Up next in 10
SAK204U Sağlık Kurumlarında Bilgi Sistemleri 2025 Final Soruları
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selam millet. O kalın ders notların
0:02
arasında kaybolan tüm odaklanmış
0:04
öğreniciler bu anlatıma hoş geldiniz.
0:06
Bugün sizlerle SAKI 204U sınav
0:10
konseptlerinde gerçekten ustalaşmanızı
0:12
sağlayacak harika bir dijital hastane
0:14
sanal turuna çıkıyoruz. Hani o
0:16
ezberlemeye çalıştığınız karmaşık
0:18
veriler, sistemler, kurallar var ya işte
0:21
bugün tüm o teorik bilgilerin gerçek bir
0:24
hastanenin duvarları daha doğrusu
0:26
sunucuları arasında nasıl tıkır tıkır
0:28
işlediğini adım adım keşfedeceğiz.
0:30
Hazırsanız turumuz başlasın. Tamam. Hadi
0:34
hemen dalalım. Tur planımız dört temel
0:36
direkten oluşuyor. Sistem kavramı ve
0:39
temeller, hastane bilgi sistemleri,
0:41
e-sallık ve tele tıp ve finalde de tıp
0:44
etiği ve güvenlik. Bizi tam olarak
0:46
nelerin beklediğini bilmek bu yolculukta
0:48
işimizi çok kolaylaştıracak.
0:51
O zaman 1inci bölümle başlıyoruz. Sistem
0:53
kavramı ve temeller. Hastanemizin temel
0:56
atma törenine hoş geldiniz. Peki en
0:59
temelden başlayalım. Sistem tam olarak
1:01
ne demek? Yani belirli bir sınır
1:04
içerisinde birbirleriyle sürekli
1:06
etkileşim halinde olan ve ortak bir
1:08
amaca yönelmiş parçalar bütünü aslında
1:11
içine adım attığımız devasa bir
1:13
hastanenin ta kendisi. Mükemmel ve canlı
1:15
bir sistem örneği. Az sonra yukarı
1:17
katlara çıkıp göreceğimiz insan
1:19
kaynaklarından tutun da radyolojiye
1:21
kadar o birbirinden farklı tüm birimler
1:23
tek bir şey için, hastayı iyileştirmek
1:26
ortak amacı için durmaksızın beraber
1:28
çalışmak zorunda. E tabii bu kadar
1:30
karmaşık bir yapıda işlerin karışmaması
1:33
için verinin kalitesi hayati önem
1:35
taşıyor. İşte tam da burada sınavınız
1:37
için altın değerinde o kelime karşımıza
1:40
çıkıyor. Tutarlılık. Bu ne demek?
1:42
Verinin son derece güvenilir olması ve
1:45
nereden sorgularsanız sorgulayın daima
1:47
aynı sonucu vermesi demek. Şöyle
1:49
düşünün. Bir doktor hastanın dijital
1:51
dosyasına baktığında ne görüyorsa zemin
1:54
kattaki muhasebe görevlisi o faturayı
1:56
keserken tam olarak aynı bilgiyle
1:58
karşılaşmalı. bilgi asla kendiyle
2:01
çelişemez. Kesinlikle sıfır hata
2:03
toleransı. Eee, peki bu kusursuz
2:06
tutarlılığı nasıl sağlıyoruz? Elbette
2:08
evrensel standartlarla. Sınavda
2:10
kesinlikle hayatınızı kurtaracak iki
2:12
temel yapı taşını hemen cebimize
2:14
koyalım. İlki, Dünya Sağlık Örgütün'nün
2:17
hem ölüm istatistikleri hem de
2:19
hastanelerin o çok sevdiği
2:20
faturalandırma için kullandığı evrensel
2:22
sınıflandırma sistemi olan ICD 10.
2:25
düşünün bütün dünya hastalıkları bu
2:27
kodlarla konuşuyor. İkincisi ise işin
2:29
mutfak kısmı yani veri tabanımız. SQL'de
2:32
mevcut bir tabloya yeni bir hasta veya
2:35
yeni bir veri eklemek için kullandığımız
2:37
ınsert komutu. Bu ikisi hastanemizin o
2:40
devasa veri kayıt bankosunun alfabesi
2:42
diyebiliriz. Temeli attığımıza göre
2:45
operasyonel departmanlara çıkabiliriz.
2:47
İkinci bölüm hastane bilgi sistemleri ya
2:50
da kısaca HBS ve işte bu bize tüm o az
2:54
önce konuştuğumuz süreçlerin havadan
2:56
sudan yürümediğini harika bir şekilde
2:58
gösteriyor. Hastanemizin 724 durmaksızın
3:01
atan dijital kalbindeyiz. Ana makine
3:04
yani server odası. O devasa kablolama ve
3:07
soğutma sistemleri için yükseltilmiş
3:09
tabanların olduğu elektrik bir saniye
3:11
bile gitse anında devreye giren
3:13
UPS'lerin yani kesintisiz güç
3:15
kaynaklarının çalıştığı ve sadece çok
3:17
özel yetkisi olanların girebildiği son
3:19
derece sıkı korunan o gizli merkez tam
3:22
olarak burası. Ama durum bir saniye.
3:24
Sistemler yaşlanır, teknoloji gelişir.
3:27
Peki ya yönetim bir gün gelip arkadaşlar
3:30
bu devasa sistemi tamamen yenilememiz
3:32
gerekiyor. Derse ne olacak? Ufak bir
3:35
telefon güncellemesinden bahsetmiyorum.
3:37
Koca bir hastanenin beynini
3:38
değiştirmekten bahsediyorum. İşte bu
3:41
soru bizi çok klasik ama bir o kadar da
3:43
can yakan bir sınav tuzağına götürüyor.
3:46
Aman diyeyim buraya çok dikkat. Büyük
3:48
hastanelerde o kadar çok birim vardır ki
3:50
sistemi yenilerken mutlaka kademeli bir
3:53
geçiş stratejisi izlemek zorundasınız.
3:55
Bir anda şalteri indiremezsiniz. Ama iş
3:57
küçük hastanelere gelince durum
3:59
bambaşka. Sınavda bazen şaşırtmacı olsun
4:01
diye küçük hastanelerde sistemi devreye
4:04
sokmak devasa zorluklar yaratır gibi
4:06
şeyler söylerler. Hayır yok öyle bir
4:08
şey. Tamamen yanlış. Küçük hastanelerde
4:10
yapı çok daha yalın olduğu için yeni
4:12
sisteme geçiş büyük hastanelere kıyasla
4:14
inanın çok daha kolaydır. Bunu lütfen
4:16
bir kenara not edin. Şimdi asıl ilginç
4:19
olan ve çok sık birbirine karıştırılan
4:21
iki departmanın farkına geldik. Bakın
4:23
personelin maaş bordolarının
4:25
hesaplanması veya kurumun finansal
4:27
raporları. Bunlar tamamen muhasebe
4:30
sistemlerinin işidir. İşin içinde hesap,
4:32
kitap, para varsa bırakın muhasebe
4:34
yapsın. Ama kurumun insan gücü
4:36
planlaması, çalışanların iş tatmini veya
4:39
eğitimleri, bunların muhasebe ile zerre
4:41
alakası yoktur. Bunlar doğrudan insan
4:43
kaynaklarının uzmanlık alanıdır. Sınavda
4:45
insan gücü planlamasını gidip de
4:47
muhasebenin altına yerleştiren şıkları
4:49
saniyesinde eleyin gitsin. Tabii her şey
4:51
planlandığı gibi rutininde gitmiyor
4:53
hayatta. Ya hastane yönetimi biz sabah
4:56
hiç beklemediği tamamen plansız ve
4:58
karmaşık bir krizle uyanırsa işte o
5:01
zaman sahneye yüksek teknolojili acayip
5:04
zeki bir danışman çıkar. Karar destek
5:06
sistemleri. Bu sistemler yöneticilerin
5:09
önüne devasa veri yığınlarını ve
5:11
analitik modelleri sererek o terleten
5:14
zor anlarda stratejik ve doğru kararlar
5:16
almalarına rehberlik eder. Tam bir hayat
5:18
kurtarıcı. Yeni bir bilgi sistemi mi
5:21
geliştireceğiz? O iş öyle kafamıza göre
5:23
olmuyor. Belli adımları var. Sistem
5:26
geliştirme yaşam döngüsünün, o meşhur
5:28
SDLC'nin ilk ve en önemli adımı her
5:31
zaman analiz aşamasıdır. Önce mevcut
5:34
derdimiz ne? Onu bir masaya yatırırız.
5:36
Kullanıcıların gerçekten neye ihtiyacı
5:38
var bunu netleştiririz. Sonra da
5:41
herkesin aklındaki o meşhur solu gelir.
5:43
Peki biz bunu zamanında bitirebilecek
5:45
miyiz? İşte projenin herkes mezun
5:48
olmadan önce o hedeflenen sürede bitip
5:51
bitmeyeceğini değerlendirdiğimiz bu
5:52
kritik aşamaya da iş takviminin
5:54
fizibilitesi diyoruz. Fiziksel
5:57
hastaneden biraz dışarı çıkalım. 3ünc
6:00
bölüm e-sallık ve tele tıp. Sınırların
6:03
tamamen ortadan kalktığı yer. Artık
6:06
dijital dünyadayız. Doktorun ve hastanın
6:09
aynı odada olmasına hiç gerek yok.
6:11
Sınavda mutlaka karşınıza çıkacak şu üç
6:13
hayati eşleşmeyi hemen hızlıca beynimize
6:16
kazıyalım. 1. Tümörlerin dijital
6:19
görüntülerinin onkologlar arasında
6:21
uzmanlık paylaşımı için uçurulduğu
6:23
sistem teleonkoloji. 2. Rollyf veya MRI
6:26
gibi o devasa tıbbi görüntülerin
6:29
incelenmek için uzaklardaki merkezlere
6:31
aktarılması teleradyoloji ve 3. Lütfen
6:34
burayı kaçırmayın. Hormon hastalıkları
6:36
ile ilgilenen teleendokrinolojinin açık
6:38
ara en ama en yaygın kullanım alanı kan
6:41
şekeri takibinin yapıldığı diyabet yani
6:43
bildiğimiz şeker hastalığıdır.
6:46
Hastanemizin dış dünyayla kurduğu bir
6:48
diğer yaşamsal bağ ise tamamen parayla
6:51
alakalı devasa bir köprü Medula.
6:54
Medula'yı hastanenin devlete uzanan o
6:56
dev finansal sinir sistemi olarak
6:58
düşünebilirsiniz. Ne yapıyor?
7:00
Türkiye'deki hastanelerden fatura
7:01
bilgisini topluyor ve bu hizmetlerin
7:03
Sosyal Güvenlik Kurumu yani SGK adına
7:06
geri ödemesine hani şu hep duyduğumuz
7:08
provizyonunu sağlayan o inanılmaz
7:10
bütünleşik ulusal sistemin ta kendisi.
7:13
Ve turumuzun son aşamasına geldik. 4.
7:16
bölüm tıp etiği ve güvenlik. Bugüne
7:19
kadar konuştuğumuz her şeyi saran o
7:22
görünmez koruma kalkanı. Bu devasa
7:25
kalkanın teknolojik tarafının adı
7:27
güvenlik. Yani hastanenin o sarsılmaz
7:30
dijital bağışıklık sistemi, elektronik
7:32
sağlık kayıtlarındaki mahrem
7:34
verilerimizi siber saldırılara, yetkisiz
7:36
meraklı gözlere, zarar görmesine veya
7:38
silinmesine karşı koruyan her türlü
7:40
şifreleme, güvenlik duvarı, yedekleme,
7:43
aklınıza ne gelirse. Sistemi dijital
7:45
virüslerden ve hackerlardan temiz tutan
7:47
şey tam olarak bu. Tabii iş sadece
7:50
teknolojiyle bitmiyor. Şimdi teknolojik
7:52
güvenlikten adım atıp işin insan
7:55
boyutuna, felsefi güvenliğine bakıyoruz.
7:57
Etik. İnsan ilişkilerinde doğruyu,
7:59
yanlışı, iyiyi, kötüyü araştıran ahlaki
8:02
değerler bütünü. Yani teknoloji ne kadar
8:04
çıldırırsa çıldırsın o muazzam gücü
8:06
elinde tutan insanın ahlaki pusulası
8:09
sistemin tam merkezinde olmak zorunda.
8:11
İşte tıp etiği deyince çağdaş tıbbın o
8:14
en ama en önemli direklerinden biriyle
8:16
karşılaşıyoruz. Çok net söylüyorum.
8:18
Yararlılık ilkesi. Bu ilke sağlık
8:21
çalışanına şunu emreder. Hastayı tedavi
8:23
et, acısını dindir ve her ne yapıyorsan
8:26
yap ona daima yarar sağla. Bakın bu öyle
8:29
sıradan bir sınav tanımı değil. Bu bir
8:31
hastanenin varoluş sebebi yapılan her
8:33
dijital tıkın, her fiziksel müdahalenin
8:35
arkasındaki en yüce felsefedir. Ve tabii
8:39
ki bir hastaya yararlı olmanın, ona
8:41
saygı duymanın ilk şartı nedir? O
8:43
kişinin kendi bedenine ve verisine ne
8:45
yapılacağını bilme hakkıdır. Yani onam.
8:48
Bir hastaya herhangi bir işlem
8:50
yapılmadan önce o işlemin tam olarak ne
8:52
olduğunu, olası risklerini anlamasına
8:55
dayanan tamamen gönüllü izin. Bu
8:57
bilgilendirilmiş onam kapısından
8:59
geçmeden içerideki hiçbir işlem ama
9:01
hiçbir işlem etik olarak başlatılamaz. O
9:04
kapı hasta haklarının kalesidir.
9:06
Turumuzu bitirirken aklınızın bir
9:09
köşesinde hep kalmasını istediğim şu can
9:11
alıcı soruyu sormak istiyorum.
9:13
Varsayalım ki siber saldırılara tamamen
9:16
kapalı, verileri şaşmaz bir tutarlılıkla
9:19
işleyen inanılmaz verimli, mükemmel bir
9:21
dijital hastane inşa ettik. Peki ama bu
9:24
hastane günün sonunda o insanlığın
9:27
yararlılık ilkesini ve şefkati unutursa
9:30
gerçekten herhangi birini iyileştirmiş
9:32
sayılır mı? Asla unutmayın tüm o devasa
9:35
sunucular, algoritmalar ve ekranlar
9:38
eninde sonunda yatağında şifa bekleyen o
9:41
tek bir insan içindir. Sak4u sınavınızda
9:44
ve ileride bu sistemleri yöneteceğiniz
9:46
harika kariyerlerinizde hepinize
9:48
şimdiden sonsuz başarılar dilerim.
9:52
Ev.