live_tv
Livestream Starting Soon
00
Hours
:
00
Minutes
:
00
Seconds
Up next in 10
Auzef Siyasal Düşünceler Tarihi 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2025/11/12/siyasal-dusunceler-tarihi-2025-2026-vize-sorulari/
Bu kaynaklar, Antik Yunan döneminden Modern Devletin doğuşuna kadar uzanan siyasal düşünce tarihini ana hatlarıyla ve önemli figürleriyle ele almaktadır. Metinlerde, Platon ve Aristoteles gibi filozofların ideal toplum tasarımları ile Machiavelli ve İbn Haldun gibi düşünürlerin devlet yönetimine dair gerçekçi yaklaşımları incelenmektedir. Ayrıca, Roma’nın karma yönetim anlayışı, Orta Çağ’daki din ve devlet ayrımı ile feodalizmin çözülerek merkezi krallıkların güçlenmesi süreci özetlenmektedir. Kaynaklar, siyasi otoritenin meşruiyetini ve toplumsal sınıfların gelişimini tarihsel bir kronoloji içinde sunarak konuyu pekiştiren vize soruları ve açıklamalarıyla desteklemektedir. Sonuç olarak, bu materyaller siyaset felsefesinin evrimini ve modern siyasi yapıların kökenlerini kavramayı sağlayan kapsayıcı bir ders özeti niteliğindedir.
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhaba. Şöyle bir düşünelim. Bugün
0:02
dilimizden düşürmediğimiz devlet,
0:04
iktidar, otorite gibi kavramlar var ya
0:06
işte bunlar aslında binlerce yıllık
0:09
devasa bir mirasın sonucu. Hadi gelin bu
0:12
mirasın izini sürelim ve siyasi
0:14
düşünceler tarihinde şöyle hızlı ama
0:16
dolu dolu bir yolculuğa çıkalım. Aslında
0:19
bütün hikayenin merkezinde çok temel bir
0:21
soru var. Bizi yöneten, bize kurallar
0:23
koyan ve adına devlet dediğimiz bu
0:25
acayip karmaşık yapı ya nasıl ve neden
0:28
ortaya çıktı? İşte bu anlatı boyunca tam
0:31
da bu sorunun peşine düşeceğiz. Hadi o
0:33
zaman yolculuğumuza başlayalım. İlk
0:35
durağımız iktidarın ta en başına
0:37
kökenine inmek olacak. Şimdi siyasal
0:40
düşünce tarihini kafamızda daha iyi
0:42
canlandırabilmek için genelde dört ana
0:44
döneme ayırıyoruz. Biliyorsunuz her
0:46
şeyin başladığı o ilk çağ var. Sonra
0:49
dinin her şeyi belirlediği Orta çağ
0:51
geliyor. Ardından merkezi krallıkların
0:54
sahneye çıktığı yeni çağ ve en sonunda
0:57
bugünkü dünyamızı şekillendiren ulus
0:59
devletlerin çağı yani yakın çağı. Ve
1:02
yolculuğumuz tabii ki batı siyaset
1:04
felsefesinin doğduğu yerde yani
1:07
beşiğinde Antik Yunan'da başlıyor. Haydi
1:10
bakalım her şeyin temelinin atıldığı o
1:11
topraklara doğru bir uzanalım. Şimdi
1:14
Antik Yunan'da hayatın merkezinde ne
1:16
vardı derseniz cevap tek. polis yani
1:19
şehir devleti. Ama bu polis dediğimiz
1:22
şey sakın aklınıza sadece bir yerleşim
1:24
yeri olarak gelmesin. Hayır. Hayır.
1:26
Polis aynı zamanda hem siyasi hem de
1:28
dini bir bütündü. Hatta şöyle düşünün.
1:31
Her polisin kendine ait bir koruyucu
1:33
tanrısı vardı. Mesela Atina'yı kim
1:35
koruyordu? Atena. İşte bu bile tek
1:38
başına dini bağların siyasi kimliğini ne
1:41
kadar ama ne kadar derinden
1:43
şekillendirdiğini bize gösteriyor. E
1:45
peki tamam da iktidar dediğimiz şey
1:47
nereden geliyor? Gücün kaynağı ne? İşte
1:49
Antik Yunan'da bu soruya verilen iki dev
1:51
cevap, iki farklı kamp vardı
1:53
diyebiliriz. Bir tarafta sofistler var.
1:55
Onlar diyor ki iktidar ya insanlar
1:57
arasındaki bir anlaşmadan, bir
1:59
sözleşmeden gelir ya da düpedüz kaba
2:01
kuvvetten. Yani güçlünün dediği olur.
2:04
Ama karşılarında kim var? Platon gibi
2:06
dev filozoflar. Onlar ise diyor ki asıl
2:08
güç kaba kuvvette değil bilgelikte,
2:11
felsefede yani bilgide yatar. Plato'nun
2:13
bu felsefi yaklaşımı tabii ki aklımıza
2:15
hemen şu soruyu getiriyor. Madem gerçek
2:18
güç bilgelik, o zaman ideal toplumu kim
2:20
yönetmeli? Kimin elinde olmalı bu güç?
2:23
İşte Platon'un meşhur cevabı burada
2:25
devreye giriyor. Diyor ki toplum üç
2:28
katmanlı bir hiyerarşi olmalı. En tepede
2:31
aklı ve bilgeliğiyle donanmış filozof
2:33
krallar olacak. Onlar yönetecek. Onların
2:36
hemen altında cesaret erdemiyle devleti
2:38
koruyan askerler yani muhafızlar sınıfı
2:41
ve en altta da itaat etme erdemiyle
2:44
toplumun bütün maddi ihtiyaçlarını
2:45
karşılayan üreticiler yani çiftçiler,
2:48
zanaatkarlar.
2:49
Gördüğünüz gibi her sınıfın kendine özgü
2:52
bir erdemi ve çok net bir görevi var.
2:54
Burada size inanılmaz keyifli bir bilgi
2:56
vereyim. Platoon'nun öğrencisi kimdi?
2:58
Aristoteles. İşte Aristoteles kendi
3:00
okulunu kurduğunda adını Likayon
3:02
koyuyor. Peki bu size bir şey
3:04
çağrıştırdı mı? Evet. Evet. Bugün
3:06
kullandığımız lise kelimesi var ya işte
3:08
o tamı tamına 2300 yıl önceki o okuldan
3:11
Likayon'dan geliyor. Müthiş değil mi? O
3:14
dönemin mirasının dilimizde bile nasıl
3:16
capcanlı yaşadığının en güzel kanıtı.
3:18
Yunan şehir devletlerinden sonra tarihi
3:20
sahnesinde vites yükseliyor ve dev bir
3:22
aktör ortaya çıkıyor. Roma. Roma'nın
3:25
gelişiyle birlikte siyasi düşünce hem o
3:27
devasa imparatorluk yapısıyla hem de
3:29
yükselen Hristiyanlık inancıyla bambaşka
3:32
bir yola girecek. Romalı meşhur düşünür
3:34
Sisero Yunanlılardan aldığı bayrağı bir
3:37
adım ileri taşıyor. Onun kafasındaki en
3:39
büyük soru şuydu: "İstikrarı nasıl
3:41
sağlarız?" Cevabı da şuydu: Karma
3:44
yönetimle yani gücü tek bir elde
3:46
toplamayacaksın. Bu sistemde bir yanda
3:49
monarşiyi temsil eden konsuller var.
3:51
Diğer yanda aristokrasiyi temsil eden
3:53
senato, bir de demokrasiyi temsil eden
3:55
halk meclisleri. Ne oluyordu böylece? Bu
3:57
üç güç birbirini dengeleyerek hem bir
3:59
kişinin tiranlaşmasını hem de kaos
4:02
çıkmasını yani anarşiyi engelliyordu.
4:04
Akıllıca değil mi? Peki Roma
4:06
İmparatorluğa dönüştü tamam ama
4:09
Cumhuriyet döneminden gelen çok kritik
4:11
bir miras en azından teoride hep canlı
4:14
kaldı. O da neydi? Nihai otoritenin yani
4:17
en son sözü söyleme hakkının halkta
4:19
olduğu fikri. Yani imparatorun o
4:21
sınırsız gibi görünen gücü bile aslında
4:24
halkın egemenlik yetkisini ona bir nevi
4:27
vekaletle devrettiği varsayımına
4:28
dayanıyordu. Kağıt üzerinde de olsa bu
4:31
çok önemli bir ayrıntı. Ve işte geldik
4:34
Orta Çağ'ın bütün siyasi denklemini ama
4:37
bütün denklemini değiştirecek o meşhur
4:39
söze. Bu o kadar etkili bir cümle ki
4:41
önümüzdeki tam 1000 yıl boyunca sürecek
4:44
dev bir siyasi çatışmanın da fitilini
4:46
ateşlemiş oldu. Peki ne anlama geliyordu
4:49
bu söz? şöyle yorumlandı. Dünyevi
4:52
iktidarın alanı ayrı, ruhani iktidarın
4:54
alanı ayrı. Yani Sezar'ın yani devletin
4:57
işleri başka, tanrının yani kilisenin
5:00
işleri başka. İşte bu fikir laiklik
5:02
ilkesinin en eski teolojik temellerinden
5:04
biri olarak kabul ediliyor ve tabii ki
5:07
Orta Çağ boyunca devlet ile kilise
5:09
arasında yaşanan o bitmek bilmeyen güç
5:11
mücadelesinin de tam merkezinde yer
5:13
alıyordu. Orta Çağ düşüncesinin zirve
5:15
noktası kabul edilen Akineoğlu Thomas
5:17
ise yasaları adeta bir piramit gibi
5:20
hiyerarşiye soktu. Bu piramidin en
5:22
tepesinde ne vardı biliyor musunuz?
5:24
İnsanların yaptığı yasalar falan değil.
5:26
Doğrudan tanrının aklından çıktığına
5:28
inanılan ebedi yasa. Bu ne demek? Şu
5:31
demek. Bir kralın koyduğu yasa ancak ve
5:34
ancak bu ilahi ebedi yasaya uygunsa
5:37
meşru kabul edilebilirdi. Değilse o yasa
5:39
geçersizdi. Gücün sınırını görüyor
5:42
musunuz? Tabii bu sırada dünyanın başka
5:44
yerlerinde de önemli gelişmeler
5:45
oluyordu. İslam dünyasında mesela siyasi
5:48
düşünce kendi özgün yolunu çiziyordu.
5:50
622 yılındaki hicret olayı ilk İslam
5:53
devletinin temellerini attı. Ama asıl
5:55
devrimi yüzyıllar sonra ortaya çıkan İbn
5:58
Haldun yapacaktı. İbn Haldun'un yaptığı
6:01
şey inanılmazdı. Toplumları şöyle
6:03
olmalı, böyle olmalı diye değil, neyse o
6:05
diye yani olduğu gibi inceledi. Gözleme
6:08
dayalı bilimsel bir yöntemle analiz etti
6:11
ve bu yaklaşımıyla modern sosyolojinin
6:13
de öncülerinden biri oldu. Ve geldik
6:15
tarihte büyük bir kırılma anına. Feodal
6:18
düzenin yerle bir olup merkezi
6:19
krallıkların yükseldiği yani bugünkü
6:21
bildiğimiz dünyanın temellerinin
6:23
atıldığı modern çağın başlangıcına.
6:25
Şimdi Orta Çağı bir gözünüzün önüne
6:28
getirin. Güç merkezde falan değildi.
6:30
Tamamen dağınıktı. Krallar vardı ama
6:33
isimleri vardı. Sadece güçleri zayıftı.
6:36
Asıl güç kimdeydi? O yıkılmaz denen
6:38
şatolarında oturan yerel feodal beylerin
6:41
yani derebe beylerinin elindeydi. Her
6:44
derebe beyi kendi toprağının adeta küçük
6:46
kralıydı. Peki 1000 yıldır ayakta duran
6:49
bu şato ve derebeyi düzenini ne ama ne
6:52
yıkabilirdi ki? Cevap tek bir kelime.
6:55
Teknoloji. Barutun yaygınlaşması ve o
6:58
kalın kale duvarlarını un ufak edebilen
7:00
güçlü topların icat edilmesi. İşte bu
7:03
oyunun bütün kurallarını sıfırdan yazdı.
7:06
Artık hiçbir şato hiçbir derebeyi
7:08
güvende değildi. Bu teknolojik üstünlüğü
7:10
eline geçiren krallar da ne yaptı? Teker
7:12
teker feodal beyleri ezip geçtiler ve
7:15
gücü ilk defa gerçekten merkezde
7:17
topladılar. İşte bu yeni merkezi güç
7:19
çağının düşünsel altyapısını hazırlayan
7:21
kişi de Makevelliydi. Makevelli'nin
7:24
yaptığı şey tam bir devrimdi. Çünkü
7:26
siyaseti din ve ahlak kurallarından
7:28
tamamen ayırdı, kopardı. Adeta şunu
7:31
söyledi. Bir hükümdarın amacı iyi bir
7:34
insan olmak değil, ne pahasına olursa
7:36
olsun devleti ayakta tutmaktır. İşte bu
7:39
fikirle birlikte siyaseti olduğu gibi
7:41
inceleme sanatı olan siyasi realizmin de
7:43
temellerini atmış oldu. Peki Antik
7:46
Yunan'dan başladık. modern devletin
7:48
doğumuna kadar geldik. Bütün bu
7:50
tarihsler yolculuğun sonunda elimizde ne
7:52
kaldı? Gelin şimdi bu devasa fikirlerin
7:55
bugüne uzanan mirasına bir bakalım. En
7:57
başa dönelim o temel sorumuza. İktidar
8:00
nereden gelir? İşte gördük ki bu sorunun
8:02
cevabı çağlar boyunca hiç sabit
8:04
kalmamış. Sürekli değişmiş. Antik
8:06
Yunan'da güç topluluktan ve bilgelikten
8:09
gelir dendi. Roma'da teoride de olsa
8:12
halktan gelir dendi. Orta Çağ'da hayır
8:14
tanrıdan gelir dendi. Ve en sonunda
8:16
modern çağa geldiğimizde iktidar laik ve
8:19
egemen devletin ta kendisi oldu.
8:21
Kısacası bu tarihsel serüven bize gücün
8:24
kaynağının asla sabit olmadığını, hep
8:27
bir el değiştirme halinde olduğunu
8:29
gösteriyor. Güç önce topluluktaydı,
8:32
sonra tanrıya geçti. Oradan da devlete.
8:35
Peki size soruyorum. Sizce bugün güç
8:38
kimin elinde? İşte bu soruyla sizi başa
8:41
bırakıyorum. Vakit ayırdığınız için çok
8:43
teşekkürler.
#Education
#Government
#Political Science