Up next in 10
Sigorta hakemliği sınavında Borçlar Hukuku 5 soruyla temsil edilir. Kapsam yalnızca Genel Hükümlerdir; satım, kira, vekâlet gibi özel borç ilişkileri sınav dışıdır.
Bu videoda ele alınan konular:
- Sözleşmenin kurulması, öneri ve kabul
- Genel işlem koşulları: yürürlük, yorum ve içerik denetimi
- İrade bozuklukları ve bir yıllık hak düşürücü süre
- Haksız fiil sorumluluğu ve kusursuz sorumluluk hâlleri
- Halefiyet ve sigortacının rücu hakkı
- Zamanaşımı süreleri ve def'i niteliği
Konu anlatımının tamamı ve 10 açıklamalı deneme sorusu:
https://lolonolo.com/sertifika/sigorta-hakemligi/borclar-hukuku/
Sigorta hakemliği sınavı rehberi:
https://lolonolo.com/sertifika/sigorta-hakemligi/
#sigortahakemliği #borçlarhukuku #sigortatahkim
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nolo platformuna hoş geldiniz. Bu
0:02
dersimizde sigorta hakemliği sınavı
0:04
borçlar hukuku konularını ve sorularını
0:06
inceliyoruz. Bakın bu sınavda borçlar
0:08
hukuku kısmından tam soru geliyor. Yani
0:11
burası gerçekten puan toplayacağımız
0:12
yer. Bugün odaklanacağımız nokta atışı
0:14
konular şunlar: Borçların kaynağı, genel
0:17
işlem koşulları, irade bozuklukları,
0:19
haksız fiil, halefiyet ve zaman aşımı.
0:21
Aslında bu incelememiz sınavın kısa
0:23
yolu, özet bir reçetesi diyebiliriz.
0:25
Hazırsanız lafı uzatmadan hemen ilk
0:27
temel taşımızla başlayalım. Tamam. Hadi
0:29
hemen konuya girelim. Birinci bölümümüz
0:31
borçların kaynağı ve sözleşmeler. Peki
0:34
ama bir kişiyi diğerine karşı hukuken
0:36
sorumlu kılan o borç altına sokan temel
0:39
şey tam olarak nedir?
0:40
>> Kanunumuza göre bir borcun üç temel
0:42
kaynağı vardır. Sözleşme, haksız fiil ve
0:46
sebepsiz zenginleşme. Şimdi işin
0:49
gerçekten büyüleyici kısmına gelelim.
0:51
Biliyor musunuz bu üç kaynak sigorta
0:53
pratiği ile aslında kusursuz bir şekilde
0:56
eşleşiyor. Şöyle düşünün. Sigortalıyla
0:58
şirket arasındaki o temel ilişki
1:01
doğrudan bir sözleşmeden doğar. Yani
1:03
poliçenin kendisi bir sözleşmedir zaten.
1:05
Peki sigortalının trafikte gidip
1:07
başkasına çarpması işte o üçüncü kişinin
1:10
zararı bir haksız fiildir. Ya da diyelim
1:13
ki sigorta şirketine dalgınlıkla
1:15
fazladan prim ödediniz. E bu da sebepsiz
1:17
zenginleşme oluyor. Sınav anında bu üç
1:20
kavramın sigortadaki karşılıklarını
1:22
zihninizde eşleştirebilirseniz o uzun
1:24
senaryo sorularında inanın bana doğru
1:26
şıkkı saniyeler içinde bulursunuz.
1:28
Gelelim ikinci bölüme. Genel işlem
1:30
koşulları denetimi sınavın kesinlikle en
1:33
çok puan getiren deyim yerinde ise en
1:35
bereketli alanlarından birindeyiz şu an.
1:38
Sigorta poliçelerini bir gözünüzün önüne
1:40
getirin. Şirket oturup matbu bir metin
1:43
hazırlar ve bunu binlerce belki
1:44
milyonlarca kişiye sunar. Değil mi? İşte
1:47
tam da bu noktada kanun zayıf tarafı
1:49
korumak için devreye giriyor ve bu tek
1:51
taraflı metinleri üç sıkı süzgeçten
1:53
geçiriyor. Yürürlük, yorum ve içerik
1:56
denetimi. Yürürlük denetimi bu madde
1:58
sözleşmeye dahil oldu mu? Karşı tarafın
2:01
içeriği öğrenme imkanı var mıydı diye
2:03
sorar. Haberi yoksa o madde hiç
2:05
yazılmamış sayılır. İçerik denetimi ise
2:08
dürüstlük kuralına aykırı çok ağır ve
2:10
haksız şartları iptal eder. Ama bizim
2:12
asıl yıldız oyuncumuz yorum denetimi.
2:15
Poliçedeki bir madde Muğlaksa tam
2:17
anlaşılmıyorsa ne olacak? Kanun çok net
2:19
der ki bu maddeyi kim yazdıysa faturayı
2:22
ona kesersin. Yani belirsiz teminat
2:24
hükümleri her zaman ama her zaman
2:27
sigortalı lehine yorumlanır. Peki bunu
2:29
hemen küçük bir testle pekiştirelim.
2:31
Karşımızda tam da anlattığım bu kuralı
2:33
sınayan bir çıkmış sınav sorusu var. Bir
2:36
poliçede birden çok anlama gelebilen bir
2:38
teminat hükümü varsa Borçlar Kanununa
2:41
göre bunun sonucu nedir? Şüklere bir
2:43
bakalım. A) Geçersiz sayılır. B)
2:46
düzenleyenin aleyhine yorumlanır. C)
2:48
Yazılmamış sayılır. D) Sözleşmenin
2:51
tamamı geçersiz olur. Ve E düzenleyen
2:53
tek başına belirler. Az önce
2:55
konuştuğumuz o yorum denetimi kuralını
2:57
hatırlayın bakalım. Evet, doğru cevap
2:59
kesinlikle B şıkkı. Hüküm düzenliğinin
3:02
aleyhine ve karşı tarafın lehine
3:04
yorumlanır. Yalnız burada çok ama çok
3:06
tehlikeli bir tuzak var. Ona mutlaka
3:08
dikkat çekmem lazım. Sınavın o stresiyle
3:10
C şıkkındaki "Yazılmamış sayılır"
3:12
ifadesi çok mantıklı gelebilir gözünüze.
3:15
Aman diyeyim. Yazılmamış sayılma
3:17
yaptırımı yorum denetimine değil,
3:19
yürürlük ve içerik denetimine aittir.
3:21
Yani ortada bir muğlaklık varsa madde
3:24
geçersiz olmaz. sadece yazarın aleyhine
3:26
yorumlanır. Bu ayrımı bilmek inanın
3:29
sınavda hayat kurtarır. Geçiyoruz 3.
3:31
bölüme. İrade bozuklukları ve temsil.
3:34
Düşünün ki bir sözleşmeye imza
3:36
atıyorsunuz ama o an iradeniz bir
3:38
şekilde sakatlanmış. Peki o zaman ne
3:40
olacak? Kanunumuz üç temel irade
3:42
bozukluğu sayıyor. Yanılma, aldatma ve
3:45
korkutma. Eğer bunlardan birine maruz
3:47
kaldıysanız o sözleşmeyle bağlı
3:48
olmuyorsunuz. Ama burada sınav
3:50
komitesi'in sormaya kelimenin tam
3:52
anlamıyla bayıldığı çok ince bir ayrım
3:53
var. Lütfen buraya dikkat edin. Eğer
3:55
kendi kendinize yanılmışsanız bu
3:57
yanılmanın sözleşmeyi iptal edebilmesi
3:59
için mutlaka ama mutlaka esaslı bir
4:01
yanılma olması şarttır. Ufak tefek hesap
4:03
hataları falan sözleşmeyi bozmaz. Ancak
4:06
eğer karşı taraf sizi bilerek aldatmışsa
4:08
yani işin içine hile hurda girmişse işte
4:10
o zaman yanılmanızın esaslı falan
4:12
olmasına hiç gerek yok. Neden biliyor
4:14
musunuz? Çünkü aldatmada doğrudan
4:16
dürüstlü kuralı ihlal edilmiştir.
4:18
Kısacası eğer aldatıldıysanız hata çok
4:20
küçük bir detayda bile olsa o sözleşmeyi
4:22
yırtıp atabilirsiniz. 4.üncü bölümümüz
4:25
haksız fiil ve sorumluluk. Eğer sigorta
4:28
hukukunda rücu davalarıyla
4:29
ilgileniyorsanız işte o davaların
4:31
belkiği tam olarak burası. Şimdi klasik
4:35
bir kusur sorumluluğundan
4:36
bahsedebilmemiz için ekrandaki bu dört
4:38
atlıya aynı anda ihtiyacımız var. Bir
4:41
hukuka aykırı bir fiil olacak. 2.
4:43
Kişinin bir kusuru bulunacak. 3. Ortada
4:46
somut bir zarar oluşacak ve 4. Belki de
4:49
en önemlisi fiil ile zarar arasında
4:51
kopmaz bir illiyet bağı yani bir neden
4:53
sonuç ilişkisi olacak. Eğer bu dördü bir
4:56
araya gelmezse standart haksız fiil
4:57
sorumluluğundan söz edemeyiz. Bu kadar
4:59
net. Fakat hukukta her zaman kusur
5:01
aranır mı? Hayır. Bazen ortada hiçbir
5:04
kusurunuz olmasa bile bal gibi sorumlu
5:06
olursunuz. İşte bu soruda tam olarak
5:09
kusursuz sorumluluk hallerini test
5:10
ediyor. Hangisi yanlıştır diye
5:12
sormuşlar. A şıkkı adam çalıştıran
5:15
kurtuluş kanıtı getirebilir diyor. B
5:17
şıkkı yapı maliki getiremez diyor. C
5:20
hayvan bulunduran sorumludur diyor. D
5:22
şıkkına dikkat. Tehlike sorumluluğunda
5:24
kusur aranır diyor. E şıkkı da işletme
5:26
sahibi müteselsilen sorumludur diyor.
5:29
Bir düşünün bakalım. Ve bu soru bize
5:31
harika bir şekilde gösteriyor ki D şıkkı
5:34
külliyen yanlış. Peki neden? Şöyle ki
5:37
tehlike sorumluluğu dediğimiz kavram
5:40
hukukumuzdaki kusursuz sorumluluğun en
5:42
ağır, en tavizsiz, en sert biçimidir.
5:45
Eğer tehlikeli bir işletmenin
5:47
faaliyetinden dolayı bir zarar doğarsa
5:49
işletme sahibinin kusur olup olmadığına
5:52
zerre kadar bakılmaz. Kurtuluş kanıtı
5:54
bile getiremezsiniz. Bakarsınız,
5:57
ödersiniz. Oysa mesela bir adam
5:59
çalıştıran, "Ben tüm önlemleri
6:01
almıştım." diyerek bir kurtuluş kanıtı
6:03
sunabilir. Dolayısıyla tehlike
6:05
sorumluluğunda kusur aranır demek
6:08
kavramın kendi doğasıyla çelişmektir.
6:11
Geldik 5. bölüme. Alacaklının
6:13
halefiyeti. Bence burası günlük sigorta
6:15
uyuşmazlıklarının kalbinin attığı yer.
6:18
Yani buradaki can alıcı nokta şu
6:19
arkadaşlar. Sigorta şirketi mağur olan
6:22
sigortalısına tazminatı ödediği anda
6:25
cebinden ne kadar para çıktıysa o miktar
6:27
kadar sigortalısının yerine geçer.
6:29
Kelimenin tam anlamıyla onun
6:31
ayakkabılarını giyer. Şunu unutmayın.
6:33
Halefiyet yepyeni sıfırdan bir alacak
6:36
hakkı yaratmaz. Rücu davasında
6:38
sigortacının talep ettiği şey aslında
6:40
sigortalıdan devraldığı hakkın ta
6:42
kendisidir. Hukuki olarak bunun meali ne
6:44
biliyor musunuz? Zarar veren o kişi
6:47
normalde sigortalıya karşı hangi
6:48
savunmaları yapabiliyorsa kendisine dava
6:51
açan koca sigorta şirketine karşı da
6:52
aynen o savunmaları yapabilir. E çünkü
6:55
ortadaki hak aynı hak sadece sahibi
6:57
değişti. 6. ve son bölümümüz zaman aşımı
7:00
süreleri. Size bir sır vereyim. Sınava
7:03
giren adayların açık ara en çok kafasını
7:05
karıştıran, en çok puanı masada
7:07
bıraktıkları yer işte tam da burası. O
7:09
yüzden lütfen bu süreleri zihninize
7:11
kazıyın. İrade bozukluklarında iptal
7:13
süremiz durumu öğrendiğiniz andan
7:15
itibaren sadece ve sadece bir yıldır.
7:18
Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede
7:21
ise kural hep aynı. Öğrendiğin tarihten
7:23
itibaren 2 yıl ama her halikarda fiilden
7:26
veya o zenginleşmeden itibaren en fazla
7:29
10 yıl. Ve eğer kanunda aksi bir hüküm
7:31
belirtilmemişse genel zaman aşım süremiz
7:34
standart olarak 10 yıldır. 1, 2 ve 10.
7:37
Sınav sabahı bu üç rakam cebinizde
7:39
olsun. Gerisi çok kolay. Şimdi size
7:41
sınavda altın değerinde olacak çok ama
7:44
çok önemli bir detaydan bahsedeceğim.
7:46
Zaman ışımı dediğimiz şey hukuken bir
7:49
itiraz değildir. Bu bir defidir. Peki
7:52
bunun pratikteki sonucu ne? İnanılmaz
7:54
büyük bir sonucu var. Düşünün bir
7:56
hakimin önüne zaman aşımına uğramış bir
7:58
dava dosyası geldi. Hakim dosyayı okuyup
8:01
kendi kendine, "A bu dosyanın süresi
8:03
dolmuş." deyip davayı reddedemez.
8:05
İmkansız. taraflardan birinin çıkıp bunu
8:08
aktif bir şekilde ileri sürmesi yani ben
8:10
burada zaman aşımı defisinde bulunuyorum
8:12
demesi şarttır. Sen söylemezsen hakim
8:15
senin yerine bunu yapmaz. Hadi bu hayati
8:18
kuralı son bir deneme sorusuyla iyice
8:20
hafızamıza mühürleyelim. Soruda diyor
8:22
ki, "Zaman aşımının hukuki niteliği
8:24
nedir?" Şıklara bir göz atalım. A) Hakim
8:27
resen uygular. B. Bir itirazdır. C. Bir
8:30
defidir ve ileri sürülmesi gerekir. D.
8:33
Sözleşme ile uzatılabilir. E. Borcu
8:35
kendiliğinden yok eder. Az önce üstüne
8:38
basa basa anlattığım şeyi
8:39
hatırlıyorsunuz değil mi? Elbette. Doğru
8:41
cevap C şıkkı. Zaman aşımı bir defidir
8:44
ve ileri sürülmedikçe hakim bunu
8:46
kendiliğinden yani resen dikkate alamaz.
8:49
Şunu aklınızdan çıkarmayın. süre doldu
8:51
diye borç bir anda kendiliğinden yok
8:53
falan olmuyor. Sadece dava yoluyla zorla
8:56
talep edilebilme özelliği ortadan
8:57
kalkıyor. Bir de çok kritik ufak bir not
8:59
ekleyeyim. Taraflar oturup kendi
9:01
aralarında anlaşıp da bu kanuni zaman
9:03
aşımı sürelerini sözleşmeyle
9:05
değiştiremezler. Yani uzatıp
9:06
kısaltamazlar. Bu kurallar kesin ve
9:09
emredicidir. Tüm bu kurallara
9:10
baktığımızda kendimize şunu sormak
9:13
zorundayız. Borçlar hukuku o devasa
9:15
sözleşmeleri hazırlayan güçlü şirketleri
9:17
mi yoksa zayıf olan tüketiciyi mi daha
9:19
çok koruyor aslında? Cevap detaylarda
9:21
gizli. Sınavda şıkları okurken
9:23
kuralların arkasındaki bu koruyucu
9:24
felsefeyi asla unutmayın. Videoda
9:26
incelediğimiz bu dersin ve yıla ait
9:28
çıkmış soruları kendiniz deneme sınavı
9:30
formatında çözmek ve kendinizi test
9:31
etmek için lolonolo.com adresini ziyaret
9:34
edebilir, videonun altındaki açıklama
9:36
kısmında yer alan bağlantıya
9:37
tıklayabilirsiniz.
Jobs & Education