Up next in 10
MUH104U Genel Muhasebe 2 Ünite 5 Diğer Yabancı Kaynaklar
https://lolonolo.com/2026/04/11/muh104u-genel-muhasebe-unite-5/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bu incelememizde bir
0:02
şirketin bilanosunu şöyle bir katman
0:04
katman aralayacağız. Çoğu yatırımcının
0:06
genelde es geçtiği bir bölüme yani diğer
0:09
yabancı kaynaklara odaklanacağız. İnanın
0:11
bana burada saklı çok önemli hikayeler
0:13
var. Hadi gelin konuya şöyle bir soruyla
0:16
başlayalım. Bir şirketin borçları
0:18
deyince aklınıza ilk ne geliyor? Banka
0:21
kredileri değil mi? Genelde hepimizin
0:23
aklına bu gelir ama asıl hikaye inanın
0:26
çok daha derin ve bize şirketin
0:28
operasyonel sağlığı hakkında o kadar çok
0:31
şey anlatıyor ki Evet. Şimdi bir
0:33
şirketin günlük operasyonları ve
0:36
paydaşlarıyla olan ilişkileri hakkında
0:39
bize ipuçları veren çok özel bir
0:41
kategoriye giriyoruz. Hani genelde
0:43
gözden kaçırıldığı için bunlara gizli
0:45
borçlar da diyebiliriz. İşte bu diğer
0:48
yabancı kaynaklar. İşte olayın kilit
0:51
noktası tam da bu. Bunlar o bildiğimiz
0:53
banka kredileri gibi tipik finansal
0:55
borçlar falan değil. Hayır. Bunlar
0:57
şirketin ortaklarıyla, çalışanlarıyla
1:00
hatta müşterileriyle kurduğu
1:02
ilişkilerden ve operasyonel
1:04
zorunluluklardan doğan çok daha ilginç
1:06
yükümlülükler.
1:07
Peki o zaman gelin şimdi şirketin içine
1:11
bir göz atalım. Yani kendi ortakları ve
1:14
çalışanlarıyla olan ilişkileri nasıl
1:16
oluyor da böyle benzersiz yükümlülükler
1:18
yaratıyor? Birlikte bakalım. Şimdi bir
1:21
an için piyata işletmesini düşünelim.
1:24
Şirket geçmiş yıllardaki karından
1:26
ortaklarına temedü dağıtma kararı
1:28
alıyor. İşte o karar yönetim kurulundan
1:31
çıktığı an var ya daha kasadan tek kuruş
1:34
çıkmamış olsa bile o para şirket için
1:37
ortaklarına ödenmesi gereken yasal bir
1:39
borca dönüşü veriyor. Tablo durumu gayet
1:42
net özetliyor aslında. Ortaklara
1:44
dağıtılacak toplam 9.600'lik
1:47
bir temettü var. Şirketin toplam
1:49
sermayesi 200.000, ortak C'nin payı ise
1:53
80.000. Peki bu durumda ortak C bu
1:56
pastadan ne kadar alacak? Hadi bir
1:58
bakalım. Basit bir hesapla hemen
2:00
bulabiliriz. Şirketin %40'ına sahip
2:03
olduğuna göre ortak C'nin alacağı tam
2:06
olarak 3.840.
2:08
İşte bu rakam para gerçekten ödenene
2:11
kadar bilançoda ortaklara borçlar
2:13
hesabında bekler. Yani bu şirketin
2:16
ortağına verdiği sözün finansal bir
2:18
kaydı. Bir nevi resmi bir sana borcum
2:21
var beyanı. Şimdi şirket içinden başka
2:23
bir hikayeye, başka bir borca bakalım.
2:26
Bu defa konuğumuz ABS işletmesinde
2:29
çalışan sadık bir personel. Tam 26
2:32
yıldır aynı şirkette çalışmış ve artık
2:34
emekli oluyor. Soru şu: Şirketin bu
2:37
çalışanına karşı yükümlülüğü ne kadar?
2:40
Burada kural çok basit. Türkiye'de bu
2:43
işler böyledir. Çalıştığın her yıl için
2:45
bir aylık brüt maaşı kadar kıdem
2:47
tazminatı alırsın. Elimizdeki verilere
2:49
bakalım. 26 yıllık bir kıdem ve
2:52
2,200'lik son brüt maaş. Hesabı
2:55
yaptığımızda karşımıza çıkan rakam hiç
2:57
de az değil. 57.200.
3:00
Ama bu sadece bir rakamdan çok daha
3:02
fazlası. Bu şirketin yıllarını vermiş
3:05
bir çalışanına olan minnetinin ve ona
3:07
karşı olan yasal sözünün finansal bir
3:09
kanıtı aslında. Peki bu da aklımıza şu
3:12
soruyu getiriyor. Bir şirket bu 57.200
3:16
gibi gelecekte ödeyeceği büyük bir
3:18
paraya bugünden nasıl hazırlanır? Son
3:21
gün kapıya dayanınca eyvah mı derler?
3:24
İyi yönetilen akıllı şirketler tabii ki
3:26
emeklilik gününü beklemezler. Bunun için
3:29
zaman içinde yavaş yavaş bir karşılık
3:32
ayırırlar. Bu çok daha ihtiyatlı bir
3:34
yaklaşım. Böylece o büyük gideri tek bir
3:37
yılla yüklemek yerine çalışanın hizmet
3:39
verdiği yıllara adil bir şekilde yaymış
3:41
olurlar. İşte bu durum aslında çok temel
3:45
bir muhasebe ilkesinin ne kadar harika
3:47
işlediğini gösteriyor. Gelecekte
3:49
yaşanması muhtemel ödemeleri önceden
3:51
görmek ve onlara bugünden hazırlanmak.
3:54
Bu bir şirketin ne kadar öngörülü ve
3:57
finansal olarak ne kadar sağlıklı
3:59
olduğunun en net işaretlerinden biridir.
4:02
Tamam ortaklardan bahsettik,
4:04
çalışanlardan bahsettik ama şirketlerin
4:06
bir de karları üzerinden devlete karşı
4:08
yasal bir görevi, bir borcu var. Şimdi
4:11
gelin zar işletmesinin yıl sonu vergi
4:13
hesabını nasıl yaptığına adım adım
4:15
bakalım. Önce ne yapıyorlar?
4:17
10,5.000'lik karları üzerinden ödemeleri
4:20
gereken toplam kurumlar vergisini
4:22
buluyorlar. Bu da 2.100 yapıyor ama
4:25
durun bitmedi. Yıl içinde zaten devlete
4:27
peşin olarak 30 geçici vergi
4:30
ödemişlerdi. E ne yapıyorlar? Bu nihai
4:33
tutardan onu düşüyorlar ve geriye
4:35
ödemeleri gereken sadece 270 kalıyor.
4:39
Şimdi de çok ilginç bir duruma bakalım.
4:41
Hani bazen para gelir ama hizmet henüz
4:44
verilmemiştir ya. İşte o para ve hizmet
4:47
arasındaki zamanlama uyuşmazlığının
4:49
yarattığı borçları inceleyeceğiz. Şöyle
4:51
bir senaryo hayal edin. Bir yayıneviniz
4:54
ve 12 aylık dergi aboneliği için bir
4:56
müşteriden 60.000'yi peşine aldınız.
4:59
Harika. Para kasada. Peki bu para anında
5:03
sizin geliriniz sayılır mı? Hayır.
5:05
Kesinlikle hayır. Henüz değil. O para
5:08
siz her ay o dergiyi teslim edene kadar
5:10
müşterinize karşı bir borç, bir
5:12
yükümlülüktür. İşte muhasebede buna
5:16
gelecek aylara ait gelirler denir. Bu
5:18
şirketin abonelerine olan borcunu
5:20
birebir yansıtır. Şirket hizmeti
5:22
verdikçe yani her ay dergiyi yolladıkça
5:25
bu borcun bir kısmı yavaş yavaş gelire
5:28
dönüşür. Bütün bu anlattıklarımız
5:30
aslında dönemsellik ilkesi dediğimiz
5:32
temel bir muhasebe kuralına dayanıyor.
5:34
Bu ilke neden bu kadar önemli? Çünkü bir
5:37
şirketin performansının yanıltıcı
5:38
olmasını engelliyor ve belli bir dönem
5:41
için mesela bir yıl için doğru bir
5:43
fotoğraf çekmemizi sağlıyor. Yani özetle
5:45
diyor ki gelirleri parayı aldığında
5:47
değil hak ettiğinde kaydet. Giderleri de
5:49
parayı ödediğinde değil ortaya
5:51
çıktığında kaydet. Paranın ne zaman el
5:53
değiştirdiği performansı göstermede
5:55
ikinci planda kalır. Peki tüm bu
5:57
parçaları birleştirdiğimizde ne
5:59
görüyoruz? Bu diğer yükümlülükler kalemi
6:02
bize büyük resimde aslında ne anlatıyor?
6:05
Bu karşılaştırma aslında konunun bütün
6:08
özünü ortaya koyuyor. Bakın mali borçlar
6:10
dediğimiz şey şirketin büyüme için
6:12
dışarıdan nasıl para bulduğunu yani
6:14
banka kredilerini, tahvilleri falan
6:16
gösterir. Ama diğer yabancı kaynaklar
6:19
işte onlar çok daha derine iner. Bize
6:22
şirketin günlük işleyişi sırasında
6:23
verdiği sözleri, operasyonel
6:25
verimliliğini ve paydaşlarıyla kurduğu
6:27
ilişkilerin kalitesini gösterir. Aslında
6:30
bu hesaplar o sıkıcı görünen bilançoyu
6:33
alıp şirketin karakterini, dürüstlüğünü
6:35
ve geleceğe ne kadar hazırlıklı olduğunu
6:37
anlatan cap canlı bir hikayeye
6:39
dönüştürüyor. Çalışanlarına nasıl
6:42
davrandığını, ortaklarıyla ilişkisinin
6:44
nasıl olduğunu ve ne kadar öngörülü
6:46
olduğunu gözler önüne seriyor. Evet,
6:48
böylece bir şirketin bilançosundaki
6:51
gizli hikayelerden bazılarını birlikte
6:53
aralamış olduk. Artık bir dahaki sefere
6:56
elinize bir finansal rapor geçtiğinde
6:58
şirketin anlattığı asıl hikayeyi nerede
7:01
arayacağınızı çok daha iyi biliyorsunuz.
7:04
Şimdi kendinize şunu sorun. Bir sonraki
7:06
bilançoya baktığınızda sadece rakamları
7:08
mı göreceksiniz yoksa o rakamların
7:11
ardında yatan hikayeyi mi?
7:15
Ç