Up next in 10
Auzef Mantık Çeşitleri-1 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/03/mantik-cesitleri-1-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Mantık çeşitleri bir vizeniz
0:03
yaklaşıyor değil mi? Biliyorum. O
0:05
semboller dünyası ve yoğun felsefi
0:07
kuramlar başlarda gözünüzü biraz
0:09
korkutabiliyor ama hiç merak etmeyin. Bu
0:12
açıklayıcı rehberi tam da bunun için
0:14
hazırladık. Bugün o karmaşık gibi duran
0:17
teorik kavramları net, akılda kalıcı ve
0:20
harika bir yapıda hep birlikte adım adım
0:22
çözeceğiz. Hazırsanız hadi hemen
0:24
başlayalım. Peki yol haritamız nasıl
0:27
olacak? Önce sembolik mantığın
0:29
öncüleriyle başlıyoruz. Ardından
0:31
bağıntılar ve felsefi yaklaşımlara
0:33
bakacağız. Sonra o meşhur önermeler ve
0:36
doğruluk değerleri gelecek. 4düncü
0:38
adımda yeni eklemler ve LT notasyonunu
0:41
inceleyip en son mantığın epistemolojik
0:44
doğasıyla da işi toparlayacağız. Tüm
0:46
konuyu bir çırpıda özetlemiş olacağız.
0:49
1inci bölüm sembolik mantığın öncüleri.
0:53
Şimdi bu işin tarihine şöyle bir kuş
0:55
bakışı bakalım. 18. Yüzyılda J. Heinrich
0:59
Lambert çıkıyor sahneye. Bakın bu isim
1:01
çok önemli. Çünkü sembolik mantık için
1:03
lojistik terimini ilk kullanan kişi o.
1:06
Sınavda lojistik kelimesini mi gördünüz?
1:08
Hemen Lambert'i işaretleyin. Sonra 19.
1:12
yüzyılda o modern mantığı inşa eden ağır
1:14
geliyor. George Bow, Augustus Le
1:17
Morgan ve tabii ki Godlop Frege. 20.
1:20
yüzyıla geldiğimizde ise bütün bu alana
1:22
devasa bir ivme kazandıran Bertrand
1:24
Russell'ı görüyoruz. Disiplinin kurucu
1:27
babaları olan bu isimler aklınızın bir
1:29
köşesinde kesinlikle bulunsun. Ama durun
1:32
burada size resmen hayat kurtaracak ufak
1:34
bir tio vereyim. Sınavda hocalar
1:36
kafanızı karıştırmak için seçeneklere
1:39
ilk çağ filozofu Herakleitos'u koymayı
1:41
çok severler. Sakın ama sakın bu tuzağa
1:43
düşmeyin. Heraklitos'un sembolik mantığa
1:46
zerre kadar katkısı yoktur. Şıklarda
1:48
gördüğünüz an direkt eleyin. Tamam mı?
1:51
Bu klasik bir vize numarasıdır. İkinci
1:54
bölüm, bağlantılar ve felsefi
1:56
yaklaşımlar.
1:58
Geldik yeni döneme yani bağıntılar
2:00
mevzusuna. Burada karşınıza banko
2:02
çıkacak bir kitap var. Lojica
2:05
Hambugensis. Joakim Yungios'un yazdığı
2:07
bu eser niye önemli? Çünkü mantıkta
2:10
bağıntı kavramının öyle üstün körü
2:12
değil, sistematik olarak incelenmeye
2:14
başlandığı ilk yer burası. Yungius ve
2:17
lojika hamburugensis eşleştirmesi boşluk
2:19
doldurma sorularının kesinlikle
2:21
vazgeçilmezidir. Tabii işin içine bağtı
2:24
girince felsefi tartışma da kaçınılmaz
2:26
oluyor. Bir tarafta AJ Air ve Richard
2:28
Mcroorty'yi görüyoruz. Onlar içsel ve
2:31
dışsal bağıntılar üzerine o meşhur
2:32
makalelerini yazıyorlar. Fakat asıl
2:34
dikkatinizi çekmek istediğim kişi Brand
2:36
Blenschard. Neden mi? Çünkü o bu
2:39
geleneksel ayrımı tamamen elinin
2:41
tersiyle itiyor ve çıkıp tümeller arası
2:43
içsel bağıntıları şiddetle savunuyor.
2:46
Sınavda Blenschard'ın bu çok spesifik
2:48
kendine as duruşunu diğerlerinden
2:49
ayırabilmeniz gerçekten oldukça kritik.
2:51
3ünc bölüm önermeler ve doğruluk
2:54
değerleri. Geldik işin biraz daha
2:56
matematiğe kaydığı formüllerin konuştuğu
2:59
kısma. Burada asıl olay ne biliyor
3:01
musunuz? Şu küçücük 2 üzeri n formülünün
3:05
inanılmaz bir pratiklik sağlaması.
3:07
Diyelim ki konuşma evreninizde bir sürü
3:09
önerme var. Tüm olası doğruluk
3:11
durumlarını tek tek yazıp saymakla mı
3:13
uğraşacaksınız? Asla. Mesela 3 önermeniz
3:16
mi var? Hemen 2 üzeri 3 yapıyorsunuz ve
3:19
bingo. Tam 8iz farklı olası durumunuz
3:21
var. Sınavda önerme sayısı verilip tablo
3:24
sorulduğunda bu zarif formül kelimenin
3:26
tam anlamıyla hayat kurtarır. Peki o
3:29
koca doğruluk tabloları işte cebinize
3:32
koymanız gereken altın kurallar. Tümel
3:35
evetleme yapıyorsanız ve işlemin bir
3:38
yerinde bir yanlış yani y varsa geçmiş
3:41
olsun. Sonuç daima y çıkar. Koşullu bir
3:45
önermede ise durum şu: Eğer sonucun
3:48
kendisi doğruysa baştaki değerin ne
3:50
olduğuna hiç bakmayın. İşlem her zaman d
3:53
değerini alır. Ve gelelim asıl yıldıza.
3:56
Ancak ve ancak ekleme. Örüntü inanılmaz
3:59
basit. İkisi aynıysa doğru, farklıysa
4:01
yanlış. Yani sırasıyla doğru, yanlış,
4:05
yanlış, doğru. D, Y, Y, D. Bu ritmi
4:09
aklınıza kazıyın. Tablolu soruları
4:11
saniyeler içinde çözeceksiniz.
4:14
Tabii bazen işler karışır. O tablolar
4:16
içinden çıkılmaz bir hal alabilir. İşte
4:18
o anlarda analitik filozof Wine'in kendi
4:22
adıyla anılan o müthiş yöntemi devreye
4:25
giriyor. Quine algoritması. Çoktan
4:28
seçmeli sorularda doğruluk değerlerini
4:30
analiz etmek için kullanılan bu
4:32
denetleme yöntemi kime aittir diye
4:34
sorarlarsa artık cevabı biliyorsunuz. 4.
4:38
bölüm. Yeni eklemler ve ELT notasyonu.
4:42
Modern mantıkta resmen bir zeka şovu
4:44
başlıyor. Henry Morris Cheffer diye bir
4:46
deha çıkıyor ve diyor ki bütün o
4:48
karmaşık mantıksal işlemleri unutun. Ben
4:51
hepsini tek bir eklemle sadece şu düz
4:53
çizgiyle yani bağdaşmazlık diğer adıyla
4:55
nend eklemiyle yapabilirim. İnanılmaz
4:58
değil mi? Düşünsenize deilleme ya da
5:00
tikel evetleme gibi tamamen farklı koca
5:03
koca işlemler sırf bu tek sembol
5:05
etrafında yeniden inşa ediliyor.
5:07
Mantığın matematiğe nasıl kusursuzca
5:09
entegre olduğunun muazzam bir kanıtı bu.
5:11
Sadelik demişken işleri daha da uç
5:14
noktalara taşıyan isim Jean Lukavi. Onun
5:17
geliştirdiği Lady ya da hepimizin
5:19
bildiği adıyla Polonya notasyonunun asıl
5:21
olayı ne peki? Parantezleri tamamen
5:24
hayatımızdan çıkarması. Harfleri birer
5:26
gizli şifre gibi düşünün. N harfi
5:29
değilleme demek. K tümel evetleme. A)
5:32
tikel evetleme. C koşullu. E ise
5:35
karşılıklı koşullu. Eğer sınavda
5:38
karşınıza parantezsiz harflerden oluşan
5:40
tuhaf bir dizi çıkarsa hiç panik
5:42
yapmayın. Sadece bu basit eşleştirmeleri
5:45
aklınıza getirin. Ve geldik 5. son
5:48
bölümümüze. Mantığın epistemolojik
5:51
doğası. Formülleri bir kenara bırakıp
5:54
biraz işin felsefesine dalalım.
5:56
Mantıksal dilde yüklemleri nasıl ele
5:58
aldığımız gerçekten çok mühim. Mesela
6:00
tekli yüklemler bir şeyin sadece
6:02
kendisine ait bir özelliğini anlatır. Bu
6:04
elma kırmızıdır gibi. Çok net ama çoklu
6:07
yüklemler işin içine girdiğinde durum
6:09
değişir. Onlar yapısal ilişkileri yani
6:11
bağıntıları anlatır. Haritada Ankara
6:14
Antalya'nın kuzeyindedir dediğiniz an
6:16
iki şey arasında bir ilişki kurmuş
6:18
olursunuz. İşin içine en sayıda şey
6:20
girerse de buna enli bağıntı diyoruz.
6:22
Özellik bildirmekle yapısal bir bağıntı
6:24
kurmak arasındaki bu derin farkı
6:26
zihninize mutlaka yazın. Tüm bunlar bizi
6:29
o çok kritik kavramla yüzleştiriyor. Ari
6:33
yani mantık ve matematik öyle dünyaya
6:35
gezip deneyler yaparak sonradan
6:37
öğrendiğimiz şeyler değildir. Bunlar
6:39
deneyimden bağımsız, öncesiz ve kesin
6:42
bilgilerdir. Bötran Russell bunu o kadar
6:45
güzel, o kadar gündelik bir dille
6:46
açıklıyor ki diyor ki, "2 ik daha 4 eder
6:50
gerçeğini bilmek için dünyadaki bütün
6:52
ikilileri toplayıp bir tüme varım
6:54
yapmanıza gerek var mı? Tabii ki yok.
6:57
sadece bir tek örnek üzerine düşünerek
6:59
aklınız bunun kesin ve zorunlu olduğunu
7:02
hemen kavrar. Gerçekten çok etkileyici
7:04
bir düşünce tarzı. Öyle değil mi? Ve
7:07
işte akademik kısmı bitirirken
7:09
zihnimizde yankılanan o kışkırtıcı soru.
7:12
Bütün bu incelediğimiz a priori
7:14
doğruları ve bağıntıları bir düşünün.
7:15
Sizce mantık ve matematiksel doğrular
7:18
bizim bu evrende gezinirken hazır
7:20
bulduğumuz birer keşif midir? Yoksa
7:22
zihnimizin insan aklının kurguladığı
7:24
harika birer icat mı? Russle'ın o a
7:27
priori evrenini hesaba katarak, "Vize
7:29
girmeden önce bu soruyu zihninizde biraz
7:31
tartmanızı istiyorum. Eminim oradaki
7:33
yorum sorularına bambaşka bir derinlikle
7:35
yaklaşmanızı sağlayacaktır. Siz acaba
7:38
keşif mi yoksa icat mı diye derin derin
7:41
düşüne durun. Benim size son bir
7:42
hatırlatmam var. Tüm bu yoğun teoriyi
7:45
harika bir pratiğe dökmek, açık öğretim
7:47
denemelerini çözmek ve pratik çözümlere
7:49
ulaşmak için lolo.com'a mutlaka göz
7:51
atın. Ne dersiniz? Sizce mantık evrenin
7:54
kendi nesnel dili mi yoksa sadece bizim
7:56
aklımızın bir yansıması mı? Vizenizde
7:59
hepinize şimdiden kocaman başarılar
8:01
diliyorum. Görüşmek üzere. Hoşça kalın.
8:05
Ev.
Jobs & Education