Up next in 10
Auzef Sosyal Güvenlik Hukuku 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/07/04/sosyal-guvenlik-hukuku-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Kaynakları adım adım
0:02
incelediğimiz bu açıklayıcı rehberimize
0:03
hoş geldiniz. Bakın Türk Sosyal Güvenlik
0:06
Hukuku ilk bakışta inanılmaz karmaşık,
0:09
adeta devasa bir yapboz gibi
0:11
görünebilir. Haklısınız da. Ama bugün o
0:14
kalın kanun maddeleri arasında
0:15
kaybolmanıza hiç izin vermeyeceğiz.
0:18
Amacımız bu yoğun bilgileri yaklaşan
0:20
final sınavlarınız için akılda kalıcı,
0:22
net ve gerçekten işinize yarayacak
0:25
muazzam bir yol haritasına dönüştürmek.
0:27
Her şeyi o kadar görsel ve adım adım
0:29
işleyeceğiz ki sınav kağıdını önünüze
0:31
aldığınızda hepsi gözünüzde canlanacak.
0:34
Hazırsanız hemen başlayalım. Peki bugün
0:37
masamızda neler var? Hızlıca bir
0:38
bakalım. Birinci sırada sigortalılık
0:40
türleri ve temel kavramlar var. İkinci
0:43
olarak sağlık ve malullük haklarına
0:45
gireceğiz. Üçüncü konumuz iş kazaları ve
0:47
o çok karıştırılan bildirim süreleri.
0:50
4düncü sırada işsizlik sigortası ve
0:52
şartları var. Son olarak da sosyal
0:54
güvenliğin gelişimine değinip
0:55
toparlayacağız. Hadi vakit kaybetmeden
0:57
dalalım. 1ci bölüm sigortalılık türleri
1:00
ve temel kavramlar. Yani sistemin içinde
1:04
tam olarak kim olduğunuzu bilmek. Şimdi
1:07
5510 sayılı kanunun kalbine iniyoruz.
1:10
Bütün bu devasa sistem aslında tek bir
1:12
şeye dayanıyor. Modern çalışanı doğru
1:14
sınıflandırmak. Haklarınızı bilmek
1:16
istiyorsanız önce hangi kutuda
1:18
olduğunuzu bulmanız şart. Burada o
1:20
meşhur üçler kuralı devreye giriyor.
1:22
Bakın bu üç temel sütunu adınız gibi
1:25
ezberlemeniz lazım. Sınavda kesinlikle
1:27
hayat kurtarır. 4 1A dediğimiz şey bir
1:30
işverene bağlı çalışan işçileri temsil
1:32
ediyor. 41B kendi işini yapan bağımsız
1:35
çalışanlar yani esnaf ve sanatkarlar.
1:37
41C ise bildiğimiz memurler yani kamu
1:40
görevlileri. Bütün yasal haklar, o çok
1:42
önemli bildirimler ve istisnalar tamamen
1:45
bu üç koda göre şekilleniyor. Yani bu
1:47
kısımlar tüm hikayemizin temeli. İkinci
1:50
bölüm, sağlık ve malullük hakları. Yani
1:52
fiilen çalışırken sahip olduğunuz o
1:55
hayati korumalar. Sisteme girdiniz
1:57
diyelim. Peki ya hastalanırsınız?
2:00
Hastalık ve sağlık sigortası inanın bana
2:02
dünya üzerinde en geniş kapsamlı ve en
2:04
çok kullanılan sigorta koludur. Ama
2:07
burada herkesin aklına gelen o kritik
2:09
soru şu: Peki benim korumam tam olarak
2:11
ne zaman başlıyor? Cevap çok net.
2:13
Sisteme tescil edildiğiniz yani işe
2:16
giriş bildirgenizin verildiği o
2:17
saniyeden itibaren bakın ertesi gün
2:20
değil bir ay sonra değil. O bildirge
2:22
verildiği an doğrudan Genel Sağlık
2:24
Sigortası Şemsiyesinin altına
2:26
giriyorsunuz. Bekleme süresi yok, boşluk
2:28
yok. anında devletin koruması
2:30
altındasınız. %60. Bu devasa rakamı
2:33
lütfen zihninize adeta kazıyın. Neden
2:36
mi? Çünkü malullük aylığı alabilmenin
2:38
altın kuralı tam olarak budur. Kanun
2:41
açıkça diyor ki, "Malullük aylığına hak
2:43
kazanmak istiyorsanız çalışma gücünüzün
2:46
en az %60'ını kaybetmiş olmanız şart.
2:48
Sınavlarda hoca sizi düşürmek için %50
2:51
%70 gibi yanıltıcı şıklar koyacaktır.
2:53
Bundan hiç şüpheniz olmasın. Ama siz bu
2:56
kilit orandan gözünüzü ayırmayın. %60.
2:59
Bu kadar basit. Bir de geçmişten
3:01
günümüze miras kalan ama final sınavınız
3:04
için bilmeniz kesinlikle şart olan o
3:06
meşhur tarihi terim var. Kesenek.
3:09
Biliyorsunuz sistemimiz 5510 sayılı
3:11
kanun ile epey modernize oldu. Ancak
3:14
eski 5434 sayılı kanun döneminde devlet
3:17
memurlarından yani kamu görevlilerinden
3:19
kesilen o özel prime kesenek diyorduk.
3:22
Eskiden memur primlerinin adı buydu.
3:24
Kesenek kelimesini görür görmez
3:26
aklınızda doğrudan eski rejimin
3:27
memurları canlanmalı. Bu anahtar kelime
3:30
eşleştirmesi emin olun çok işinize
3:32
yarayacak. Buradaki bir diğer can alıcı
3:34
nokta da vazife malullüğü. Bunu günlük
3:37
hayattaki sıradan bir işçi ya da kendi
3:39
kafesine sahip bir bağımsız çalışan için
3:42
kullanamazsınız. Sıfır ihtimal. Neden?
3:44
Çünkü vazife malullüğü statüsü sadece ve
3:47
sadece kamu görevlileri yani 4/1C
3:50
kapsamındakiler için geçerlidir.
3:52
Görevini yaparken malul kalan bir
3:54
memurdan bahsediyoruz burada. Özel
3:56
sektör için böyle bir terim kesinlikle
3:59
yok. O yüzden sınavda sakın bu tuzağa
4:01
düşmeyin. 3ünc bölüm iş kazaları ve
4:04
bildirim süreleri. İş yerindeki
4:07
tehlikelerde yol almak. Şimdi işin
4:10
beklenmedik ani ve bazen tehlikeli
4:12
kısmına geliyoruz. Burayı gerçekten çok
4:15
dikkatli dinleyin. Çünkü hukuk
4:17
sınavlarında sorular genelde o ana
4:19
kuralın kendisinden değil, kuralın
4:21
gizlendiği kuytu köçe istisnalardan
4:23
gelir. Normalde standart bir iş kazasını
4:26
tanımlamak çok basittir. İş
4:27
yerindesinizdir, işi yapıyorsunuzdur
4:29
veya işverenin servisiyle işe
4:31
gidiyorsunuzdur ve başınıza bir iş
4:33
gelir. Tamam, bu kesinlikle iş
4:34
kazasıdır. Ama burada inanılmaz yüksek
4:37
test edilme potansiyeli olan bir istisna
4:39
var. İşçi statüsündeki bir anne süt
4:42
iznindeyken kaza geçirirse bu bir iş
4:45
kazası sayılır. Fakat 4/1C kapsamındaki
4:48
yani memur statüsündeki bir anne kanuni
4:51
süt izni sırasında kaza geçirirse sıkı
4:54
durun bu yasal olarak iş kazası
4:56
sayılmaz. İnanılmaz değil mi? İşte sınav
4:59
kağıdınızda hocanın tam olarak arayacağı
5:01
o kilit fark budur. Peki kaza oldu
5:04
bildirim süreci nasıl işleyecek? Zaman
5:06
çizergesine bir bakalım. Kaza bugün oldu
5:09
diyelim. Buna 0 gün diyoruz. Genel kural
5:12
çok katı. En geç iş günü içinde bu
5:14
durumu SGK'ya bildirmek zorundasınız.
5:17
Ama şöyle bir durun ve düşünün. Eğer 4/1
5:20
yani bağımsız çalışansanız ve kazadan
5:22
dolayı hastanede yatıyorsanız kendi
5:24
kendinizi nasıl bildireceksiniz? İşte
5:27
sistem burada size bir esneklik
5:29
sağlıyor. Diyor ki sen iyileş.
5:31
İyileştikten sonraki üç iş günü içinde
5:34
bildirimini yaparsın. Yalnız dikkat. Bu
5:37
sonsuz bir özgürlük değil. Kaza gününden
5:39
itibaren toplam 30 günlük süreyi asla ve
5:42
asla aşamazsınız. Bu katı üç iş günü
5:45
kuralı ve 30 günlük maksimum esneklik
5:47
sınırı sınavların asolisti gibidir. Peki
5:50
ya meslek hastalıkları diyelim ki sırf o
5:53
iş yerinde çalıştığınız için bir solunum
5:55
yolu rahatsızlığına yakalandınız. Bunun
5:57
bir meslek hastalığı olduğuna kim karar
6:00
verecek? Gittiğiniz özel hastanedeki
6:02
kendi doktorunuz mu? Kesinlikle hayır.
6:04
Eğer sınavda bu resmi tespitte son sözü
6:07
kimin söylediği sorulursa cevabınız çok
6:10
net olmalı. Her zaman ama her zaman
6:12
kurum sağlık kurulu yetkilidir. Başka
6:15
hiçbir hastane, hiçbir doktor bu kesin
6:17
kararı tek başına alamaz. Nok. 4. bölüm.
6:21
İşsizlik sigortası ve şartları. Yani iş
6:24
bir anda durduğunda ne olur? Çalışanın
6:27
yolculuğundaki bir sonraki durağımız
6:29
maalesef pek iç açıcı değil. işinizi
6:31
kaybettiğiniz o zorlu dönem. Sistem
6:33
tabii ki böyle durumlarda devreye girip
6:35
bir güvenlik ağı sunuyor ama bu fonun
6:37
kapıları herkese sonuna kadar açık
6:39
değil. Bu maddedeki sürelere ve
6:41
sınırlara çok çok dikkat etmenizi
6:42
istiyorum. Çünkü bunlar işsizlik fonunun
6:45
kapısındaki tavizsiz muhafızlar. 1. Son
6:48
3 yıl içinde en az 600 gün prim ödemiş
6:50
olacaksınız. 2. işsiz kalmadan hemen
6:53
önceki son 120 günü kesintisiz bir fiil
6:55
çalışarak geçirmiş olmalısınız. ve 3.
6:58
Size işsizlik maaşı bağlansa bile bu
7:00
miktar hiçbir şekilde yürürlükteki
7:02
asgari ücretin %80'ini geçemez. Bu tavan
7:05
limiti ve prim şartlarını aklınızın bir
7:07
köşesine mutlaka yazın. Şimdi işin
7:09
maliyetine baktığınızda aslında çok
7:12
ilginç bir yapı görüyorsunuz. Devasa bir
7:14
işsizlik fonu var ortada ve bunun yükü
7:17
tek bir kişinin omuzlarına bırakılmamış.
7:19
Finansal yük tam olarak üç aktör
7:21
arasında paylaştırılmış durumda.
7:23
İşvereniniz %2 gibi büyük bir payı
7:26
üstleniyor. Sizin yani işçinin brüt
7:28
maaşından %1 kesiliyor. Sistemin temel
7:31
garantörü olan devlet ise kendi cebinden
7:33
kalan %1'lik kısmı tamamlıyor. %2, %1,
7:37
%1 şeklindeki bu da doğalm bir sosyal
7:40
devletin o yükü nasıl dengeli
7:41
paylaştırdığının en güzel kanıtıdır. 5.
7:45
ve son bölümümüz: Sosyal Güvenliğin
7:47
Gelişimi. Kapsamlı makro bir bakış.
7:50
Artık bireysel çalışanın o zorlu
7:52
yolculuğundan biraz uzaklaşıp kameramızı
7:55
geriye doğru çekelim. Çok değil. Şöyle
7:57
100 yıl kadar geriye gidelim. Ortada
7:59
devletin o devasa bütçeleri, modern
8:02
sistemleri yokken insanlar ne yapıyordu?
8:04
Mecburen kendi klasik geleneksel
8:06
tekniklerine güveniyorlardı. Yastık
8:08
altına atılan 3-5 be kuruş tasarruf ya
8:11
da tamamen yerel, dinsel veya ailevi
8:13
yardımlar. Ama bugün, bugün tamamen
8:16
organize, yapılandırılmış, matematiksel
8:18
bir sistemdeyiz. devletin organize
8:21
ettiği modern sosyal sigorta
8:22
tekniklerine dayalı devasa bir ağın
8:24
içindeyiz. Yani artık ortada bir yardım
8:27
veya lütufazılmış
8:29
kesin bir yasalak var. Gerçekten devasa
8:32
bir dönüşüm. Tabii bu modernleşme süreci
8:34
bir günde olmadı. Türkiye'nin bu yolda
8:37
attığı idari kilometre taşları var.
8:39
Burada sınavlar için hayati olan iki
8:41
spesifik gerçeğe hafızanıza kazımanızı
8:43
istiyorum. Birincisi, sosyal güvenliğin
8:45
dünya anayasası sayılan Uluslararası
8:47
Çalışma Örgütünün yani ILO'nun 10 meşhur
8:50
102 sayılı sözleşmesi Türkiye'de ne
8:52
zaman onaylandı? 1971 yılında. Bu tarihi
8:56
unutmayın. İkinci idari detay ise bu
8:58
devasa SGK sisteminin en üst karar
9:01
mekanizması olan genel kurulun toplantı
9:03
gündemi masadaki ilgili kurumlara
9:05
toplantıdan en az 2 ay, bakın altını
9:07
çiziyorum, en geç ay öncesinden
9:10
bildirilmek zorundadır. Bu 2 aylık süre
9:12
çok kilit bir bürokratik kuraldır.
9:14
Bireysel, küçük çaplı tasarruflardan
9:16
yola çıkıp bugün milyonlarca insanı
9:19
kapsayan devasa devlet eliyle yönetilen
9:22
modern bir kuruma kalkanına kadar
9:23
geldik. Bu kocaman sistemin o üç temel
9:26
ayağını, sağlık haklarını, iş kazası
9:29
bildirimlerini ve işsizlik kalkanının
9:31
kurallarını adım adım, madde madde
9:33
çözdük. Peki her şey burada bitiyor mu?
9:36
Düşünsenize uzaktan çalışma, dijital
9:39
göçebelik, esnek saatler ve yapay
9:41
zekanın her yeri sardığı bir 10-20 yıl
9:43
sonrasında geleceğin modern
9:45
çalışanlarını korumak için sosyal
9:47
güvenlik kanunlarımız sizce bir sonraki
9:49
aşamada nasıl evrilmek zorunda kalacak?
9:52
Yeni kodular mı eklenecek yoksa sistem
9:55
tamamen mi değişecek? İşte bu soruya
9:57
vereceğiniz yanıt ileride kendi hukuki
9:59
bakış açınızı ve kariyerinizi
10:01
şekillendirebilir. Bu hazırladığımız
10:03
görsel yol haritasının final
10:05
sınavlarınızda o stresli anlarda
10:07
aklınızda canlı kalacağına ve size çok
10:09
yardımcı olacağına eminim. Şimdiden
10:11
sınavlarınızda ve ötesinde hepinize
10:13
büyük başarılar dilerim. Hoşça kalın.
#Jobs & Education