Up next in 10
Auzef Madenlerde İş Sağlığı ve Güvenliği 2024-2025 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/16/madenlerde-is-sagligi-ve-guvenligi-2024-2025-butunleme-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhabalar. Bugün önümüzde
0:01
gerçekten çok özel, adeta yeraltının
0:04
derinliklerine inen bir hayatta kalma
0:06
rehberi var. 202425 maden iş sağlığı ve
0:09
güvenliği kaynaklarını masaya
0:11
yatırıyoruz. Hemen konuya dalalım. Çünkü
0:13
inanın bana bugün konuşacağımız bu
0:15
bilgiler öyle sadece kağıt üzerinde
0:17
duran sıkıcı kurallar değil. Zifiri
0:19
karanlıkta koptuğu anda gerçek birer
0:21
yaşam çizgisine dönüşen hayati
0:23
protokoller. Şöyle bir yol haritamıza
0:25
hızlıca göz atalım. Önce yüzeyde mevzuat
0:27
ve donanımları kuşanacağız. Ardından
0:29
yeraltı mimarisine inip o devasa yapıyı
0:32
haritalandıracağız ve en son karanlıkta
0:34
işler ters gittiğinde devreye giren acil
0:37
durum protokolleriyle yüzleşeceğiz. Hadi
0:39
başlayalım. Birinci durağımız yüzeydeki
0:42
hazırlık aşaması. Yani mevzuat ve o çok
0:45
duyduğumuz koruyucu donanımlar. Asansöre
0:47
binmeden önceki son kontrollerimiz.
0:50
Yerin altına adım bile atmadan önce
0:52
kesinlikle taviz veremeyeceğimiz,
0:54
esnetceğimiz yasal kurallar var. Öyle
0:57
benim kaskım var yeter demekle olmuyor.
0:59
Maalesef kullandığınız her bir kişisel
1:02
koruyucu donanım yani o meşhur KKD'ler
1:05
tartışmasız C işaretine ve TS
1:08
standartlarına sahip olmak zorunda. Bu
1:10
bir tavsiye değil. Yasal bir mecburiyet.
1:13
Bir de tatbikatlar meselesi var. Mevzuat
1:15
diyor ki yeraltı madenlerinde acil durum
1:18
tatbikatlarını en geç 6 ayda bir mutlaka
1:20
tekrarlayacaksın. Neden mi? Çünkü o
1:23
karanlıkta ne yapacağınızı ezbere
1:25
bilmeniz gerekir. Pratik yapmak
1:27
kelimenin tam anlamıyla hayat kurtarır.
1:30
Biliyorsunuz bu ekipmanlar bazen sadece
1:33
prosedür gereği giyilen kıyafetlermiş
1:34
gibi algılanabiliyor. Ama aslında durum
1:37
şu: KD'ler tehlikeyi kaynağında yok
1:39
edemediğiniz o anda başvurduğunuz son
1:42
savunma hattıdır. Tehlikeyi
1:43
durduramadığınız o kriz anında felaketle
1:46
aranızdaki o son incecik fiziksel
1:48
bariyerden bahsediyoruz. Peki,
1:50
yeraltındaki o devasa makinelerin,
1:52
patlamaların ve yankıların arasında
1:54
kulaklarınızın dayanabileceği eşiği hiç
1:56
düşündünüz mü? Kanunlar insan
1:58
fizyolojisini tek bir sayıyla korumaya
2:00
almış. 87. Yeraltında çalışanların maruz
2:03
kalabileceği haftalık yasal gürültü
2:05
sınırı tam 87 desibeldir. Bunun üstü
2:08
duyma yetiniz için resmen alarm
2:10
zillerinin çalması demek. Yüzeydeki
2:13
hazırlığımızın abartısız en hayati
2:15
parçasına geldik. Ok yani oksijenli
2:18
ferdi kurtarıcı. Düşünün ki içeride
2:20
yangın çıktı, bir patlama oldu ya da
2:22
sinsi bir gaz sızıntısı var. Soluduğunuz
2:25
hava aniden ölümcül bir zehre dönüştü.
2:27
İşte bu cihaz o ölümcül havayı içinize
2:29
çekmenizi engelleyen madencinin bir
2:32
numaralı acil durum sigortasıdır. Şakası
2:34
yoktur. Sizi anında hayata bağlar ve
2:37
ok'yı yüzünüze taktığınız an zihninizde
2:40
acımasız bir geri sayım başlar. 30 ila
2:42
60. Bu rakamlar size cihazın sağladığı
2:45
garanti edilmiş oksijen süresini verir.
2:47
Yani elinizde o cehennemden çıkıp
2:49
güvenli bölgeye ya da yüzeye ulaşmak
2:51
için tam 30 ila 60 dakikalık bir solunum
2:53
kredisi var. Zaman hızla okuyor ve tek
2:56
bir saniyesi bile boşa harcanamaz.
2:58
Yüzeydeki hazırlığımızı tamamladığımıza
3:00
göre artık o kafese binip derinlere inme
3:03
vakti. İkinci bölümümüz yeraltı
3:05
mimarisi. Yüzlerce metre aşağıda
3:08
olduğunuzu hayal edin. Şimdi başınızı
3:10
kaldırıp yukarı tavana doğru bakın.
3:13
Üzerinizde duran o binlerce tonluk
3:14
kayanın kafanıza çökmesini engelleyen o
3:17
kritik sisteme biz tahkimat diyoruz.
3:20
Göçükleri ve kaya düşmelerini durduran,
3:22
madenin kelimenin tam anlamıyla ayakta
3:24
kalmasını sağlayan o devasa destekleme
3:27
iskeleti. Aslında işin özü şu: Tahkimat
3:29
yoksa maden de yoktur. Peki bu zifiri
3:33
karanlık yeraltı şehrinde nasıl yönümüzü
3:35
buluyoruz? Tüneller boyunca yatay olarak
3:38
ilerlediğinizi düşünün. tıpkı yüzeydeki
3:40
şehir trafiği gibi bu yeraltı tünelleri
3:42
ve belli noktalarda kesişir. İşte farklı
3:45
maden galerilerinin birbirine bağlandığı
3:47
bu yeraltı kavşaklarına o kritik geçiş
3:50
noktalarına reset adını veriyoruz.
3:53
Haritamızı yatay düzlemden çıkarıp biraz
3:54
da dikey düşünelim. Farklı katlar
3:56
arasında aşağı yukarı inip çıkmak, hava
3:59
veya malzeme akışını sağlamak için
4:00
bağlantı yolları gerekir. Katlar
4:02
arasındaki bu dik ya da eğimli
4:04
kuyucuklara ise bür diyoruz. Bazı
4:07
madencilerin diliyle kelebe. Madenin
4:09
kendi içindeki yer alttalı asansör
4:11
boşlukları gibi düşünebilirsiniz bunu.
4:13
Yeraltında hem insanların geçtiği hem de
4:15
tonlarca malzemenin taşındığı o eğimli
4:17
ana yollar yani desandreler vardır. Ama
4:20
bir dakika bu eğimi öyle hadi biraz daha
4:22
dik yapalım da çabuk inelim diyerek
4:24
belirleyemezsiniz. Yasakoyucu yer
4:26
çekimiyle güvenliği birleştirmiş ve
4:28
kırmızı çizgiyi çekmiş. Yeraltı
4:30
nakliyatı ve personel geçişi yapılan
4:31
desandrelerin maksimum eğimi tam 18
4:34
derecedir. 1 derece bile fazlası yasa
4:36
dışıdır ve çok büyük risktir. Gelelim
4:39
yeraltının ağır işçilerine. Doğru iş
4:41
için kesinlikle doğru makineyi seçmek
4:43
zorundasınız. Mesela devasa bir tünel
4:46
açacaksınız. Yani madencilerin tabiriyle
4:48
galeri süreceksiniz. Kayı vahşice delip
4:51
geçen o devasa alete jumbo delici
4:54
diyoruz. Ama diyelim ki bir mermer
4:56
ocağındasınız ve o devasa mermer bloğunu
4:59
paramparça etmeden o paha biçilmez
5:01
bütünlüğünü koruyarak kesip almak
5:02
istiyorsunuz. İşte o zaman sahneye elmas
5:05
tel kesme makinesi çıkar. İkisi de
5:07
kayayla uğraşır ama amaçları ve sahaları
5:10
adeta gece ile gündüz gibi farklıdır.
5:12
Tabii şöyle bir soru aklınıza gelebilir.
5:14
Madenciler aradıkları o değerli cevherin
5:16
tam olarak nerede olduğunu nasıl
5:18
biliyorlar? Karanlığa, körlemesine kazma
5:21
vurulmaz herhalde değil mi? İşte tam
5:23
burada geliştirme sondajı imdadımıza
5:25
yetişiyor. Cevherin sınırlarını çizmek,
5:28
kalitesini yani tenünü net olarak
5:30
belirlemek adeta kayanın tomografisini
5:32
çekmek için yapılan bu işlem işin bütün
5:34
rotasını belirliyor. Geldik
5:36
incelememizin en gerilimli, en kritik
5:39
bölümüne. Risk yönetimi ve acil
5:42
durumlar. İşler ters gittiğinde o
5:45
karanlıkta devreye girecek olan
5:46
protokoller. Bir riski değerlendirirken
5:49
her zaman elinizde kesin yüzdeler, net
5:51
sayılar olmaz. Bazen rakamların ötesinde
5:54
doğrudan uzman öngörüsüne ve tecrübeli
5:56
bir gözleme ihtiyaç duyarsınız. İşte
5:58
risk değerlendirmesinde hiçbir sayısal
6:00
veri kullanılmayan, deneyime dayanan bu
6:02
yönteme kalitatif yani nitel yaklaşım
6:05
diyoruz. kuru istatistiklerin yanında
6:07
her zaman başvurulan çok güçlü bir
6:08
analiz aracıdır. Diyelim ki şahane bir
6:11
risk analizi yaptınız. Bunu çerçeveletip
6:14
duvara asıp sonsuza dek unutamazsınız.
6:16
Kanunun çok net sınırları var. Eğer
6:19
madeni taşıyorsanız, işin içine yepyeni
6:21
bir teknoloji soktuysanız ya da Allah
6:24
korusun bir kaza yaşandıysa o risk
6:26
analizini baştan aşağı tamamen yenilemek
6:28
zorundasınız. Ama mesela sadece sıradan
6:31
bir periyodik bakım yaptınız diyelim. O
6:33
rutin bir iştir. Analizi sıfırdan
6:35
yenilemenizi kesinlikle gerektirmez. Bu
6:37
ince çizgi çub önemli. Yer altında
6:39
engelleri aşmanın en eski ve en etkili
6:42
yolu nedir? Tabii ki kontrollü
6:43
patlamalar. Ama o devasa gücü serbest
6:46
bırakmak için minik ama çok güvenli bir
6:48
kıvılcıma ihtiyacınız var. Manyolar işte
6:51
bu patlama dizisinin kalbidir,
6:52
ateşleyicisidir. Elektrikli kapsülleri
6:54
tetikleyip ana patlayıcıyı harekete
6:56
geçiren bu küçük elektrik jeneratörleri
6:58
aslında o devasa yıkımı kontrol altında
7:00
tutan yegane tetiğimizdir. Sondaj
7:03
kuyularında en korkulan kabus senaryosu
7:05
yüksek basıncın aniden ve büyük bir
7:08
şiddette yüzeye fırlamasıdır. Yani o
7:10
meşhur blowout. Bu inanılmaz şiddetteki
7:13
püskürmeyi daha başlamadan boğan adeta o
7:16
koca boruları bir mengene gibi sıkarak
7:18
felaketi durduran devasa güvenlik valf
7:21
yerine BOB yani püskürme önleyici
7:23
valfler diyoruz. Sistemin doğanın
7:26
öfkesine karşı kurduğu en büyük barajdır
7:28
diyebiliriz. Şimdi sizden bir
7:30
saniyeliğine her şeyi unutup ortamı
7:32
hayal etmenizi istiyorum. Elektrikler
7:34
tamamen kesildi. Göçük var. Her yer
7:37
yoğun bir toz duman içinde ve ortam
7:39
kelimenin tam anlamıyla zifiri karanlık.
7:41
Gözleriniz hiçbir işe yaramıyor. İşte o
7:43
kabus anında madenciyi hayata bağlayan
7:46
tek bir şey kalır. Dokunma duyusu. Duvar
7:48
boyunca uzanan çelik bir kordon düşünün.
7:50
O karanlıkta el yordamıyla o hatta
7:52
tutunur ve çıkışı bulursunuz. Biz buna
7:55
hayat hattı diyoruz. Adının hakkını
7:57
sonuna kadar veren, o korkunç anlarda
7:58
sizi hayata çeken muazzam bir
8:00
tasarımdır. İncelememizin sonuna
8:02
gelirken aklınızda şu sorunun
8:04
yankılanmasını istiyorum. birlikte
8:06
üzerinden geçtiğimiz o 87 desibler,
8:08
30-60 dakikalık yaşam süreleri,
8:10
manyetolar, hayat hatları. Sizce bütün
8:13
bunlar sadece bir İSG sınavından geçer
8:16
not almak için zorla ezberletilen o
8:18
sıkıcı kuru kurallar silsilesi mi? Yoksa
8:21
ışıkların aniden kapandığı o zifri
8:23
karanlıkta sizi yüzeye, nefese ve
8:25
sevdiklerinize canlı canlı bağlayacak
8:27
yegane yaşam kılavuzu mu? Karar sizin.
8:29
Bu rehberde bana eşlik ettiğiniz için
8:31
teşekkür ederim. Hep güvende kalın.
#Jobs & Education