Up next in 10
Auzef Sosyal Güvenlik Hukuku 2024-2025 Final Soruları,
İş Sağlığı ve Güvenliği
https://lolonolo.com/2026/03/23/sosyal-guvenlik-hukuku-2024-2025-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Hepimiz için hayatın beklenmedik
0:02
anlarında bir güvenci olan sosyal
0:04
güvenlik sistemini şöyle bir masaya
0:06
yatıralım diyorum. Bu aslında sadece bir
0:08
kanunlar bütünü değil. Hepimizin elinin
0:11
altında olması gereken bir nevi hayat
0:13
kullanım kılavuzu. Gelin bu kılavuzun
0:15
pek bilinmeyen sayfalarını birlikte
0:17
çevirelim. Peki şöyle bir dürüstçe
0:20
kendinize sorun bakalım. Sosyal güvenlik
0:22
haklarınızı gerçekten ama gerçekten
0:24
biliyor musunuz? Emin olun bu yolculuğun
0:27
sonunda doğru bildiğimiz ne kadar çok
0:29
yanlış olduğunu fark edince küçük bir
0:31
şok yaşayabilirsiniz.
0:33
Yol haritamız da hazır. Önce iş başında
0:35
olabilecek risklerle başlayacağız. Sonra
0:37
çalışma gücünü kaybedenlere sağlanan
0:39
desteklere bakacağız. Oradan işsizlik
0:42
güvencesine, sonra stajyerler gibi özel
0:44
durumlara ve en sonunda da sistemin
0:47
genel işleyişine göz atacağız.
0:49
Hazırsanız başlayalım. İlk durağımız
0:52
belki de en acil ve en önemli konulardan
0:55
biri. İş kazaları. Tam olarak neyin iş
0:58
kazası sayıldığını ve böyle bir şey
1:00
başımıza geldiğinde ne yapmamız
1:02
gerektiğini bir netleştirelim. Bakın
1:05
5510 sayılı kanuna göre iş kazası tanımı
1:08
aslında sandığımızdan çok daha geniş.
1:10
Yani sadece ofiste veya fabrikada
1:12
başınıza gelen bir şey değil. İşveren
1:14
sizi bir yere gönderdiğinde yolda olan
1:16
bir kaza da iş kazası. Hatta ve bu çok
1:19
önemli. 4 AI yani işçi statüsündeki bir
1:22
annenin yasal emzirme saatinde başına
1:25
gelen bir olay bile iş kazası sayılıyor.
1:27
İşte burası inanılmaz ilginç bir nokta.
1:31
Demin bahsettiğim gibi eğer işçi
1:33
statüsünde bir anne emzirme izindeyken
1:35
bir kaza geçirirse bu durum bir iş
1:37
kazası. Ama aynı durum memur olan yani
1:41
1lte bir C'li bir annenin başına gelirse
1:43
maalesef bu bir iş kazası olarak kabul
1:46
edilmiyor. Bu o kadar az biliniyor ki
1:48
ama sonucu tamamen değiştiren çok kritik
1:51
bir ayrım. Peki bir iş kazası meydana
1:54
geldi diyelim. İşverenin ne yapması
1:56
lazım? Burada iki tane altın kural var.
1:59
Birincisi kazayı hemen ama hemen polise
2:03
ya da jandarmaya bildirmek dura.
2:05
İkincisi de kazadan sonraki üç iş günü
2:08
içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yani
2:10
SGK'ya bildirimde bulunmak zorunda. Bu
2:13
süreleri kaçırmamak hayati önem taşıyor.
2:16
Şimdi iş kazaları gibi anlık risklerden
2:19
biraz daha uzun vadeli ve zorlu
2:21
durumlara geçelim. Yani çalışma gücü
2:23
kaybı, malullük aylığı ve erken
2:25
emeklilik gibi konulara. Malullük aylığı
2:27
ile ilgili o kadar yaygın bir şehir
2:29
efsanesi var ki muhtemelen siz de
2:31
duymuşsunuzdur. Bağkurlular için 9.000
2:34
prim günü şartı 7.000 gün olarak
2:36
uygulanır. Kulağa böyle bir kolaylık
2:38
sağlanmış gibi geliyor değil mi? Ama bu
2:41
ifade tamamen ama tamamen yanlış.
2:44
Maalesef bu en sık düşüren hatalardan
2:47
biri ve pek çok insanın yanlış
2:49
beklentiye girmesine hatta hak kaybına
2:51
uğramasına neden olabiliyor. İşin
2:54
doğrusu tam olarak şu: Malullük aylığı
2:56
için standart hesaplama 9.000 gün
2:58
üzerinden yapılır. Eğer bir sigortalının
3:01
buna bağ kurulular da dahil prim günü
3:04
9.000'den azsa bile sistem diyor ki
3:07
sorun değil. Ben senin aylığını sanki
3:10
9.000 günün varmış gibi hesaplayacağım.
3:12
Yani ortada bir indirim falan yok. Tam
3:14
tersine eksik günlerin tamamlanarak bir
3:17
hesaplama yapılması söz konusu. İşte bir
3:19
kritik bilgi daha geliyor. Eğer malullük
3:22
aylığı alan bir kişinin durumu incelenip
3:24
başka birinin sürekli bakımına muhtaç
3:26
olduğuna karar verilirse aylık bağlama
3:29
oranı %50'den %60'a yükseltiliyor. Bu da
3:32
maaş hesabına tam
3:34
puanlık bir etki demek ciddi bir fark
3:37
yaratır. Peki ya çalışma gücünü kısmen
3:40
kaybedenler? Diyelim ki kayıp oranı %40
3:43
ila 49 arasında. İşte o zaman erken
3:46
emeklilik için iki temel şart devreye
3:48
giriyor. En az 18 yıl sigortalı olmak ve
3:51
en az 4680 gün prim ödemiş olmak. Bu
3:54
tablo durumu gayet net bir şekilde
3:56
özetliyor aslında. Diyelim ki raporlara
3:59
itiraz edildi. Bir anlaşmazlık çıktı.
4:01
Meslek hastalığı ya da maluliyet
4:03
durumuyla ilgili son sözü kim söyler?
4:06
İşte bu noktada en üst merciği Sosyal
4:08
Sigorta Yüksek Sağlık Kuruludur. Onların
4:11
vereceği karar nihaidir. Üzerine başka
4:13
bir karar alınmaz. Hayatın bir diğer
4:16
gerçeği de işsiz kalabilmek. İşte bu
4:19
durumda en önemli güvencemiz olan
4:21
işsizlik sigortasının detaylarına,
4:23
kimleri kapsadığına ve nasıl
4:25
yönetildiğine bakalım. İşsizlik
4:27
sigortasından kimler faydalanabilir?
4:29
Elbette ilk akla gelenler hizmet
4:31
sözleşmesiyile çalışanlar yani 41
4:34
ağlılar. Ama burada çok ilginç ve
4:36
genelde atlanan bir grup daha var.
4:38
Bankalar, sigorta şirketleri gibi
4:40
kurumların kendi özel sandıklarına bağlı
4:42
olan sigortalılar da bu haktan
4:44
yararlanabiliyor. Bu genellikle gözden
4:47
kaçan bir detaydır. Peki bu kadar büyük
4:49
paraların toplandığı işsizlik sigortası
4:51
fonunu kim denetliyor diye merak
4:53
ediyorsanız cevap çok net. Fonun bütün
4:56
mali denetimi ülkemizin en yüksek
4:58
denetim organı olan Sayıştay tarafından
5:00
yapılıyor. Bu da şeffaflık ve hesap
5:03
verebilirlik açısından hepimiz için bir
5:05
güvence. İşsizlik maaşı için başvurdunuz
5:08
ama bir sorun çıktı ve itiraz etmeniz
5:11
gerekti. İşte burada bilmeniz gereken
5:13
sihirli bir rakam var. 30 gün. Türkiye
5:15
İş Kurumuunun yani İŞKUR sizin bu
5:18
itirazınızı karara bağlamak için yasal
5:20
olarak tam 30 günü var. Bu süreyi bilmek
5:23
hakkınızı ararken elinizi güçlendirir.
5:26
Elbette sistemdeki herkes tam zamanlı
5:28
standart bir çalışan değil. Stajerlar
5:31
var, çıraklar var. Peki bu özel
5:33
durumlarda sigorta nasıl işliyor? 4.
5:35
bölümümüzde şimdi bu istisnalara
5:38
odaklanıyoruz. Burası özellikle gençler
5:41
ve aileleri için çok ama çok önemli.
5:43
Lütfen dikkat. Stajyerlerin ve
5:46
çırakların sigortası, emeklilik veya
5:48
malullük gibi uzun vadeli sigorta
5:50
kollarını kapsamaz. Yani stajda ya da
5:53
çıraklıkta geçen o süreler emekliliğiniz
5:55
için prim gününe sayılmaz. Onlar sadece
5:58
anlık risklere karşı korunur. İş kazası,
6:01
meslek hastalığı ve genel hastalık gibi.
6:03
İyi de bu stajyerlerin genel sağlık
6:05
sigortası primini kim ödüyor? İşte
6:08
burada sorumluluk ilgili kuruma göre
6:10
dağılıyor. Mesela stajyer bir avukatın
6:13
primini Türkiye Barolar Birliği öderken
6:15
ceza infaz kurumlarında görevli bir
6:17
stajerin primini Adalet Bakanlığı
6:19
karşılıyor. Herkesin durumu farklı.
6:22
Evet, geldik son bölüme. Şimdi biraz
6:24
daha yukarıdan bakacağız ve büyük resmi
6:27
göreceğiz. Yani bu devasa sistem nasıl
6:30
yönetiliyor? Dünyadaki örnekleriyle
6:32
karşılaştırınca neredeyiz ve temel
6:34
prensipleri neler? Bu karşılaştırma çok
6:37
aydınlatıcı. Dünyada sistemler genelde
6:39
primlere dayanır. Yani çalışan ve
6:42
işveren para öder, fon orada birikir.
6:44
Ama bir de tamamen farklı bir model var.
6:47
Sistemin tamamını devletin genel vergi
6:49
gelirleriyle finanse eden model ve bu
6:52
modeli saf bir şekilde yani hiç prim
6:54
almadan uygulayan dünyada tek bir ülke
6:56
var. O da Yeni Zelanda. Bambaşka bir
6:58
yaklaşım. Ve son olarak sisteme dair
7:01
birkaç hızlı ama kritik idari bilgi.
7:04
Mesela bir il veya ilçede ihtiyaç
7:06
sahiplerine yapılacak sosyal yardımların
7:08
ne olacağına ve ne kadar olacağına
7:10
oradaki mütevelli heyeti karar veriyor.
7:12
Başka bir bilgi SGK yönetim kurulunda
7:14
bir koltuk boşalırsa en geç bir ay
7:16
içinde o koltuğun doldurulması zorunlu.
7:19
Ayrıca yabancılara yönelik sosyal uyum
7:21
yardımı programının ana ortakları
7:22
arasında UNICEF'in olmadığını da
7:24
belirtelim. Ve unutmayın GSS giriş
7:27
bildirgesi gibi belgeleri zamanında
7:28
vermezseniz bunun sonucu doğrudan idari
7:31
para cezasıdır. Evet, toparlayacak
7:33
olursak bu kuralları, bu detayları
7:35
bilmek aslında bir güç. Haklarınızı
7:37
bilmek hayatın zorlu anlarında kendinizi
7:40
ve ailenizi korumanın ilk ve en önemli
7:42
adımı. Şimdi bitirirken aklınızda tek
7:45
bir soru bırakmak istiyorum. Bugün bu
7:47
anlattıklarımızdan sonra benim böyle bir
7:49
hakkım varmış da haberim bile yokmuş
7:51
dediğiniz tek bir şey neydi?
Jobs & Education
Education
Law & Government