Up next in 10
Anadolun Aöf MNT402U Klasik Mantık 2024-2025 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/10/mnt402u-klasik-mantik-2024-2025-final-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. 2024-2025 klasik mantık
0:04
final sınavının iyice yaklaştığını ve
0:06
içinize o ufak sınav sitesinin
0:08
kapladığını çok iyi biliyorum. Ama şimdi
0:10
derin bir nefes alın. Çünkü bu
0:11
açıklayıcı rehber, o gözünüzü korkutan,
0:14
karmaşık gibi duran konuları adım adım
0:16
ve gerçekten en anlaşılır haliyle
0:18
çözeceğimiz nihai çalışma kaynağınız
0:20
olacak. Birlikte her şeyi kolayca
0:22
halledeceğiz. Haydi hiç vakit
0:24
kaybetmeden başlayalım. Merak etmeyin
0:27
önümüzde gayet net bir yol haritası var.
0:29
Önce kavramlar ve önermelere bakacağız.
0:32
Sonra tasımlar ve diyagramlarına
0:34
geçeceğiz. Ardından geçerli akıl yürütme
0:36
kalıplarını inceleyip son olarak
0:38
safsatalarla bitireceğiz. Klasik mantık
0:41
üst üste eklenerek ilerleyen bir alan
0:43
olduğu için biz de en küçük yapı
0:45
taşlarından başlayıp tepeye doğru
0:47
çıkacağız. 1inci bölüm kavramlar ve
0:49
önermeler. İşin temeline iniyoruz. Hadi
0:52
bu mikro birimlere hızlıca dalalım.
0:54
Klasik mantıkta her şey kavram ile
0:56
başlar. Bakın, kavram dediğimiz şey
0:59
aslında çok basit. Zihnimizin bir konuyu
1:01
veya nesneyi tasavvur etmesi. Yani
1:04
aklınızda bildiren o ilk fotoğraf,
1:07
insan, su, ağaç gibi şeyleri şipşak
1:09
tanımlarsınız. Ama sınav için asıl can
1:12
alıcı nokta şu: Felsefi olarak en üst
1:14
seviye kabul edilen zaman, mekan ve
1:17
varlık gibi temel kavramların kesin bir
1:19
tanımını yapamazsınız. Neden mi? Çünkü o
1:22
kadar devasa ve kapsayıcıdırlar ki
1:25
onları ancak ve ancak
1:26
betimleyebilirsiniz. Bunu lütfen bir
1:28
kenara not edin. Peki bu kavramlar
1:31
birbiriyle nasıl ilişki kuruyor? Sınavda
1:34
banko karşınıza çıkacak bir durum var.
1:36
Tam girişimlik. Mesela bütün balıklar
1:38
hayvandır dediğimizde balık kümesini
1:40
alıp komple hayvan kümesinin içine
1:42
atıyoruz değil mi? Ama işi tersine
1:44
çevirirsek sadece bazı hayvanlar
1:46
balıktır diyebiliriz. Yani hayvan
1:48
kavramı balığı bütünüyle kapsıyor. İşte
1:51
bir kavramın diğerini bu şekilde tamamen
1:53
yutmasına tam girişimlik diyoruz. Şimdi
1:56
bu kavramları alıp net bir yargı
1:58
bildirecek şekilde bir araya getirirsek
2:01
ne olur? Karşınıza bir önerme çıkar.
2:03
Önermeler kesinlikle doğru veya yanlış
2:06
olan yargılardır. Basit de olabilirler,
2:08
bileşik de. Şu örneğe bir bakın. Para
2:11
arkadaşlığı satın alabilir ama sağlığı
2:13
alamaz. Buradaki ama bağlacı o sıradan
2:16
cümleyi alıyor ve birbirine bağlı
2:18
bileşik bir yapıya yani ekli bir
2:20
önermeye dönüştürüyor. Oldukça mantıklı.
2:22
Öyle değil mi? Mantıkta bir şeyin
2:24
çelişiğini bulmak demek onu her anlamda
2:27
yani hem nitelik hem de nicelik olarak
2:29
tepe taklak etmek demektir. Diyelim ki
2:31
bütün S'ler P'dir dedik. Bu tümel yani
2:34
herkesi kapsayan olumlu bir yargıdır ve
2:37
biz buna A diyoruz. Tahmin edin bunun en
2:39
zıt, en çelişik hali nedir? Tabii ki
2:42
bazı S'ler P değildir şeklinde tikel
2:45
olumsuz yani O yargısıdır. Sınavda bu
2:48
ikisini görürseniz hiç tereddüt etmeden
2:50
direkt zıt uçlar olarak eşleştirin
2:52
gitsin. Geldik ikinci bölüme. Tasımlar
2:55
ve ven diyagramları. Tuğlalarımızı iyice
2:58
tanıdığımıza göre artık inşaata
3:00
başlayabiliriz. Önermeleri üst üste
3:03
koyup nasıl kıyas oluşturduğumuza
3:05
bakalım. Tarısım veya bildiğimiz adıyla
3:08
kıyas aslında akıl yürütmenin en
3:10
kusursuz formudur. Adımları son derece
3:13
kesindir. Birinci adımda büyük öncül,
3:15
ikinci adımda küçük öncül vardır. 3üncü
3:18
adımdaysa bunlardan doğan sonuç cümlesi
3:20
gelir. Ama burada bir sır var. Bu
3:22
öncülleri birbirine zamk gibi yapıştıran
3:25
gizli bir kahramanımız var. Orta terim.
3:27
Görevi sadece ve sadece bağlantı
3:30
kurmaktır. Bu yüzden hem büyük hem de
3:32
küçük öncülde arzı endam eder. Ama işi
3:35
bittiği için sonuç cümlesinde asla ama
3:37
asla yer almaz. Tabii günlük hayatta
3:40
hepimiz robot gibi eksiksiz ve uzun uzun
3:43
tasımlar kurarak konuşmuyoruz. Sınav
3:45
için şu iki özel türü aklınızda tutmanız
3:47
çok önemli. Birincisiem.
3:50
Bu pratik kısaltılmış tasındır.
3:52
Öncüllerden birini ya da sonucu hiç
3:54
söylemeyip zihnimizde tutar sadece ima
3:57
ederiz. İkincisi ise sors. Bu da
4:00
zincirleme bir kıyastır. Bir tasımın
4:02
sonucunu alırsınız hiç beklemeden bir
4:05
sonrakinin öncülü yaparsınız. Yani entem
4:08
zihinde tutulur, sor ise zincir gibi
4:10
uzar gider. Bence aklınızda çok rahat
4:13
kalacak bir şifre bu. Klasik mantık
4:15
sorularında o gördüğünüz garip harfler
4:17
var ya inanın gözünüzü hiç korkutmasın.
4:20
Biz bu formlara kip diyoruz. Bakın şu e
4:23
i o kipini beraber çözelim. Hiçbir p
4:26
değildir. Tümel olumsuz olduğu için e
4:28
harfini kapar. Bazı s'ler m'dir. Tikel
4:31
olumlu yani ı harfi. Sonuç cümlemiz.
4:34
Öyleyse bazı s'ler p değildirse tikel
4:37
olumsuz dolayısıyla o harfini alır.
4:40
Hepsini birleştirdiğimizde ne oldu? E i
4:42
o kipi oldu. Hangi harfin hangi cümleyi
4:44
temsil ettiğini bilmek inanın bütün bu
4:47
şifreyi çözmeye yetiyor. Gelelim
4:49
sınavların o meşhur kafa karıştırıcı
4:51
konusuna. Ven diyagramları. Burada hayat
4:54
kurtaran tek bir kural var. O da şu.
4:56
Eğer klasik mantıkta bir ven
4:58
diyagramında taranmış ya da gölgelenmiş
5:00
bir alan görüyorsanız bu orada bir
5:02
şeyler var demek değildir. Tam aksine o
5:05
alan kelimenin tam anlamıyla bomboştur.
5:07
Yani S ve P kümelerinin tam ortası o
5:10
kesişim alanı. taranmışsa içeride tek
5:13
bir eleman bile yok demektir. Bu da bize
5:15
direkt hiçbir SP değildir önermesini
5:17
verir. Kural basit. Taranmış alan bomboş
5:20
alandır. 3üncü bölüm. Geçerli akıl
5:23
yürütme kalıpları. Bakalım mantık
5:25
kuralları bizim hangi kusursuz kalıpları
5:27
kurmamıza izin veriyor? Burada iki tane
5:30
havalı latince terimimiz var. Modus
5:33
ponens ve modus tollens. Aslında
5:36
olayları inanılmaz basit. Modus
5:38
ponens'te koşullu cümlenin ön kısmını
5:40
yani ön bileşenini onaylarsınız ve
5:43
direkt sonucu çıkarırsınız. Modus toll
5:45
lens ise tersten çalışır. Cümlenin arka
5:48
tarafını yani art bileşenini
5:49
reddedersiniz ki baştaki ön bileşeni de
5:52
dolaylı yoldan çürütebilesiniz. Yani
5:54
özetle ponens önden onaylar, tollens
5:57
arkadan reddeder. Sınavda sadece bu
6:00
pratik mantığı kullanın. İkilemler yani
6:03
hepimizin bildiği adıyla dilemmalar bizi
6:05
her zaman bir seçim yapmaya zorlar.
6:08
Alternatif tasım hepimizin çok yakından
6:10
bildiği bir durum aslında. Ya sinemaya
6:12
gideceğim ya da evde kalacağım. Sinemaya
6:14
gidiyorum öyleyse evde değilim. Çok
6:16
temiz değil mi? Birini seçersiniz
6:18
diğerini otomatik atarsınız. Bir de
6:20
yıkıcı ikilem var ki bu biraz daha
6:22
serttir. Burada kişi her iki koşulun da
6:25
sonucunu reddederek ilerler. Mesela bir
6:27
öğrencinin ne sabırlı ne de çalışkan
6:29
olduğunu söyleyip iki durumu da yıkarak
6:32
asla mezun olamayacağı sonucuna varmak
6:34
gibi. Şimdi akademik kuralları bir
6:37
anlığını kenara bırakalım. Peki ya işler
6:39
ters giderse bu çok güvendiğimiz,
6:42
kusursuz sandığımız akıl yürütme nerede
6:45
ve nasıl çuvallar dersiniz? İşte bu soru
6:48
bizi 4. ve son bölümümüze yani mantığın
6:51
çöktüğü o büyüleyici yere getiriyor. Saf
6:54
satalar ve mantık hataları. Kusurlu akıl
6:57
yürütmek bazen bilerek bazen de farkında
7:00
olmadan yaptığımız safsatalarla dolu.
7:02
Mesela indirgeme safsatası. Bütün için
7:05
doğru olan bir şeyi zorla küçük bir
7:07
parçaya da uyarlamaya çalışmaktır bu. Ya
7:09
da şu biçimsel hataya bakın. Art
7:11
bileşenin evetlenmesi. Ateş varsa
7:14
oksijen vardır. E oksijen var. Demek ki
7:17
ateş var. Hayır. Oksijenin olduğu her
7:20
yerde ateş yanmaz. Bu tam bir mantıksal
7:22
çöküştür. Ama benim favorim kesinlikle
7:25
öncesinde yani Post hafsatası.
7:27
Gezegenler dizildi. Hemen ardından da
7:30
volkan patladı. O zaman volkanı
7:31
gezegenler patlattı. Bir şey diğerinden
7:34
hemen sonra oldu diye aralarında bir
7:36
neden sonuç bağı olduğunu iddia etmek
7:38
tek kelimeyle bir hatadır. Bir de konuyu
7:41
mantıktan çıkarıp tamamen duygu
7:42
sömürüsüne çeviren, acındırmak ve sadece
7:45
çoğunluk öyle istiyor diye boyun eğilen
7:47
grup baskısı safsataları var ki gerçek
7:50
hayatta hepimizin zihninin nasıl kolayca
7:53
manipüle edilebildiğini bize çok net
7:55
gösteriyorlar. Bu incelemede
7:57
konuştuğumuz ufak tefek ayrım noktaları
7:59
inanın bana sınavda size doğrudan puan
8:02
olarak dönecek. MNT42U klasik mantık
8:05
çıkmış sorularını kendinizi test etmek
8:08
için bir deneme formatında çözmek
8:09
isterseniz aşağıda açıklama kısmındaki
8:11
linke tıklayabilirsiniz. Lütfen sınava
8:14
girmeden önce açık öğretim denemeleri
8:16
için Lollonollo platformunu ve
8:18
lollono.com adresini ziyaret etmeyi
8:20
unutmayın. Kapatmadan önce size sormak
8:23
istediğim son bir şey var. Bir dahaki
8:25
sefere hararetli bir tartışmada
8:27
karşınızdaki kişi sizi ikna etmeye
8:28
çalıştığında bir an durun ve düşünün.
8:31
Gerçekten geçerli ve kusursuz bir tasım
8:33
mı kuruyor yoksa zekice kurgulanmış bir
8:36
safsatayla zihninizi mi manipüle ediyor?
8:38
Günlük hayatta mantığın şifrelerini
8:40
çözmek artık tamamen sizin elinizde.
8:42
Şimdiden sınavınızda koca bir başarılar
8:45
diliyorum.
Jobs & Education