar. Bir taraf
4:29
kartallar, diğer taraf ise çıngıraklı
4:31
yılanlar oluyor. İkinci aşamadaysa
4:33
araştırmacılar araya rekabeti
4:35
bir dizi yarışma
4:37
düzenliyorlar ve sonuç gruplar anında
4:40
birbirine düşman kesiliyor.
4:42
Birbirlerinin bayraklarını yakıyorlar.
4:44
Birbirlerine hakaretler ediyorlar. Tıpkı
4:46
fanatik taraftarlar gibi. Ve bu
4:48
düşmanlık arttıkça grup içindeki
4:50
dayanışma da inanılmaz bir şekilde
4:52
güçleniyor. Ve işte deneyin en can
4:55
alıcı, en umut verici sonucu.
4:57
Araştırmacılar bu derin düşmanlığı nasıl
4:59
ortadan kaldırıyorlar? Tek bir yolu var.
5:02
onlara tek başlarına çözemeyecekleri,
5:04
mecburen işbirliği yapmalarını
5:06
gerektiren ortak bir amaç, ortak bir
5:08
sorun veriyorlar. Bu günümüzün
5:10
kutuplaşmış dünyası için de üzerinde
5:13
düşünmemiz gereken çok güçlü bir ders.
5:16
Peki gelelim şu meseleye. Neden bazen
5:19
doğru olduğuna bütün kalbimizle
5:20
inandığımız şeyleri yapmayız?
5:22
İnançlarımızla eylemlerimiz arasındaki o
5:24
gizemli boşlukta ne var? İşte planlı
5:27
davranış kuramı tam da bu boşluğu
5:29
açıklıyor. Ekrana baktığınızda eyleme
5:32
giden yolu çok net görebilirsiniz. Her
5:34
şey solda başlıyor. Bir davranışa karşı
5:37
tutumumuz çevremizin o davranışı
5:39
onaylayıp onaylamadığı ve o işi
5:41
yapabileceğimize dair kendimize olan
5:43
inancımız. İşte bu üçü birleşip ortadaki
5:46
o en kritik adımı yani niyeti
5:49
oluşturuyor ve ancak o niyet yeterince
5:51
güçlüyse en sağdaki davranış ortaya
5:54
çıkıyor. Özetle kilit nokta yani kayıp
5:57
halka niyettir. Geri dönüşümün dünya
6:01
için harika bir şey olduğunu
6:02
düşünebilirsiniz. Bütün arkadaşlarınız
6:04
da sizi destekleyebilir. Hatta geri
6:06
dönüşüm kutusu kapınızın önünde bile
6:08
olabilir. Ama eğer içinizde o adımı
6:11
atmak için güçlü bir niyet oluşmadıysa o
6:14
şişeyi asla o kutuya atmazsınız. Ve son
6:17
olarak gelin tüm bu öğrendiklerimizi bir
6:19
araya getirelim ve kimliğimizi toplum
6:21
içinde nasıl bir performansla
6:23
sergilediğimize bakalım. Çünkü evet
6:24
hayat bir nevi sizin sahneniz. Ünlü
6:27
sosyolog Erwin Koffman'ın dediği gibi,
6:29
"Sosyal hayat aslında sürekli olarak
6:31
başkaları üzerinde iyi bir izlenim
6:33
bırakmaya çalıştığımız bir
6:34
performanstır. Farklı durumlar için
6:36
farklı rollerimiz, farklı maskelerimiz
6:38
vardır. Bir düşünün, iş yerindeki siz
6:41
ile en yakın arkadaşlarınızın yanındaki
6:43
siz gerçekten aynı kişi mi? Bu sahnede
6:46
en sık kullandığımız taktiklerden biri
6:48
de sosyal kanıt ilkesidir. Ne
6:51
yapacağımızdan emin olamadığımız anlarda
6:53
içgüdüsel olarak ne yaparız? etrafımıza
6:55
bakar, başkalarının ne yaptığına göre
6:57
hareket ederiz. İnternette bir ürünün
7:00
altında 10.000den fazla satıldı yazısını
7:02
gördüğünüzde içinizin rahatlamasının
7:04
sebebi tam olarak budur. Çoğunluk
7:06
yapıyorsa herhalde bir bildikleri vardır
7:08
diye düşünürüz. Ve gelin bu anlatıyı
7:11
zihninizi biraz kurcalayacak bir soruyla
7:13
bitirelim. Eğer davranışlarımız içinde
7:15
bulunduğumuz duruma, yanımızdaki
7:17
insanlara ve onların beklentilerine göre
7:19
bu kadar derinden şekilleniyorsa o zaman
7:22
kendin olmak ya da özgün olmak dediğimiz
7:24
şey gerçekte ne anlama geliyor?
#Education
#People & Society
#Social Sciences
#Psychology