live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Siyasi Tarih 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/01/19/siyasi-tarih-2025-2026-final-sorulari/
Bu kaynaklar, 20. yüzyıl siyasi tarihini şekillendiren temel olayları, ittifakları ve doktrinleri ele alan kapsamlı bir sınav hazırlık metni niteliğindedir. Metinde Dünya Savaşları’ndan Soğuk Savaş dönemine geçiş süreçleri, Birleşmiş Milletler ve NATO gibi küresel yapıların oluşumu ile Avrupa Birliği’nin gelişim aşamaları detaylandırılmaktadır. Ayrıca OPEC ve Bağlantısızlar Hareketi gibi bölgesel oluşumların yanı sıra, önemli siyasi liderlerin stratejik hamleleri ve ideolojik yaklaşımları da incelenmektedir. Tarihsel süreçteki kritik eşikler, çoktan seçmeli sorular ve açıklamalı yanıtlar aracılığıyla kronolojik bir düzen içerisinde sunulmaktadır. Özellikle çevreleme politikası, sömürgecilik faaliyetleri ve uluslararası antlaşmalar üzerinden küresel düzenin nasıl inşa edildiğine dair özlü bilgiler verilmektedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Hadi gelin 20. yüzyıla
0:03
damgasını vuran o büyük sorulara sanki
0:05
bir siyasi tarih final sınavındaymışız
0:08
gibi hep birlikte bakalım. Hazırsanız
0:11
zaman tüneline giriyoruz.
0:13
İşte yol haritamız. Önce biz savaştan
0:15
diğerine nasıl sürüklendik ona
0:17
bakacağız. Sonra dünyanın ikiye
0:19
bölündüğü o meşhur soğuk savaş
0:21
oyunlarına dalacağız. Küresel
0:23
ittifaklar, Avrupa Birliği'nin temelleri
0:25
ve tabii ki imparatorlukları deviren o
0:27
büyük fikirler. Hepsi masada.
0:30
Şimdi ilk durağımızda bir Dünya
0:33
Savaşı'nın küllerinden diğerinin ateşine
0:36
nasıl yürüdüğümüzü yani bu süreçte
0:38
alınan o kritik kararların yüzyılın
0:41
kaderini nasıl çizdiğini bir
0:43
inceleyelim. Bakın bu zaman çizelgesi
0:46
aslında her şeyi anlatıyor. 1919'da
0:49
Paris'te bir daha asla diyerek bir barış
0:51
hayali kuruluyor. Ama sonra ne oluyor?
0:53
Münih'te Çekoslovakya resmen feda
0:55
ediliyor ve takvimler 1945'i
0:58
gösterdiğinde Yalta'da galipler dünyayı
1:01
yeniden paylaşırken aslında farkında
1:03
olmadan yeni bir çatışmanın tohumlarını
1:05
ekiyorlardı. Barış dediğimiz şeyin ne
1:07
kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu
1:09
görüyorsunuz değil mi? Ve savaş
1:11
bittiğinde ne oldu? Galipler masaya
1:13
oturdu ve oyunun kurallarını yeniden
1:15
yazdı. İşte Birleşmiş Milletler Güvenlik
1:18
Konseyi tam da böyle doğdu. Beş büyük
1:20
güç yani ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve
1:24
Fransa kendilerine veto hakkı verdi.
1:26
Maup Almanya'ya ise bu statü tabii ki
1:29
verilmedi. Yani kazananların her şeyi
1:31
aldığı, bugüne kadar gelen bir sistem
1:33
kurulmuş oldu. Büyük savaş bitti,
1:36
silahlar sustu derken dünya bu kez
1:38
bambaşka bir cepheleşmeye sahne oldu.
1:41
Mermilerle değil, fikirlerle,
1:43
ideolojilerle tam ortadan ikiye bölündü.
1:46
İşte soğuk savaşın o buz gibi
1:48
başlangıcı. Peki Amerikalıların
1:50
stratejisi neydi? Tek bir kelime
1:52
çevreleme. Amaçları Sovyetler Birliği'ni
1:55
askeri olarak yenmek falan değildi.
1:57
Hayır, fikir şuydu. Komünizmin
1:59
yayılmasını önlemek için Sovyetleri
2:01
kendi sınırları içine hapsetmek,
2:03
etrafını adeta bir çitle çevirmek. İşte
2:06
bütün soğuk savaş boyunca Amerikan dış
2:08
politikası bir fikir etrafında döndü. Bu
2:11
çevreleme politikasının zamanla nasıl
2:13
evrildiğini görmek çok ilginç. Bakın
2:16
1947'de Trump'ın doktrini ile amaç
2:19
Avrupa'yı, özellikle de Yunanistan ve
2:21
Türkiye'yi Sovyet baskısından korumaktı.
2:24
Ama 30 yıl sonra Carter doktrini ile
2:27
oyunun sahası tamamen değişiyor. Odak
2:30
artık Basra Körfezi. Neden? Çünkü artık
2:33
mesele ABD'nin hayati petrol çıkarlarını
2:36
Sovyet tehdidinden korumaktı. Yani hedef
2:39
aynıydı ama oyun sahası Avrupa'dan
2:42
Ortadoğu'ya kaymıştı. Şimdi aklımızda
2:44
Sovyetler Birliği deyince hemen Stalin
2:47
geliyor değil mi? Ama bir saniye. O
2:49
korkulan o devasa kızılorduyu yani Rus
2:52
iç savaşı kazanan o askeri gücü kim
2:55
kurdu dersiniz? İşte cevap. Leon
2:58
Trochki. Evet, Stalin değil. Savaş
3:01
komiseri olarak Trochkin'nin o inanılmaz
3:03
örgütlenme dehası Kızılord'uyu
3:05
darmadağan bir gruptan alıp Bolşevik
3:07
devrimini zafere taşıyan disiplinli bir
3:09
güce dönüştürdü. Yani daha sonra batıya
3:12
kafa tutacak o devasa gücün temellerini
3:14
aslında Troçke atmıştı. Dünya iki kutba
3:16
ayrılınca diğer ülkeler ne yaptı?
3:19
Elbette taraf seçmeye başladılar. Ya da
3:21
en azından kendilerini korumak için
3:23
çeşitli paktlar, ittifaklar yani bir
3:26
nevi kulüpler kurmaya giriştiler. Herkes
3:29
bir yerlere tutunmaya çalışıyordu. Hazır
3:31
mısınız? Küçük bir bilgi testi. Dünyanın
3:34
en güçlü ekonomik karterlerinden biri
3:36
OPEC. 1960'ta kurulduğunda kurucu
3:39
üyelerinden biri kimdi? Şıklara bir
3:42
bakın. Cevap sandığınız kadar bariz
3:44
olmayabilir. Ve doğru cevap Venezuela.
3:48
Evet, şaşırtıcı gelebilir. Bu bize şunu
3:50
gösteriyor. Petrol fiyatlarını kontrol
3:52
etme fikri en başından beri sadece bir
3:55
Ortadoğu projesi değildi. Atlantik'in
3:57
öbür ucundan bir ülke de bu işin tam
4:00
merkezindeydi. Bu tabloda soğuk
4:02
savaştaki farklı stratejileri görüyoruz.
4:04
Mesela Türkiye'nin de içinde olduğu
4:06
Bağdat paktı doğrudan Batı bloğuna
4:08
yanaşarak Sovyetleri durdurma amacı
4:10
güdüyordu. Diğer yandaysa Nasır, Tito ve
4:13
Nehru'nun başını çektiği bağlantısızlar
4:15
hareketi vardı. Onlar ne o ne öbürü
4:17
diyerek üçüncü bir yol aradılar. Ve
4:19
tabii Afganistan gibi uluslararası
4:21
müdahalelerin odağına oturan ülkeler
4:23
vardı. Bütün dünya askeri ittifaklarla
4:26
birbirine kilitlenirken Avrupa'da
4:29
tarihte eşi benzeri görülmemiş bir şey
4:31
yaşanıyordu. Yüzyıllardır birbirini
4:34
yiyen uluslar bu kez barış içinde
4:36
birleşmek için yola çıkıyorlardı.
4:39
Avrupa'nın birleşmesi de öyle bir gecede
4:41
olmadı tabii. Adım adım ilerledi. Mesela
4:44
1986'daki Avrupa Tek senedi çok önemli
4:47
bir adımdı. Bu anlaşmayla malların,
4:49
sermayenin, hizmetlerin ve en önemlisi
4:52
insanların serbestçe dolaşabildiği tek
4:54
pazar kuruldu. Ama dikkat, henüz ortak
4:57
para birimi ya da Avrupa Merkez Bankası
4:59
falan yok. O daha derin siyasi adımlar
5:02
için 1992'deki Mastreet anlaşmasını
5:05
beklemek gerekecekti. Peki bir ülke
5:07
nasıl Avrupa Birliği üyesi olur?
5:09
Kurallar ne? İşte soğuk savaş bittikten
5:12
sonra belirlenen o meşhur Kopenhak
5:14
kriterleri. Üç temel şart var. Birincisi
5:17
siyasi yani demokrasi, hukuk devleti,
5:19
insan hakları. Bunları garanti eden
5:21
sağlam kurumlarınız olacak. İkincisi
5:24
ekonomik AB içinde rekabet edebilecek,
5:27
tıkır tıkır işleyen bir pazar ekonominiz
5:29
olmalı. Üçüncüsü de yasal. Kısacası bu
5:32
kulübe girmek hiç de kolay. Ve son
5:34
bölüme geldik. Burada sadece silahlara
5:37
değil en az onlar kadar güçlü olan
5:39
fikirlere ve bugünün dünyasını
5:41
şekillendiren o büyük imparatorluk
5:43
mücadelelerine,
5:45
bitişlere ve başlangıçlara
5:46
odaklanacağız. Şimdi sosyalizm deyince
5:49
akla hemen Carl Marx gelir. Ama ondan
5:51
yüzyıllar önce bakın 1516'da Thomas
5:54
Moore ütopyasında ne hayal ediyordu?
5:57
hiçbir şeyin özel olmadığı ve her şeyin
6:00
ortak olduğu bir yer. İşte bu yüzden MOR
6:03
ütopik sosyalizmin öncülerinden biri
6:05
sayılır. Yine ilginç bir soru. 19.
6:09
yüzyılda Avrupa'nın devleri adeta bir
6:12
yarış halinde Afrika'yı paylaşıyordu.
6:15
Afrika talanı deniyor buna. Peki bu
6:17
yarışa katılmayan, Afrika'da tek bir
6:19
sömürgesi bile olmayan Büyük Avrupa
6:22
İmparatorluğu hangisiydi? Cevap: Rusya.
6:26
İşte bu. imparatorluk stratejileri
6:28
arasındaki o temel farkı çok net
6:30
gösteriyor. İngiltere, Fransa, Belçika
6:33
gibi güçler denizlere açılarak deniz
6:35
aşırı sömürgeler kurarken Rus
6:37
İmparatorluğu'nun genişlemesi tamamen
6:39
karadan oldu. Asya'ya ve Doğu Avrupa'ya
6:42
doğru komşu toprakları yutarak büyüyen
6:45
bir kıta imparatorluğuydu Rusya. Küresel
6:47
savaşlar çağına gelmeden önce 19.
6:50
yüzyılda Avrupa'nın ana meselesi neydi?
6:52
Ulus devletlerin doğuşu ve birleşme
6:54
mücadeleleri. Buna en güzel örneklerden
6:57
biri İtalya. İtalyan birliğiin önündeki
7:00
en ama en büyük engel Lombardiya ve
7:03
Venedik gibi kilit bölgeleri elinde
7:04
tutan Avusturya İmparatorluğuydu. Peki
7:07
bütün bunlardan çıkaracağımız sonuç ne?
7:10
Şunu unutmamak lazım. Bugün içinde
7:12
yaşadığımız dünya 20. yüzyılda atılan o
7:15
adımların, kurulan o ittifakların ve
7:17
yaşanan o rekabetlerin doğrudan bir
7:19
mirası. O gün çizilen sınırlar, o gün
7:22
kurulan kurumlar inanın bugünün gazete
7:25
manşetlerini, uluslararası krizlerini ve
7:27
geleceğimizi şekillendirmeye hala devam
7:30
ediyor. var.
#Education
#Government
#Politics
#World News