0:00
Selamlar. Türk Medeni Kanunu'nun
0:02
doğumdan mirasa yani hayatımızın en
0:04
kritik anlarını nasıl şekillendirdiğini
0:07
anlatan bir yolculuğa çıkıyoruz bugün.
0:09
Hazırsanız hadi başlayalım. İşte bütün
0:12
bu anlatının merkezindeki soru bu
0:14
aslında. Hukukun gözünden bir insanın
0:17
hayat hikayesini takip edeceğiz. Yani
0:20
kanunlar bizi nasıl bir birey olarak
0:21
görüyor? Nasıl aile kuruyoruz?
0:24
Edindiğimiz mallara ne oluyor ve en
0:25
sonunda ardımızda ne bırakıyoruz?
0:27
Hepsine tek bakacağız. Her şeyin
0:29
başlangıç noktası tam da burası. Kanun
0:32
sizi bir kişi olarak nasıl tanıyor ve
0:34
size bu dünyada bir şeyler yapabilme
0:36
yani hukuki eylemlerde bulunma gücünü
0:38
nasıl veriyor? İlk durağımız bu. Bakın
0:42
fiil ehliyeti dediğimiz şey aslında
0:44
sizin hukuki dünyadaki anahtarınız gibi
0:46
bir şey. Bir sözleşmeye imza
0:48
atabilmenizi, bir ev alabilmenizi veya
0:50
bir borcun altına girebilmenizi sağlayan
0:52
güç tam olarak bu. Bu ehliyet olmadan
0:55
hukuken pek bir varlık gösteremezsiniz.
0:58
Peki herkes bu anahtarı aynı şekilde mi
1:00
kullanıyor? Hayır. Mesela reşit olmayan
1:03
birini ya da mahkeme kararıyla
1:05
kısıtlanmış birini düşünelim. Kanun
1:07
onları korumak için yasal temsilcileri
1:09
yani vasileri izin verse bile bazı
1:12
kapıları tamamen kapatıyor. Örneğin bir
1:14
başkasının borcuna kefil olmak gibi
1:16
büyük bir riskin altına girmeleri veya
1:18
bir vakıf kurmak gibi geri dönüşü
1:20
olmayan işler yapmaları bunlar
1:22
kesinlikle yasak. Ve şimdi de gelelim
1:25
hayatın bir sonraki büyük durağına,
1:27
evliliğe. Bir aile kurmanın da tahmin
1:29
edeceğiniz gibi kanunlar tarafından
1:31
çizilmiş çok net bir çerçevesi var.
1:33
Kanun evliliğin önündeki engelleri temel
1:36
olarak ikiye ayırıyor. Kardeşinizle
1:38
evlenemeyeceğiniz gibi kesin engeller
1:40
var ki bunlar aşılmaz duvarlar gibidir.
1:43
Böyle bir evlilik yapılsa bile hukuken
1:45
yok sayılır. Bir de kesin olmayan
1:47
engeller var. Mesela boşanmış bir
1:49
kadının yeniden evlenmek için beklemesi
1:52
gereken 300 günlük süre gibi. Bunlar
1:54
zamanla veya belirli şartlarla ortadan
1:56
kalkan daha çok geçici engellerdir.
1:59
Şimdi size çok ilginç hatta biraz da
2:02
şaşırtıcı bir soru soracağım. Çoğumuzun
2:04
bu soruya cevabı muhtemelen e tabii ki
2:06
biter ne bağı kalacak ki olurdu ama işin
2:09
hukuki boyutu hiç de öyle değil. İşte o
2:12
şaşırtıcı gerçek. Boşanma sadece
2:15
eşinizle olan evlilik bağınızı sona
2:16
erdirir ama eşinizin ailesiyle
2:18
kurduğunuz o hukuki bağ yani kayın
2:20
ısımlığı devam eder. Peki bunun en somut
2:23
sonucu ne? Şu: Boşandığınız eşinizin
2:25
annesiyle, babasıyla ya da çocuklarıyla
2:28
yasal olarak evlenemezsiniz. Çünkü o bağ
2:30
kanunun gözünde hala varlığını
2:32
sürdürüyor. Sıra geldi işin finansal
2:35
boyutuna yani paraya, pula. Evlilik
2:37
birliği içinde kazanılan, harcanan
2:39
varlıkları yönetmek için kanunun
2:41
belirlediği bir varsayılan sistem var.
2:43
Gelin şimdi buna bir bakalım. Kanun
2:46
burada çok net bir ayrım yapıyor. Diyor
2:48
ki, "Evlenmeden önce sahip olduğunuz ne
2:50
varsa size miras kalan veya hediye
2:52
edilen varlıklar sizin kişisel
2:55
malınızdır ve size ait kalır. Ama
2:57
evlilik sırasında emeğinizle
2:59
kazandığınız maaşınız, sosyal güvenlik
3:01
ödemeleriniz gibi değerler ise edinilmiş
3:03
maldır. Yani kısacası birlikte
3:06
yarattığınız değerlerdir. Peki boşanma
3:09
durumunda bu birlikte yaratılan
3:11
değerlere yani edinilmiş mallara ne
3:13
olur? İşte kural çok basit ve net. Eğer
3:17
çiftler başka bir anlaşma yapmadıysa
3:19
kanunun varsayılan kuralı işler ve
3:22
evlilik süresince kazanılan tüm bu
3:24
edinilmiş mallar tam ortadan ikiye yani
3:27
%50 %50 olarak paylaşılır. Ve geldik
3:31
hayatın hukuki döngüsündeki son aşamaya.
3:34
Bir insan bu dünyadan ayrıldığında
3:35
geride bıraktığı mal varlığına ve tabii
3:37
ki borçlarına ne olur? Türk miras
3:40
hukukunun kalbinde külli halefiyet diye
3:43
bir ilke yatıyor. Bunu şöyle hayal edin.
3:45
Size içi dolu bir sırt çantası miras
3:48
kalıyor. İçindeki bütün değerli eşyalar,
3:51
para, mülk hepsi sizin oluyor. Ama aynı
3:54
zamanda çantanın içindeki ağır taşları
3:57
yani tüm borçları da sırtlanmak zorunda
3:59
kalıyorsunuz. Bu bir paket anlaşma.
4:02
Sadece iyileri alıp kötüleri
4:05
İşte bu ayrım inanılmaz önemli. Eğer
4:07
yasal veya atanmış bir mirasçı iseniz o
4:10
sırt çantasının tamamını yani hem
4:12
varlıkları hem de borçları alırsınız.
4:14
Ama eğer merhum vasiyetnamesinde size
4:17
sadece şu arabamı bırakıyorum dediyse o
4:19
zaman siz bir vasiyet alacaklısı
4:21
olursunuz. Sadece o arabayı talep etme
4:23
hakkınız olur ve mirasın geri kalan
4:25
borçları sizi hiç ilgilendirmez. Son
4:28
olarak kanunun sadece kuralları koymakla
4:31
kalmayıp aynı zamanda adaleti sağlamak
4:33
için nasıl mekanizmalar kurduğuna
4:35
bakacağız. Yani bir vasiyetname bazı
4:37
mirasçıların haklarını çiğniyorsa ne
4:39
olur? İşte kanunun güvenlik ağları
4:41
burada devreye giriyor. Karşımızda iki
4:43
tane kilit kavram var. Denkleştirme ve
4:46
tenkis. Denkleştirme daha çok çocuklar
4:49
arasındaki dengeyi sağlamakla ilgili.
4:51
Mesela babanın bir çocuğuna hayattayken
4:53
yaptığı büyük bir yardım sanki mirastan
4:55
verilmiş bir avans gibi düşünülür ve
4:57
paylaşıma dahil edilir. Tenkis ise çok
4:59
daha sert bir kural. Kanun bazı
5:01
mirasçıların mesela çocukların mirastan
5:04
asgari bir pay almasını garanti altına
5:06
alır. Buna saklı pay denir. İşte bu payı
5:08
ihlal eden her türlü bağışlama veya
5:10
vasiyet mahkemede iptal ettirilebilir.
5:13
Kısacası biri dengeyi diğeri asgari
5:15
hakkı korur. Bu anlattıklarımızı gelin
5:18
somut bir örnekle görelim. Diyelim ki
5:20
bir baba mirasından feragat etmesi
5:22
karşılığında çocuklarından birine yüklü
5:24
bir miktar para ödedi. Bu kağıt üstünde
5:27
tamamen yasal bir anlaşma gibi
5:29
görünüyor, değil mi? Ama eğer bu ödeme
5:32
babanın geride kalan mal varlığını o
5:33
kadar azaltmışsa ki diğer çocukların
5:36
yasal saklı payı bile karşılanamıyorsa
5:39
işte o zaman o çocuklar mahkemeye gidip
5:41
tenkis davası açabilir ve hakları olan o
5:43
asgari payı alabilirler. Ve işte bütün
5:46
bu yolculuğun sonunda size bırakacağım
5:48
soru bu. Hayatımızın doğum, evlilik, mal
5:51
edinme ve ölüm gibi en temel
5:52
dönemeçlerini düzenleyen bu kuralları
5:54
bilmek attığımız adımları, imzaladığımız
5:57
sözleşmeleri ve sevdiklerimize
5:59
bırakacağımız mirası sizce nasıl
6:01
etkiler? Üzerine düşünmeye değer. Bir
6:03
sonraki bölümde görüşmek üzere.
