Up next in 10
Sigorta Hakemliği Sınavı Medeni Hukuk Konu Anlatımı | Başlangıç Hükümleri ve Kişiler Hukuku
Aug 29, 2026
Sigorta hakemliği sınavında Medeni Hukuk 5 soruyla temsil edilir. Kapsam yönetmelikle sınırlıdır: yalnızca Başlangıç Hükümleri ve Kişiler Hukuku. Aile, miras ve eşya hukuku sınav dışıdır.
Bu videoda ele alınan konular:
- Hukukun kaynakları ve hâkimin hukuk yaratması
- Dürüstlük kuralı ile iyiniyet ayrımı
- İspat yükü ve sigorta uyuşmazlıklarındaki dağılımı
- Kişiliğin başlangıcı, ölüm karinesi ve gaiplik
- Hak ehliyeti ve fiil ehliyetinin dört derecesi
- Tüzel kişilerin ehliyeti ve organ sorumluluğu
Konu anlatımının tamamı ve 10 açıklamalı deneme sorusu:
https://lolonolo.com/sertifika/sigorta-hakemligi/medeni-hukuk/
Sigorta hakemliği sınavı rehberi:
https://lolonolo.com/sertifika/sigorta-hakemligi/
#sigortahakemliği #medenihukuk #sigortatahkim
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde sigorta hakemliği sınavı
0:05
medeni hukuk konularını ve sorularını
0:07
inceliyoruz. Biliyorum medeni hukuk
0:09
dendiğinde çoğunuzun gözü biraz korkuyor
0:12
ama size harika bir haberim var. Sınav
0:14
müfredatı koca bir medeni hukuku değil
0:17
sadece iki temel alanı yani başlangıç
0:19
hükümleri ve kişiler hukukunu kapsıyor.
0:22
Aile, miras veya eşya hukuku gibi
0:24
konularla hiç vakit kaybetmeyeceğiz.
0:26
Hedefimiz belli, çerçevemiz net. Bu
0:29
incelemede bu iki konuyu sınavda tam da
0:31
karşınıza çıkacak soru tipleriyle nokta
0:34
atışı yaparak ele alacağız. Hazırsanız
0:36
hemen başlayalım. Peki bugün yol
0:39
haritamızda neler var? Çok hızlıca
0:41
üzerinden geçelim. 1. Hukukun
0:43
uygulanması ve ispat. 2. Dürüstlük
0:46
kuralı ve iyi niyet. 3. Ölüm ve gaiplik.
0:49
4. Fiil ehliyeti ve son olarak 5. Tüzel
0:52
kişiler. Bütün bu başlıklar sınav
0:54
başarınız için altın değerinde. Hadi
0:57
lafı hiç uzatmadan ilk ana başlığımızla
1:00
yani hukukun uygulanması ve ispat
1:02
konusuyla başlayalım. Şimdi bir
1:04
uyuşmazlığı çözerken hakimin veya
1:07
hakimin önüne bir dosya geldiğinde ne
1:09
yapar? Medeni kanun bu konuda çok net
1:11
arkadaşlar. Üç kademeli son derece katı
1:14
bir sıralama var ve bu basamakları asla
1:16
atlayamazsınız. Birinci adımımız her
1:18
zaman kanundur. Kanun sözüyle ve özüyle
1:21
uygulanır. Peki ya kanunda bir hüküm
1:23
yoksa işte o zaman ikinci adıma yani örf
1:26
ve adet hukukuna geçilir. Orada da mı
1:29
çözüm bulamadık? O zaman üçüncü ve son
1:31
adıma iniyoruz. Hakim kendisi kanun
1:34
koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak
1:36
idiyse ona göre bir karar verir. Buna da
1:39
hakimin hukuk yaratması diyoruz. Yalnız
1:41
burada çok çok kritik bir detay var.
1:43
Lütfen buraya dikkat edin. Eğer kanunda
1:45
açık bir hüküm varsa hakim asla ya bu
1:48
durum pek adil gelmedi deyip kafasına
1:50
göre doğrudan örf ve adeti atlayamaz.
1:52
Sıralama kesindir. Peki bu anlattığım
1:55
hiyerarşi sınavda nasıl karşımıza
1:57
çıkıyor? Gelin hemen gerçek bir soruya
1:59
bakalım. Soru bizden hakimin izleyeceği
2:01
doğru sıralamayı istiyor. Şıklara şöyle
2:04
bir baktığınızda sizi tuzağa düşürmek
2:06
için bilimsel görüşler veya yargı
2:08
kararları gibi ifadeleri bağımsız bir
2:10
kaynakmış gibi araya serpiştirilmiş
2:12
görebilirsiniz. Sakın kanmayın. Doğru
2:15
cevabımız son derece net. Eğer kanunda
2:18
uygulanabilir bir hüküm yoksa hakim örf
2:21
ve adet hukukuna göre karar verir.
2:23
Unutmayın o bilimsel görüşler ve mahkeme
2:25
içatları yalnızca birer yardımcı
2:27
kaynaktır. Ana basamak değillerdir.
2:30
Geçelim ispat yükü kavramına. Diyelim ki
2:33
tahkime gittiniz ve bir iddia ortaya
2:35
attınız. Medeni kanun der ki, "İddia
2:37
ediyorsan bunu ispatlayacaksın. Bu kadar
2:40
basit." Özellikle sigorta tahkiminde bu
2:42
kural adeta her şeydir. Şöyle düşünün.
2:45
Sigortalıysanız rizikonun
2:47
gerçekleştiğini yani o kazanın veya
2:49
zararın olduğunu siz ispatlarsınız. Ama
2:51
sigorta şirketi çıkıp "Ben bu parayı
2:53
ödemem. Çünkü bu durum poliçedeki bir
2:55
istisna hükmüne giriyor." diyorsa hah
2:57
işte o zaman top sigorta şirketine
2:59
geçer. Bu istisna durumunu ispatlamak
3:02
onların görevidir. Hemen bunu da bir
3:04
sınav senaryosu üzerinden görelim. Bakın
3:06
sigorta şirketi ödeme yapmayı reddediyor
3:08
ve diyor ki bu hasar poliçedeki istisna
3:11
hükmü kapsamında. Peki hakem dönüp kime
3:13
hadi bunu ispatla diyecek. Tabii ki bu
3:15
iddiadan kendi lehine bir sonuç çıkaran
3:17
sigortacıya yani doğru cevabımız
3:19
sigortacıya aittir. Sigorta şirketi eğer
3:22
reddediyorsa bunun hukuki dayanağını
3:24
dosyaya koymak zorundadır. Yoksa o
3:26
savunma çöker. Geldik ikinci bölüme.
3:29
Sınavın en çok sorulan ve maalesef en
3:31
kolay karıştırılan kavramları dürüstlük
3:34
kuralı ve iyi niyet. Şimdi herkesin
3:37
haklarını kullanırken dürüstlük kuralına
3:39
uymak zorunda olması medeni hukukun
3:41
adeta nefes aldığı yerdir diyebiliriz.
3:44
her yerde karşımıza çıkar. Özellikle
3:46
sigorta dünyasında bu kural çok somut
3:48
şekillere bürünür. Nasıl mı? Mesela
3:50
poliçe yaptırmadan önce hastalıklarınızı
3:52
gizlememeniz gerekir, değil mi? Bu bir
3:54
beyan yükümlülüğüdür ve doğrudan
3:55
dürüstlüğün sonucudur. Ya da sigorta
3:57
şirketinin müşteriyi aydınlatması veya
3:59
poliçede çok karmaşık, ne anlama geldiği
4:01
belli olmayan bir cümle varsa bunun
4:03
police yazan şirketin aleyhine
4:05
yorumlanması, bunların hepsi aslında o
4:07
objektif dürüstlük kuralının pratik
4:09
yansımalarıdır. Burada dikkatinizi
4:11
çekmek istediğim asıl mesele şu: Kanun
4:14
iyi niyet ile dürüstlük kuralını bıçak
4:16
gibi ikiye ayırır ve sınav komitesi de
4:19
bu ikisinin farkını sormaya tek
4:21
kelimeyle bayılır. İyi niyet tamamen
4:23
sizin zihninizle yani subjektif
4:26
durumunuzla ilgilidir. Bir şeyi bilip
4:27
bilmemenizdir. Dürüstlük kuralı ise tam
4:30
tersine objektiftir. Sizin iç dünyanızda
4:33
ne düşündüğünüzle ilgilenmez. Dışarıdan
4:35
bakıldığında makul, namuslu bir insan
4:37
nasıl davranmalıysa sizin de öyle
4:39
davranıp davranmadığınıza bakar.
4:41
Kısacası iyi niyet zihindir. Dürüstlük
4:44
ise davranır. Alın size tam bir klasik
4:47
sınav tuzağı. Soru doğrudan bu iki
4:49
kavramın farkını soruyor. Az önce
4:51
konuştuğumuz zihin ve davranış ayrımını
4:53
hatırlarsanız cevabı saniyeler içinde
4:56
bulursunuz. Doğru cevap iyi niyet
4:59
süjektif bir bilme veya bilmeme halidir.
5:02
Dürüstlük kuralı ise objektif bir
5:04
davranış ölçütüdür. Ha bir de hayat
5:06
kurtaran bir detay daha vereyim. Kanun
5:08
her zaman sizin iyi niyetli olduğunuzu
5:10
varsayar. Birisi çıkıp sizin kötü
5:12
niyetli olduğunuzu iddia ediyorsa
5:14
buyursun ispatlasın. İyi niyet her zaman
5:17
bir karinedir. Hız kesmeden 3ün
5:20
bölümümüze geçiyoruz. Kişiliğin sona
5:22
ermesi. Ölüm ve gaiplik. Karşımızda yine
5:25
çok kritik bir karşılaştırma var. Ölüm
5:28
karinesi nedir biliyor musunuz? Bir
5:29
kişinin kesinlikle öleceği bir durumda
5:32
kaybolmasıdır. Mesela bir uçak okyanusun
5:35
ortasında infilak etmiş. Ortada ceset
5:37
yoktur ama ölüm %100 kesindir. Bu yüzden
5:40
mahkeme kararına bile gerek kalmadan bu
5:42
kişi nüfusa ölü olarak düşülür. Peki ya
5:45
gaiplik? Gayiplik kesinlikli bir
5:48
olasılıktır. Kişi ava çıkmış bir daha
5:51
geri dönmemiş. Belki de sadece
5:52
uzaklaşmak istemiştir. Yaşıyor olma
5:54
ihtimali var mı? Az da olsa var. İşte bu
5:57
yüzden gaiplikte mutlaka bir mahkeme
5:59
kararı gerekir ve kanun çok katı süreler
6:02
koymuştur. Ölüm tehlikesi üzerinden en
6:04
az bir yıl veya son haber alınmasından
6:06
itibaren en az 5 yıl geçmesi şarttır. Bu
6:10
ayrımı hemen bir soruyla cebimize
6:11
koyalım. Bakın hayat sigortalarında
6:13
hakemlerin tazminat ödemelerine karar
6:15
verirken baktıkları en temel ayrım
6:17
budur. Şirket parayı ademek için yasal
6:20
durumun netleşmesini bekler. Haliyle
6:22
çözüm çok basit. Karinede ölüm kesindir.
6:25
Gaiplikte ise ölüm hakkında sadece
6:27
kuvvetli bir olasılık aranır. Doğru
6:29
cevap bu kadar net. Sınavda bu basit
6:31
ayrımı bilmek sizi kesinlikle bir adım
6:33
öne geçirecektir.
6:35
4düncü durağımız fiil ehliyeti ve
6:37
dereceleri. Kanundaki bu dörtlü tabloyu
6:40
bir yapboz gibi zihninize kazımanızı
6:42
istiyorum. Parçaları tam yerlerine
6:44
oturtmamız lazım. Tam ehliyetliler 18
6:47
yaşını doldurmuş, aklı başında,
6:49
kısıtlılığı olmayan kişilerdir. Her
6:51
türlü poliçeyi şak diye yaparlar. Tam
6:53
ehliyetsizlerse ayırt etme gücü hiç
6:55
olmayan mesela ileri derece akıl hastası
6:58
kişilerdir. Hiçbir yasal işlem
6:59
yapamazlar. Sınırlı ehliyetsizler
7:02
aslında aklı başında olan ama henüz
7:04
18'ini doldurmamış gençlerimizdir.
7:06
Onların işlem yapabilmesi için yasal
7:08
temsilci gerekir. Ve son olarak sınırlı
7:10
ehliyetliler. Bunlar aslında her şeyi
7:12
yapabilir ama kanun onlara örneğin evli
7:15
çistler veya yasal danışman atananlar
7:17
gibi belli başlı işlemlerde ekstra
7:19
koruma kalkanı getirmiştir. Tabloyu
7:21
anladıysak hemen pratiğe dökelim. Sorun
7:23
ne diyor? Ayırt etme gücü bulunmayan bir
7:25
kişi. Bu sihirli ifade bizi nereye
7:27
götürüyor? Tabii ki tam ehliyetsizler
7:30
grubuna. Bu kişilerin kendi başlarına
7:32
attıkları imzalar sonradan bir veli
7:34
onaylasa bile kurtarılamaz arkadaşlar. O
7:37
sözleşme en başından beri tabiri caizse
7:39
ölü doğmuştur. Yani doğru cevabımız
7:41
sözleşme kesin hükümsüzdür. Lütfen
7:43
şıklardaki onaya kadar askıdadır gibi
7:45
yanıltıcı tatlı yalanlara kanmayın.
7:48
Dikkat. Geldik sınavın en eleyici
7:50
sorularından birine. Sınırlı
7:52
ehliyetsizleri sormuş. Kimdi bunlar?
7:55
Mesela 16 yaşında aklı başında bir lise
7:58
öğrencisi. Şimdi bu genç kendi başına
8:01
gidip kredi çekemez, sözleşme
8:02
imzalayamaz. Burası kesinlikle doğru.
8:05
Ama ya sokağa çıkıp sinirle bir
8:07
başkasının arabasının camını kırarsa
8:10
ayırt etme gücü olduğu için kendi
8:12
yaptığı bu haksız fiilden kişisel olarak
8:14
bal gibi de sorumludur. O yüzden
8:16
şıklardaki haksız fiillerinden sorumlu
8:19
tutulamazlar ifadesi koca bir yanlıştır.
8:22
Ve geldik bu bilgi yolculuğumuzun son
8:25
ana başlığına. 5. bölüme. Tüzel kişiler
8:28
ve sorumluluk. Bir şirket düşünün. Yaşı,
8:31
cinsiyeti, akrabalığı yaktır, değil mi?
8:33
İşte tüzel kişiler sırf insana özgü olan
8:36
bu haklar dışındaki tüm haklara
8:37
sahiptir. Ama etten ve kemikten
8:39
olmadıkları için kendi başlarına hareket
8:41
edemezler. Bütün işlemlerini organları
8:44
yani yönetim kurulları veya yetkili
8:47
müdürleri aracılığıyla yaparlar.
8:49
Hukuktaki o can alıcı kural şudur. Bu
8:51
yetkili kişiler bir imza attığında veya
8:53
işlerini yaparken bir zarar verdiğinde
8:56
bu eylem doğrudan doğruya şirketi
8:57
bağlar. Yani şirket ben yapmadım şu
9:00
müdürüm yapmış deyip işin içinden asla
9:02
sıyrılamaz. İşte tam da anlattığım bu
9:05
mekanizmayı test eden çok güzel bir
9:07
soru. Yetkili kişi görevi sırasında
9:09
hukuka aykırı bir iş yaptı diyelim.
9:11
Tamam. Şirket bu zararı ödemek zorunda.
9:13
Evet. Peki o müdür yasal olarak yakasını
9:16
kurtarabilir mi? Kesinlikle hayır. Tüzel
9:19
kişi sorumlu olur ama o işlemi yapan
9:21
organın kusurundan dolayı kişisel
9:23
sorumluluğu da aynen devam eder. Yani
9:26
zarar gören kişi hem sigorta şirketinin
9:29
hem de o kusurlu müdürün yakasına
9:30
yapışabilir. Konuyu toparlamadan önce
9:33
size o efsanevi meşhur madde 5'ten
9:35
bahsetmem lazım. Hakimlik sınavında
9:37
neden medeni hopuk çözdüğünüzü hiç
9:39
düşündünüz mü? Cevabı işte bu soruda.
9:42
Medeni kanun madde 5 der ki, "Eğer
9:44
ticaret kanununda yani sigorta
9:46
mevzuatında bir boşluk varsa medeni
9:49
kanunun genel kurallarını uygularsın. Bu
9:51
madde bütün özel hukuku birbirine
9:53
bağlayan devasa bir şemsiye köprüdür."
9:55
Doğru cevabımız da tam olarak bu
9:57
kapsayıcılığı genel nitelikli hükümlerin
10:00
tüm özel hukuk ilişkilerine
10:01
uygulanmasını ifade ediyor. Bunca hukuki
10:04
detayın üzerine ekran başındaki siz
10:06
değerli adaylar için çok hayati pratik
10:08
bir sınav taktiği vermek istiyorum.
10:10
Lütfen unutmayın bu sınavda dört yanlış
10:12
bir doğruyu götürüyor. Yani cevabını hiç
10:14
bilmediğiniz bir soruda gözü kapalı
10:16
sallamak yapacağınız en büyük hata olur.
10:18
Lütfen eleme yöntemini kullanın. Az önce
10:20
çözdüğümüz sorulardaki gibi sadece emin
10:22
olduğunuz kuralları baz alarak yanlış
10:24
şıkları çizin ve sürecin sizin lehinize
10:26
çalışmasına izin verin. Ve son olarak
10:29
çok önemsediğim bir tavsiye. Bütün bu
10:31
anlattıklarımızda bir şeye dikkat
10:33
ettiniz mi? Sınav komitesi size düz
10:35
metin ezberletmiyor. İyi niyetle
10:37
dürüstlüğün farkını, ölüm karinesiyle
10:40
gaypliğin sınırlarını soruyor. O yüzden
10:42
çalışırken kuralları kuru kuruya
10:44
ezberlemeyin. Kendinize hep bunun
10:46
istisnadan ne farkı var diye sorun.
10:48
Hukuk dediğimiz şey o ince yasal
10:50
çizgilerin nerede çekildiğini
10:51
görebilmektir. Gerçek hayatta da bir
10:54
uyuşmazlığa düştüğünüzde o çizginin
10:56
neresinde durduğunuzu bilmek her şeydir.
10:58
O çizgileri bir kere gördüğünüzde inanın
11:00
bana bu sınavda hiçbir şey sizi
11:02
durduramaz. Bu kaynak incelemesinde ele
11:04
aldığımız dersin ve yıla ait çıkmış
11:06
soruları kendiniz deneme sınavı
11:08
formatında çözmek ve kendinizi test
11:10
etmek için lolonolu.com adresini ziyaret
11:13
edebilir, alt kısımdaki açıklama
11:15
bölümünde yer alan bağlantıya
11:17
tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education