Up next in 10
Auzef Pazarlama Araştırmaları 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/24/pazarlama-arastirmalari-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese selam. Visa haftasının o malum
0:02
stresi yavaş yavaş çöküyor, değil mi?
0:04
Hiç merak etmeyin. Bugün o kalın
0:06
pazarlama araştırmaları kitaplarını bir
0:08
kenara bırakıyoruz. Çünkü ben sizin en
0:10
yakın çalışma arkadaşınızım. Ve
0:12
hazırladığımız bu rehber viza
0:13
sınavınızda ustalaşmanız için
0:15
ihtiyacınız olan en gizli, en güçlü
0:17
şifreniz olacak. Tüm o karmaşık notları
0:19
ve sınav tuzaklarını birlikte adım adım
0:22
açacağız. Hazırsanız hadi hemen
0:24
başlayalım. Peki bu araştırmacının
0:26
yolculuğunda bizi neler bekliyor? Çok
0:28
kısa özetleyeyim. Önce araştırmanın
0:30
gerçek amacına bakacağız. Sonra ölçüm
0:33
seviyeleri ve ölçekler diyeceğiz. Oradan
0:35
etkili anket tasarımına ardından veri
0:38
hazırlama ve temizleme sürecine
0:39
geçeceğiz ve en son hipotez testi
0:41
mantığıyla kapanış yapacağız. Birinci
0:44
bölümümüz araştırmanın gerçek amacı.
0:47
Temelleri sağlam atalım. Şimdi herhangi
0:50
bir şeyi ölçmeye başlamadan önce asıl
0:52
amacımızın ne olduğunu çok iyi
0:54
bilmeliyiz. Sınavda hocalarınızın sizi
0:56
düşürmeye bayıldığı o ilk büyük tuzağa
0:58
gelelim. Çoğu kişi pazarlama
1:00
araştırmasının bir tür sihirli değnek
1:02
olduğunu ve kesinlikle bir satış
1:04
arttırma garantisi verdiğini düşünür.
1:06
Arkadaşlar bu kocaman bir yanılgı.
1:08
Araştırmanın asıl işi yönetime doğru,
1:11
tarafsız ve eyleme geçirilebilir
1:13
stratejik bilgiler sunmaktır. Yani
1:15
araştırma sizin yerinize çıkıp satış
1:17
yapmaz. size satışı nasıl
1:19
arttıracağınızı bulmanız için o net
1:21
vizyonu ve haritayı verir. İşte size bir
1:24
diğer klasik ters köşe sorusu. Eğer
1:27
çoktan seçmeli sorularda bilgi
1:29
sisteminin oluşturulması diye bir şık
1:31
görürseniz ve soru size pazarlama
1:33
araştırması süreçlerini soruyorsa orada
1:36
hemen durun. Neden mi? Çünkü bilgi
1:38
sisteminin oluşturulması pazarlama
1:40
araştırmasının doğrudan bir aşaması
1:42
değildir. Bu genel pazarlama bilgi
1:45
sisteminin yani Mİ'in görevidir. Kendi
1:48
kulvarımızda kalmamız ve diğer
1:50
departmanların işlerini kendi araştırma
1:52
aşamalarımızla karıştırmamamız sınavda
1:54
hayat kurtarır. Tabii her başarılı
1:57
araştırma problemin doğru
1:58
tanımlanmasıyla başlar. Bunun için karar
2:00
vericilerle derinlemesine görüşmeler
2:02
yapmak, eldeki ikincil verileri
2:04
dikkatlice analiz etmek ve nitel
2:05
araştırmalar yürütmek işin olmazsa
2:07
olmazıdır. Ama ufak bir uyarı. Hipotez
2:10
testi bu sürecin kesinlikle bir parçası
2:12
değildir. Hipotezleri çok daha sonra
2:14
verileri topladıktan sonra test
2:15
edeceğiz. Problemi daha en baştan
2:17
tanımlarken kafamızda hipotezleri
2:19
doğrulamak ya da reddetmek gibi bir dert
2:20
olmamalı. İkinci bölüm ölçüm seviyeleri
2:23
ve ölçekler. Yani doğru araçları seçmek.
2:26
Şunu aklınızın bir köşesine yazın.
2:28
veriyi nasıl ölçtüğünüz daha sonra ona
2:30
hangi istatistiksel yöntemleri
2:32
uygulayabileceğinizi tamamen belirler.
2:34
İstatistiksel analiz yöntemlerini
2:35
belirleyen sadece dört temel ölçüm
2:37
seviyesi vardır. Sınıflandırma yani
2:40
nominal, sıralama yani ordinal, eşit
2:42
aralıklı interval ve oransal yani ratio.
2:46
Sınavda şıklarda karşılaştırmalı ölçme
2:48
seviyesi diye janjanlı bir ifade
2:50
görürseniz sakın kanmayın. Nesnelerin
2:52
birbiriyle karşılaştırılması sadece bir
2:54
tekniktir. Başlı başına bağımsız bir
2:56
ölçüm seviyesi değildir. İnsanların
2:58
kafasının içindeki o soyut düşünceleri,
3:00
tutumları alıp somut sayılara dökmek
3:03
gerçekten inanılmaz bir iş. İşte Lart
3:05
ölçeği tam da burada devreye giriyor. 5
3:08
veya 7 dereceli kategorilerle tutumları
3:10
ölçtüğümüz en popüler derecelendirme
3:12
ölçeği bu. Hani o anketlerde hep
3:14
karşımıza çıkan kesinlikle
3:15
katılıyorumdan kesinlikle katılmıyorum
3:17
uzanan tanıdık seçenekler var ya. Hah,
3:19
işte o ikili karşılaştırma veya sabit
3:21
toplam gibi başka harika araçlarımız da
3:23
var tabii ama Lard kesinlikle bu işin
3:25
rock yıldızı. Geldik yıllardır
3:28
öğrencilerin birbirine en çok
3:30
karıştırdığı o efsanevi iki kavrama.
3:32
Geçerlilik ve güvenirlik. Bakın bunu hiç
3:34
unutmayacağınız bir şekilde anlatalım.
3:36
Geçerlilik ölçeğin gerçekten ölçmesi
3:38
gereken şeyi ölçebilme becerisidir. Yani
3:41
bir okçunun hedefi tam ortasından 12'den
3:43
vurmasıdır. Güvenirlik ise
3:45
tutarlılıktır. Okçunun hedefi her
3:47
seferinde aynı noktadan vurabilmesidir.
3:50
Yanlış yeri diyelim ki tabelanın
3:51
köşesini vuruyor olabilirsiniz ama hep
3:53
aynı köşeyi vuruyorsanız bu
3:55
güvenilirdir. Fakat biz kaliteli bir
3:57
araştırma istiyorsak hem hedefi 12'den
3:59
vurmalıyız hem de bunu her defasında
4:01
istikrarlı bir şekilde yapmalıyız. 3ün
4:04
bölümümüz etkili anket tasarımı. Veri
4:06
evini inşa etmek.
4:08
>> Bu evi çok sağlam bir temele oturtmamız
4:10
lazım. Anket tasarımındaki soru
4:11
sıralamasını tıpkı bir ilk buluşma gibi
4:13
düşünün. Önce karşınızdaki kişinin sizin
4:16
araştırma kapsamına girip girmediğini
4:17
anlamanız şart, değil mi? O yüzden
4:19
kapsam dışı kişileri ayıklamak için
4:21
filtre sorularını hemen en başa koyarız.
4:23
Son bir ayda şu ürünü kullandınız mı
4:25
gibi. Sonra yavaş yavaş ana konuya, asıl
4:28
sorulara geçeriz. Peki ya demografik
4:30
bilgiler veya kişisel gelir gibi o
4:31
hassas sorular onları her zaman ama her
4:34
zaman en sona saklarız. Neden? Çünkü
4:36
katılımcının ankete ısınması ve size bir
4:38
güven duyması gerekir. Daha ilk soruda
4:40
maaşınız ne kadar diye sorarsanız inanın
4:42
bana o katılımcı arkanıza bile bakmadan
4:44
kaçacaktır. 4. bölümümüz veri hazırlama
4:47
ve temizleme. Çatlakları onarmak.
4:50
Harika. Anketleri bitirdik. Sağdan
4:53
verileri topladık ama o ham verileri
4:55
alıp hop diye doğrudan analize
4:57
sokamayız. Önce üç kritik kontrol
4:59
noktasından geçmeleri gerekiyor. İlki
5:02
kodlama. Yani insanların verdiği metin
5:04
şeklindeki yanıtları sayısal değerlere
5:06
dönüştürüp o analiz programlarının
5:08
anlayacağı dile çevirmek. İkincisi
5:10
düzenleme. Anketlerin kendi içinde
5:13
mantıklı, tutarlı ve eksiksiz olup
5:15
olmadığını baştan sona incelemek. Ve
5:17
üçüncüsü doğrulama. Yanıtların
5:19
sahtekarlıktan arındırılması anketörün
5:22
anketi sahada gerçekten yapıp
5:24
yapmadığının kontrol edilmesidir.
5:26
Sınavda bu üç kavramın eşleştirmesi veya
5:28
tanımı banko çıkar. Benden söylemesi.
5:30
Tabii verileri kontrol ederken hepimizin
5:33
baş belası olan bir durumla
5:34
karşılaşırız. Kayıp veriler. Katılımcı o
5:37
anketi doldurmuş ama bazı soruları boş
5:39
bırakmış, atlamış. Peki bu boşlukları
5:41
analizden önce nasıl halledeceğiz? Çok
5:44
popüler ve bilimsel olarak kabul gören
5:45
iki yöntemimiz var. Birincisi
5:47
literatürde hottech dediğimiz o
5:49
katılımcıya demografik ve diğer yanıtlar
5:52
açısından çok benzeyen başka bir
5:54
katılımcının verisini kopyalayıp oraya
5:55
yapıştırma yöntemi. İkincisi ise o boş
5:58
bırakılan soruya diğer tüm
5:59
katılımcıların verdiği yanıtların genel
6:01
ortalamasını alıp boşluğa yazmaktır.
6:03
Bunlar hayat kurtarır. Ancak şimdi
6:06
lütfen kulaklarınızı 4 açın. Karşınızda
6:09
sınavın en büyük, en acımasız kırmızı
6:11
çizgisi duruyor. Sakın ola ama sakın ola
6:13
kayıp verisi olan bir katılımcının o
6:15
boşluğunu doldurmak için o aynı kişinin
6:18
anketteki diğer sorulara verdiği
6:19
yanıtların ortalamasını almayın. Bu
6:22
kesinlikle başvurulmaması gereken 0
6:24
puanlık devasa bir metodolojik hatadır.
6:27
Düşünsenize biri spor arabalara 5 puan
6:29
vermiş, çikolatalı tatlılara da 5 puan
6:31
vermiş diye boş bıraktığı favori ayakkap
6:33
markası sorusuna bu ikisinin
6:35
ortalamasını atayamazsınız. tamamen
6:37
anlamsız olur. 5. ve son bölümümüz
6:40
hipotez testi mantığı. Artık son
6:42
muayenedeyiz. Verilerimiz pırıl pırıl
6:44
olduğuna göre yönetime sunacağımız o
6:46
havalı iddiaları test etme vakti geldi.
6:49
Bakın biz araştırmacılar doğamız gereği
6:51
hep bir şeyleri kanıtlamak isteriz.
6:53
Mesela A ürünü B ürününden daha çok
6:56
satıyor deriz. Bu bizim H1'imizdir. Yani
6:59
alternatif hipotezimizdir. Kendi
7:01
iddiamızdır. Fakat istatistiksel
7:03
testlerde doğrudan kendi iddiamızı test
7:05
edemeyiz. Biz aslında iki ürün arasında
7:07
hiçbir fark yoktur diyen H0'ı yani o can
7:10
sıkıcı yokluk hipotezini test ederiz.
7:12
Bütün amacımız o fark yoktur diyen
7:14
yokluğu istatistiksel olarak çürütüp
7:17
reddetmek ve böylece kendi iddiamıza
7:19
yani H1'e alan açmaktır. Peki önümüzde
7:22
yüzlerce farklı test türü varken doğru
7:25
olanı nasıl seçeceğiz? Aslında sadece üç
7:28
basit kritere bakarız. Değişkenlerin
7:30
ölçüm düzeyine, analizde kullanacağımız
7:32
değişken sayısına ve verimizin dağılım
7:34
özelliklerini. Hepsi bu. Ve yine büyük
7:37
bir vize tuzağı uyarısı geliyor.
7:39
Şıklarda bilgi kaynağının türü gibi bir
7:41
ifade görürseniz üzerine anında hiç
7:43
acımadan çizin. İster veriyi birincil
7:46
kaynaktan anketle toplamış olun, ister
7:48
ikincil kaynaktan gidip bir devlet veri
7:49
tabanından çekmiş olun. Bu durum hangi
7:52
istatistiksel testi sekeceğiniz
7:53
konusunda kesinlikle doğrudan bir kriter
7:56
değildir. Toparlayacak olursak asıl can
7:59
alıcı nokta şu: İstatistik kitaplardaki
8:01
gibi her zaman o kusursuz simetrik çan
8:04
eğrilerini sunmaz bize. Eğer elinizdeki
8:06
veri aşırı sağa veya sola çarpıksa ya da
8:09
sadece sıralama düzeyinde bir veriyle
8:10
uğraşıyorsanız o hepimizin sevdiği,
8:12
herkesin kullandığı klasik aritmetik
8:14
ortalama sizi fena halde yanıltır,
8:16
uçurumdan aşağı atar. İşte böyle özel
8:19
dengesiz durumlarda verinin merkezini en
8:21
doğru şekilde temsil etmek için en
8:23
güvenilir dostumuz medyandır. Bunu sakın
8:25
unutmayın. Gelelim analizlerin o
8:27
görünmez kahramanla çapraz tablolama.
8:30
Elinizde iki veya daha fazla değişken
8:32
kümesi varsa ve ya bunlar yan yana
8:34
gelince nasıl bir manzara ortaya
8:36
çıkıyor, aralarında nasıl bir ilişki var
8:38
demek istiyorsanız çözüm çapraz
8:40
tablolamadır. Örneğin 20-2 yaş arası
8:43
gençler en çok hangi sosyal medya
8:45
platformunu kullanıyor gibi bir soruyu
8:47
tek bir bakışta frekans frekans görmek
8:49
istiyorsanız yapacağınız ilk iş hemen
8:52
bir çapraz tablo oluşturmaktır.
8:54
Kesinlikle çok güçlü bir araç. Tabii tüm
8:56
bu anketler, veriler, testler bazen
8:59
sadece ve sadece şirketlerin dış
9:01
dünyayla nasıl iletişim kurduğunu
9:03
mükemmelleştirmek içindir. Tutundurma
9:05
yani promosyon araştırmaları tam olarak
9:07
bu noktada devreye girer. Bu
9:09
araştırmalar doğru mesajı veriyor muyuz
9:12
gibi reklam ve iletişim odaklı sorulara
9:14
net yanıtlar arar. Aynı zamanda satış
9:16
ekibinin sahadaki organizasyonu ve o çok
9:19
kritik kişisel satış bölgelerinin
9:20
kimlere nasıl paylaştırılacağı konusunda
9:23
yöneticilere paha biçilmez nokta atışı
9:25
bir rehberlik sağlar. Evet. İşte zorlu
9:28
vize sınavınızı sorunsuz hatta keyifli
9:31
bir şekilde atlatmanızı sağlayacak o
9:33
kritik stratejiler ve hap bilgiler
9:35
bunlardı. Ama unutmayın, sadece bir
9:37
sınavdan geçer not almak için değil,
9:40
yarın öbür gün iş hayatında gerçekten
9:42
yetkin bir karar verici olmak için de bu
9:44
bahsettiğimiz metodolojik tuzaklardan
9:46
kaçınmayı çok iyi öğrenmelisiniz. Şimdi
9:49
bitirirken sizi kendi içinizde
9:50
düşüneceğiniz son ve çok güçlü bir
9:53
soruyla başa bırakıyorum. Şirketinizin
9:55
verileri size gerçekten var olan acı
9:58
tatlı gerçeği mi söylüyor yoksa sadece o
10:00
an yönetim toplantısında duymak
10:02
istediklerinizi mi yankılıyor?
10:04
Araştırmanın asıl ruhu o cesur
10:06
tarafsızlıkta gizlidir. Hepinize
10:08
yaklaşan sınavınızda müthiş bir başarı
10:10
diliyorum. Şimdilik hoşça kalın.
10:12
Görüşmek üzere.
#Jobs & Education