Up next in 10
SİY102U Türk Siyasal Hayatı 2024-2025 Yaz Okulu Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/10/siy102u-turk-siyasal-hayati-2024-2025-yaz-okulu-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Türkiye'nin siyasal tarihini
0:01
şekillendiren o kritik dönemeçleri tek
0:04
seferde kavramaya hazır mısınız? Hepiniz
0:06
bu yepyeni görsel incelememize hoş
0:08
geldiniz. Bugün Osmanlı'nın son
0:11
demlerinden modern cumhuriyetin inşasına
0:14
kadar uzanan o uzun ve çalkantılı
0:16
serüvene çıkıyoruz. Özellikle CEO 102
0:19
sınavına hazırlanan arkadaşlar arkanıza
0:21
yaslanın. Çünkü bu tarihsel anlatı tam
0:24
olarak bilmeniz gereken kilit noktaları
0:26
zihninize adeta kazıyacak. Bugünkü
0:29
rotamız beş ana duraktan oluşuyor.
0:31
Osmanlı reformları, düşünsel akımlar,
0:33
milli mücadele, çok partili dönem ve son
0:36
olarak ekonomiyle dış politika. Hiç
0:38
merak etmeyin. Sia 102U sınavında
0:40
karşınıza çıkacak her şeyi bir devletin
0:42
evrimi diyebileceğimiz çok akıcı bir
0:44
hikaye kurgusu içinde adım adım
0:46
işleyeceğiz. O zaman ilk durağımız olan
0:48
1ci bölümle yani geç Osmanlı
0:50
reformlarıyla başlayalım. 19. yüzyıla o
0:53
fırtınalı günlere gidiyoruz.
0:55
Biliyorsunuz Fransız ihtilalinin
0:56
tetiklediği o devasa milliyetçilik
0:58
dalgası klasik Osmanlı dinamiğini
1:01
derinden sarstı. Ulemanın devlet
1:03
aygıtında istihdam edildiği yöneten ve
1:05
yönetilen arasındaki o geleneksel katı
1:08
ikili yapı artık kökünden sarsılıyordu.
1:11
Pekala hadi hemen konunun derinliklerine
1:13
dalalım ve bu krizler silsilesine
1:15
yakından bakalım. 1826 yılı çok kritik.
1:18
Mahmut yozlaşan yeniçeri ocağını
1:20
kaldırıp yerine Asakir Mansure-i
1:22
Muhammediye'yi kurarak devlette kontrolü
1:25
yeniden sağlamaya çalışıyor. Ardından
1:27
1856'ya geliyoruz. Avrupa'nın bitmek
1:29
bilmeyen baskısıyla Müslüman ve
1:31
gayrimüslim teba arasında eşitliği
1:33
hedefleyen ıslahat fermanını görüyoruz.
1:35
Fakat işler pek de yolunda gitmiyor.
1:37
Balkan Savaşları sonrası Edirne'nin
1:39
işgali gibi sarsıcı askeri kayıplar iç
1:41
siyasette devasa bir kırılma yaratıyor
1:44
ve İttihat ve Terakkinin meşhur Babu Ali
1:46
baskınıyla yönetime el koymasının önünü
1:48
açıyor. İkinci bölüm: İdeolojik Akımlar
1:51
ve Öncüler. İmparatorluk yapısal olarak
1:54
günden güne çatırdarken aydınların
1:57
başlattığı o büyük entelektüel uyanışa
1:59
çeviriyoruz rotamızı. Çöküşü durdurmak
2:02
için masaya farklı reçeteler konuyor.
2:03
Tabii şimdi bu tartışmalarda iki ismin
2:06
yaklaşımı çok belirleyici. Sol tarafta
2:08
Yusuf Akçura var. Meşhur eseri üç tarzı
2:11
siyasetle genel bir Türkçülük idealinin
2:13
en sağlam temellerinden birini atıyor.
2:16
Sağ tarafta ise Remzi Oğuz Arı'ı
2:18
görüyoruz. Oysa odağı doğrudan
2:19
yaşadıkları topraklara daraltarak Türkçü
2:22
Anadoluculuk akımına öncülük ediyor.
2:24
Sınavda genel Türkçülük ile odağını
2:26
Anadolu'ya alan bu farklı varyasyonu
2:28
birbirine karıştırmamak gerçekten hayati
2:31
önem taşıyor. 3üncü bölüm milli mücadele
2:34
ve kuruluş. Artık o teorik kurtuluş
2:36
reşetelerinin sahada silaha, eyleme ve
2:39
gerçek bir varoluş savaşına dönüştüğü
2:41
noktadayız. Burada altını kalın kalın
2:44
çizmemiz gereken o kurum karşımıza
2:45
çıkıyor. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i
2:47
Hukuk Cemiyeti. Sivas Kongresi'nde
2:49
atılan o efsanevi adımla ülkenin dört
2:52
bir yanına dağılmış olan tüm yerel
2:54
direniş örgütleri tek bir çatı altında
2:56
birleşti. Direniş artık tek yürekti ve
2:59
tam da bu kritik birleşme anında Ali
3:02
Fuat Paşa'nın Kuvva-i Milliye
3:03
başkomutanı olarak atanması işin askeri
3:06
kanadının da artık tamamen tek bir
3:08
merkeze kilitlendiğini gösteriyordu.
3:10
Gelelim Cumhuriyetin o hızlı inşa
3:12
yıllarına. Zafer kazanıldıktan sonra
3:15
Lozan konferansına giden heyetin başında
3:17
İsmet Paşa var. Bu yeni devletin
3:19
uluslararası arenadaki tescili.
3:22
Sonrasında inkılaplar hız kazanıyor.
3:24
Bakın tam burada bir sınav tuzağına
3:26
dikkat çekmek istiyorum. Ölçüler kanunu
3:29
1931'de kabul edilmiştir. Yani medeni
3:32
kanun gibi temel reformlardan daha sonra
3:34
hayata geçmiştir. Lütfen bu kronolojiye
3:36
çok dikkat edin. 1935 yılına
3:38
geldiğimizde ise parti ve devletin
3:41
bütünleştiği o yapısal atmosferin bir
3:43
sonucu olarak Türk mason lokalarının
3:45
kapatıldığını görüyoruz. 4. bölüm. Çok
3:48
partili siyasete geçiş. Tek parti
3:51
döneminin ardından modern Türkiye'nin
3:53
kurumsal yapı taşlarının yeniden
3:55
şekillendiği o sancılı ama bir o kadar
3:58
da önemli yıllar. Yeni düzende sistem
4:01
kendi sınırlarını yasal yollarla
4:03
belirlemeye çalışıyordu. Örneğin
4:05
Demokrat Parti iktidarı döneminde Millet
4:08
Partisi'nin laikliğe aykırı eylemleri ve
4:10
yaklaşımları nedeniyle kapatıldığını
4:12
görüyoruz. Bu durum laiklik ilkesinin
4:15
çok partili dönemde de devletin hukuki
4:17
ve yapısal bir gerçeği olarak
4:19
uygulanmaya devam ettiğinin tamamen
4:22
objektif bir kaydıdır. Ve bu durum
4:24
devletin hukuki ve yürütme yapılarının
4:26
zaman içinde nasıl evrildiğini harika
4:29
bir şekilde gözler önüne seriyor. 1961
4:32
anayasası hayatımıza Anayasa Mahkemesi
4:34
gibi çok güçlü denetleyici bir kurumu
4:36
sokuyor. Devletin kurumsal yapısı köklü
4:39
bir değişime uğruyor. Yıllar sonra 1983
4:43
seçimlerinin ardından ise Turgut Özal'ın
4:45
hükümeti kurmakla görevlendirildiğini
4:47
görüyoruz. Ki bu da yürütme ve ekonomi
4:50
anlayışında yepyeni bir sayfanın
4:51
açılması demek. Son durağımız 5. bölüm.
4:55
Ekonomi ve Dış Politika. Kutuplaşmış,
4:57
küreselleşen bir dünyada genç
4:59
cumhuriyetin kendi yönünü bulma çabası.
5:02
I. Dünya Savaşı sonrası Türkiye'nin
5:04
yüzünün neden batıya döndüğünü anlamak
5:06
istiyorsak tek bir sihirli ifadeye
5:08
bakmalıyız. Sovyetler Birliği'nin tehdit
5:10
algısı. Bu inanılmaz kritik bir faktör.
5:13
Türkiye'nin hem ekonomi hem de dış
5:14
politika eksenini Batı ittifakına doğru
5:17
çevirmesinin arkasındaki en devasa
5:18
katalizör kesinlikle budur. E tabii bu
5:21
tehdit algısıyla birlikte savunma
5:23
pakları da kuruluyor ve işte size klasik
5:26
bir AÖF sınav tuzağı. Bağdat paktı yani
5:29
daha sonraki adıyla Cento ile ilgili
5:31
sorularda şıklara hep o ülkeyi koyarlar.
5:34
Aman diyeyim düşmeyin. Yukoya Cent'un
5:37
bir üyesi olmamıştır. Bunu zihninize
5:40
kazıyın. Sınavda hiç düşünmeden eleyip
5:42
geçersiniz. Dış politika böyleyken
5:45
ekonomi cephesinde neler oluyor?
5:47
Yüzyılın ortalarında Sabri Ülgener gibi
5:49
isimlerin öncülüğünde Keynezyen ekonomik
5:51
düşünce yani devletin ekonomide daha
5:54
aktif rol aldığı politikalara hakimdi.
5:56
Fakat sonra Ibre Milton Friedman'la
5:58
özdeşleşen neoliberalizme kaydı. Neden
6:01
mi? Çünkü 1970'lerde patlak veren o
6:03
büyük küresel krizler dünyadaki ekonomik
6:06
paradigmaları altüst etmişti. Dışarıdaki
6:08
bu sarsıntı içerideki sistemi işte böyle
6:11
kökünden değiştirdi. İşin bir de
6:13
sosyolojik kültürel boyutu var tabii.
6:15
Mesela Yasko dergisi. Türkiye'de
6:18
feminist düşüncenin popülerleşmesinde ve
6:21
toplumsal bir zemin bulmasında müthiş
6:23
bir rol oynamıştır. Bütün bu
6:25
anlattıklarımızı toparlarken sizlere
6:27
üzerine düşünmeniz için şu soruyu
6:29
bırakmak istiyorum. Tıpkı Yasko
6:31
dergisinin feminizmi tartışmaya açması
6:33
gibi anlattığımız bütün bu tarihi,
6:36
ideolojik ve yapısal kırılmalar bugünün
6:38
Modern Türkiye'sinin sosyal dokusunu
6:41
hala nasıl şekillendirmeye devam ediyor?
6:44
Açık öğretim denemeleri ve öğrencilerin
6:45
akıllarında kalan o zorlu sınav
6:47
sorularının pratik çözümleri için
6:49
lolonolo.com'u ziyaret etmeyi unutmayın.
6:52
Hoşça kalın.
Jobs & Education