Up next in 10
MUH104U Genel Muhasebe 2 Ünite 1: Mali Duran Varlıklar
https://lolonolo.com/2026/04/02/muh104u-genel-muhasebe-unite-1/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bugün o çok duyduğumuz
0:02
ama bazen de kafamızı karıştıran
0:04
finansal varlıklar dünyasına dalıyoruz.
0:06
Hisse senetleri, tahviller. Peki bir
0:09
şirkete yatırım yaptığınızda bu muhasebe
0:11
defterlerinde tam olarak ne anlama
0:13
geliyor? Hadi gelin birlikte keşfedelim.
0:16
Aslında biliyor musunuz her şey şu çok
0:18
temel soruyla başlıyor. Bir şirkete para
0:20
yatırdığınızda siz kimsiniz? O şirketin
0:23
bir parçası yani bir sahibi mi
0:25
oluyorsunuz? Yoksa sadece paranızı belli
0:27
bir süreliğine onlara borç veren bir
0:29
alacaklı var. Çünkü inanın bana muhasebe
0:32
dünyasında bu soruya verdiğiniz cevap
0:34
işte o her şeyi ama her şeyi
0:37
değiştiriyor. Gelin şimdi bu ayrımın
0:40
neden bu kadar kritik olduğunu biraz
0:42
daha derinden inceleyelim. Evet, ilk
0:44
durağımız en temel ayrım. Sahip olmak ve
0:47
alacaklı olmak. Bu iki rol arasındaki o
0:50
ince çizgiyi anladığımız an inanın her
0:52
şey yerli yerine oturacak. Aslında
0:54
ayrımın özü çok basit. Bakın, bir hisse
0:57
senedi aldığınızda o şirketin bir ortağı
0:59
olursunuz. Yani ne demek bu? Kara da
1:02
zarara da ortaksınız. Yönetimde söz
1:04
hakkınız var. Ama tahvil işte o bambaşka
1:06
bir dünya. Tahvil aldığınızda siz
1:09
şirkete borç vermiş oluyorsunuz. Yani
1:11
bir alacaklısınız. Size önceden
1:13
belirlenmiş bir faiz ödenir ve vade
1:15
dolunca da ana paranızı tık diye geri
1:17
alırsınız. Kısacası biri tam bir
1:19
ortaklık diğeri ise borç ilişkisi. Peki
1:23
bir sahip yani bir hissedar olmak size
1:25
ne gibi haklar veriyor? Bir kere yönetim
1:27
kurulu seçimlerinde oy
1:29
kullanabiliyorsunuz. Şirket kar ederse o
1:31
kardan payınızı yani temeddüğünüzü
1:33
alırsınız. E diyelim işler kötü gitti,
1:36
şirket kapandı. O zaman bile kalan
1:38
varlıklardan pay alma hakkınız var. Ve
1:40
tabii ki şirket hakkında bilgi isteme
1:42
hakkınız da saklı. Ama dikkat işte
1:45
burası çok ama çok kritik bir detay. Bir
1:48
hissedar olarak yatırdığınız parayı
1:51
şirketten geri isteme gibi bir hakkınız
1:53
yok. Hayır yok. Paranızı geri almanın
1:55
tek bir yolu var. Ola hisselerinizi
1:58
piyasada başka bir yatırımcıya satmak.
2:00
Peki ya alacaklı olan tahvil sahibinin
2:03
durumu? İşte burada film tamamen
2:04
kopuyor. 1. Vade sonunda ana paranızın
2:07
geri ödeneceği garanti. 2. düzenli ve ne
2:10
alacağınızı bildiğiniz bir faiz
2:11
geliriniz var. Ve en önemlisi ne biliyor
2:13
musunuz? Şirketin karına veya zararına
2:15
kesinlikle ortak değilsiniz. Şirket
2:17
batsa bile siz alacaklı olarak sıranın
2:20
en önlerindesinizdir. Peki bir şirketin
2:23
diyelim ki 10 hissesine sahip olmakla
2:26
%51'ine sahip olmak arasında bir fark
2:28
var mı? E tabii ki var diyeceksiniz ama
2:31
muhasebe açısından soruyorsanız cevap
2:34
kocaman devasa bir evet. Çünkü sahip
2:37
olduğunuz o hisse oranı yatırımınızın
2:39
kayıtlara nasıl geçeceğini baştan aşağı
2:41
değiştiriyor. Peki bu yüzdeler
2:44
defterlerdeki kaydı tam olarak nasıl
2:46
etkiliyor? Gelin bakalım. Muhasebe
2:48
sistemimizde üç temel seviye var. Üç
2:51
basamak gibi düşünün. Eğer bir şirketin
2:54
%10'undan daha azına sahipseniz bu
2:56
yatırımınız bağlı menkul kıymet olarak
2:58
geçer. Payınız %10 ile 50 arasına
3:01
çıktığında artık o şirket sizin bir
3:03
iştirakiniz olur ve ne zaman ki kontrolü
3:05
ele geçirirsiniz yani %50'den fazlasına
3:08
sahip olursunuz o şirket artık sizin
3:11
bağlı ortaklığınıza haline gelir. Her
3:13
birinin anlamı ve muhasebesi bambaşka.
3:15
Tam hah şimdi anladım dediğiniz anda
3:18
gelin işleri biraz daha karıştıralım.
3:20
Neden mi? Çünkü bu varlıkları yöneten
3:22
tek bir kural kitabı yok. Aslında iki
3:24
farklı evren var. Biri yatırımcılara
3:27
konuşur, diğeri ise devlete. Ayrım
3:30
aslında çok net. Bakın bir tarafta
3:32
muhasebe standartları var. Bunların tek
3:34
amacı yatırımcılara şunu söylemek. Bu
3:36
şirket ne kadar sağlıklı? Performansı
3:38
nasıl? Diğer tarafta ise vergi kanunları
3:41
var. Onların da tek bir derdi var. O da
3:43
şu. Peki bu şirketten ne kadar vergi
3:45
alacağız? Gördüğünüz gibi amaçlar
3:47
tamamen farklı. İşte bütün meselenin
3:49
düğümlendiği yer tam da burası. Bu iki
3:52
farklı kural kitabı yüzünden bir şirket
3:54
yatırımcılarına "Biz bu yıl 1 milyon kar
3:56
ettik" derken vergi dairesine bizim
3:58
karımız aslında 800.000 diyebilir. Ve
4:00
işin en ilginç yanı ne? İkisi de tamamen
4:02
yasal. Çünkü ikisi farklı sorulara cevap
4:05
veriyor. Farklı hesaplamalar yapıyor.
4:07
Eh, yeterince teori konuştuk sanırım.
4:09
Artık ellerimizi biraz kirletme zamanı
4:11
yani biraz hesap yapalım. Bir hisse
4:13
senedi alındığında deftere ne yazılır?
4:15
Gelin bunu somut bir örnekle görelim.
4:17
Senaryomuz basit. Bir şirket düşünün
4:19
gidiyor başka bir şirketten tanesi 10
4:21
liradan tam 100.000 adet hisse satın
4:23
alıyor. Tabii bu işlemi yapan aracı
4:25
kuruma da binde 2 yani %0.2 komisyon
4:28
ödüyor. Soru şu: bu yatırımın şirkete
4:31
toplam maliyeti yani deftere yazılacak
4:33
olan rakam nedir? Hadi hesabı beraber
4:36
yapalım. Çok basit. Önce hisselere ne
4:38
ödedik? 100.000 hisse. Tanesi 10 liradan
4:41
çarptık. Etti mi size 1 milyon lira?
4:43
Tamam. Sonra komisyon var. 1 milyon
4:45
liranın bind'si. O da 2.000 L yapar.
4:48
Şimdi muhasebenin altın kuralı devreye
4:50
giriyor. Komisyon gibi alım masrafları
4:53
maliyetin üzerine eklenir. Yani 1 milyon
4:55
+ 2.000. Bu yatırımın deftere yazılacak
4:58
toplam maliyeti tam olarak 1.2.000 L.
5:02
İşte o sihirli rakam karşımızda. 1.2.000
5:05
Türk leyası. Kayıtlara geçen tutar tam
5:08
olarak bu. Ne bir eksik ne bir fazla.
5:10
Şimdi aklınıza takılabilecek birkaç
5:12
kilit soruyu da şöyle hızlıca bir
5:14
cevaplayalım. İyice pekişsin. İlk soru
5:17
şu. Eminim sizin de aklınıza gelmiştir.
5:19
Raporlarda sürekli görüyoruz. Gerçeğe
5:22
uygun değer diyorlar. Nedir bu gerçeğe
5:24
uygun değer? En basit tanımıyla bir
5:27
varlığın bugünkü piyasa fiyatıdır. Yani
5:29
o hisseyi bugün satsanız cebinize
5:31
girecek para. Piyasada bilgili bir
5:34
alıcının ödemeye razı olacağı güncel
5:36
rakam işte bu. Gelelim diğer bir popüler
5:38
konuya. Bedersiz hisse senetleri. Hani
5:41
şirketler bazen size hediye gibi hisse
5:43
verir ya. Peki onlar deftere nasıl
5:46
yazılıyor? Cevabı çok net. Bu hediye
5:48
hisseler üzerlerinde yazan o sembolik
5:50
rakam var ya işte o nominal değer
5:52
üzerinden kayıtlara ekleniyor. O kadar.
5:54
>> Ve son bir hızlı soru. Tamam hisseleri
5:56
aldık, kaydettik. Peki ya sattığımızda
5:58
ne oluyor? Defterden hangi rakamı
6:00
düşüyoruz? Burada bir altın kural daha
6:02
var. Dikkat. Bir varlığı sattığınızda
6:04
defterden sildiğiniz tutar. Onu kaça
6:07
sattığınız değildir? Hayır. Defterden
6:09
sildiğiniz tutar onu ilk aldığınızda
6:12
kaydettiğiniz maliyet bedelidir. Yani
6:15
defter değeridir. E aradaki fark ne
6:17
olacak? İşte o da karınız veya zararınız
6:20
olarak ayrı bir yere yazılır. Ve sizi
6:23
şöyle biraz düşündürecek son bir soruyla
6:25
bitirelim. Madem muhasebe kayıtları ve
6:27
vergi beyannameleri aynı şirket için iki
6:30
farklı kar rakamı gösterebiliyor, peki
6:33
sizce hangisi bize gerçek hikayeyi
6:35
anlatıyor? İşte bu soru finansal
6:37
dünyanın aslında ne kadar incelikli ve
6:40
çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunun
6:42
en güzel kanıtı.
Accounting & Auditing
Investing
Jobs & Education