Up next in 10
KMT104U Müzecilik ve Sergileme 2024-2025 Final Soruları
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Hazırladığımız bu yeni görsel
0:02
incelemeye hoş geldiniz. Bugün şöyle bir
0:05
şey yapacağız. Hani hepimizin hafta
0:07
sonları gezmeyi sevdiği o devasa
0:09
koridorlarında kaybolduğu büyüleyici
0:11
müzeler var ya işte tam da onların perde
0:14
arkasına bakacağız. Sadece aa ne güzel
0:17
tabloymuş deyip geçmeyeceğiz. Bu
0:19
yapıların nasıl doğduğunu, o eserlerin
0:21
oraya nasıl geldiğini ve en önemlisi de
0:24
kapıların açık kalması için arka planda
0:26
tıkır tıkır işleyen o devasa çarkları
0:29
kaynaklarımız ışığında konuşacağız. Hadi
0:31
başlayalım. Ama başlamadan önce size çok
0:34
basit ama biraz ezber bozan bir soru
0:36
sormak istiyorum. Sizce müzeler hep
0:39
böyle isteyen herkesin elini kolunu
0:41
sallayarak girebildiği yerler miydi?
0:43
Yani bugün gidip o antik heykelleri,
0:46
muazzam tabloları rahatça
0:48
inceleyebiliyoruz. Değil mi? Peki ya
0:50
eskiden? Aslında bugün hayranlıkla
0:52
baktığımız o eserlerin çoğu bir zamanlar
0:55
kralların, imparatorların ve soyluların
0:58
şahsi koleksiyonlarıydı. Yani kelimenin
1:00
tam anlamıyla kapalı kapılar ardındaydı.
1:03
Peki ne oldu da bu durum değişti?
1:05
Bugünkü incelememizde izleyeceğimiz yol
1:07
haritası tam olarak şöyle. 1.
1:10
Müzeciliğin tarihsel gelişimi. 2.
1:13
Müzenin temel işlevleri. 3. Ziyaretçi
1:16
eğitimi ve iletişimi. 4. Bir işletme
1:18
olarak müze. Ve 5. Gösterişli sergiler
1:22
ve gelecek. Hemen birinci bölümle yani
1:25
müzeciliğin tarihsel gelişimiyle
1:28
başlıyoruz. Az önce eserler eskiden
1:31
kimindi diye sormuştum ya. İşte işin
1:33
rengi 1789 Fransız ihtilaliyle tamamen
1:36
değişiyor. Düşünün ihtilal sonrasında
1:39
krallığa ait olan o meşhur Louver sarayı
1:42
ve içindeki devasa koleksiyon
1:44
kamulaştırılıyor ve halka yani ulusa
1:46
açılıyor. İşte ilk ulusal müze kavramı
1:49
tam da böyle doğdu. Bizim topraklarımıza
1:52
gelirsek yüzyıllarca padişahlara ev
1:54
sahipliği yapmış olan Topkapı Sarayı'nın
1:56
kapıları 1924'te yani Cumhuriyetin
1:59
ilanıyla birlikte Atatürk'ın emriyle
2:01
halka açıldı. Sonra 1947'ye atlıyoruz.
2:05
Andre Malro adında bir düşünür çıkıp
2:07
duvarları olmayan müze felsefesini
2:09
ortaya atıyor. Buna daha sonra detaylıca
2:11
değineceğim çünkü gerçekten çok ufuk
2:13
açıcı ve günümüz 2023 yılında dünyaca
2:17
ünlü mimar Renzo Piyano'nun o harika
2:19
tasarımıyla İstanbul Modern yeniden
2:21
açıldı. Yani aslında müzecilik kralın
2:24
tekelinden çıkıp halka inen, oradan
2:26
felsefi bir boyuta taşınan ve
2:28
nihayetinde mimari bir şah esere dönüşen
2:31
muazzam bir yolculuk. Tabii 19. yüzyılda
2:34
ulus devletler güçlenirken klasik
2:36
müzecilik anlayışı da şekillenmeye
2:38
başladı. O dönemde bu iş evrensel olarak
2:41
tam dört ana sütün üzerine kuruluydu.
2:44
Neydi bunlar? Sanat, tarih, doğa
2:46
bilimleri ve teknik bilimler. Yalnız
2:48
burada çok enteresan bir detay var.
2:50
Bugün her yerde gördüğümüz o uzmanlık
2:52
müzeleri var ya hani sadece oyuncaklara,
2:55
sadece İslam sanatına veya sadece
2:57
çikolataya odaklanan müzeler. İşte onlar
2:59
bu klasik dörtlünün içinde kesinlikle
3:02
yoktu. Uzmanlık tamamen modern dönemin
3:04
müzeciliğe kattığı yepyeni bir icat. Bu
3:07
uzmanlık müzelerinin tam zıttı noktada
3:09
ise genel müzeler duruyor. Bunları
3:12
devasa kültür şemsiyeleri gibi
3:14
düşünebilirsiniz. Arkeoloji, etnografya,
3:17
sanat gibi aslında birbirinden çok
3:19
bağımsız olan disiplinleri tek bir
3:21
devasa yapının altında topluyorlar.
3:24
Ziyaretçiye al sana sadece tek bir konu
3:26
demek yerine inanılmaz geniş ve çok
3:29
katmanlı bir kültürel hikaye
3:31
anlatıyorlar. Burada kaynaklarda geçen
3:34
çok tatlı bir tarihsel ironi var. Bunu
3:36
paylaşmadan geçemeyeceğim. 1958 yılında
3:39
UNESCO Brezilya'da bir seminer
3:41
düzenliyor ve müzeleri dokuz farklı
3:42
kategoriye ayırıyor. Akademi dünyasında,
3:45
sınavlarda falan bu liste sıkça sorulur
3:47
ve bazen kafa karıştırmak için
3:49
seçeneklere sanal müzeler eklenir.
3:51
Arkadaşlar 1958 yılından bahsediyoruz.
3:54
Ortada ne internet var ne bilgisayar.
3:56
Haniyle o dönemde bir sanal müze
3:58
sınıflandırması olması teknik olarak
4:00
imkansız. Sanal müzeler biliyorsunuz ki
4:02
90'lardan sonra hayatımıza giren çok ama
4:05
çok yeni bir kavram. Şimdi rotamızı
4:07
ikinci bölüme yani müzenin temel
4:10
işlevlerine çeviriyoruz.
4:12
İşin teorik kısmında bir müzenin nasıl
4:14
işlediği genellikle bir denge modeliyle
4:17
bir üçgenle açıklanıyor. Sol tarafa
4:19
baktığımızda müzenin varlıklarını
4:21
görüyoruz. İngilizce tabiriyle assets.
4:24
Bu tamamen eserlerin kendisiyle yani
4:27
işin mutfağı ile ilgili. eserlerin
4:29
toplanması, korunması ve tek tek
4:31
milimetrik bir şekilde fişlenmesi. Buna
4:34
dokümantasyon diyoruz. Peki ya sağ
4:36
taraf, sağ taraf ise aktiviteler sütunu.
4:39
Burası tamamen iletişimle ilgili. Yani
4:42
elinizdeki o paha biçilmez varlıkları
4:44
halka nasıl sunuyorsunuz? Eseri
4:46
yorumlama, sergi tasarımı yapma ve
4:48
ziyaretçiyi eğitme işleri doğrudan bu
4:51
sağ taraftaki aktiviteler kısmına
4:53
giriyor. Peki bu işlevlerde 19. yı
4:56
yıldan bugüne radikal ne değişti
4:58
derseniz en can alıcı nokta kesinlikle
5:01
araştırma eylemi. Eski klasik müzeler
5:04
tabiri caizse sadece devasa havalı
5:07
depolardı. Topluyorlar, belgeliyorlar ve
5:10
koruyorlardı o kadar. Ama müzelerin
5:12
sadece eşya istifleyen yerler olmaktan
5:15
çıkıp bilime gerçek anlamda katkı
5:17
sağlayan, akademik tezler üreten
5:19
kurumlara dönüşmesi yani araştırmanın
5:21
temel bir işlev olarak merkeze oturması
5:24
tamamen modern müzeciliğin bir başarısı.
5:27
Buradan 3üncü bölüme geçelim. Ziyaretçi
5:29
eğitimi ve iletişimi. Bakalım müzeler
5:32
bizimle nasıl konuşuyor. Gittiğiniz bir
5:35
müzede harika bir eğitim programı, süper
5:37
atölyeler olsun istersiniz, değil mi?
5:39
Ama inanın bu sadece müze yönetiminin
5:42
elinde olan bir şey değil. Evet. Müzenin
5:44
kendi büyüklüğü, bütçesi, kaç personeli
5:47
olduğu gibi iç faktörler çok önemli.
5:49
Bunlar içerideki dinamikler. Ama asıl
5:51
şaşırtıcı olan ne biliyor musunuz? Bir
5:53
müzenin eğitimdeki başarısını etkileyen
5:56
en devasa dış faktör o ülkenin Milli
5:59
Eğitim sisteminin ta kendisi. Yani okul
6:01
müfredatları öğrencileri müzeye
6:03
yönlendiriyor mu? Sistem buna açık mı?
6:05
Bunlar tamamen müzenin kontrolü dışında.
6:08
Ama başarıyı doğrudan inanılmaz derecede
6:10
etkileyen makro düzeyde dış etkenler.
6:14
Bir müzenin eğitim ekibi oturup planlama
6:16
yaparken genellikle iki ana rota çizer.
6:19
İlki formal eğitimdir. Bu çok net.
6:21
Saatleri belli olan planlı, programlı
6:23
kurslar, çocuk atölyeleri veya
6:25
seminerler. İkincisi ise informal
6:27
eğitim. Hani müzeye gidersiniz,
6:29
kulaklığınızı takarsınız, yönlendirme
6:31
tabelalarını okuyarak kendi halinizde
6:33
tamamen serbest bir gezi yaparsınız. Ya
6:35
işte o da öyle rastgele olmuyor. O
6:38
plansız gibi görünen gezi bile aslında
6:40
size bir şeyler öğretmek için müze
6:42
tarafından incelikle tasarlanmış bir
6:44
informal eğitim sürecidir. Her adımınız
6:46
planlı aslında. Peki tüm bu eğitim
6:49
stratejileri böyle dünyada herkesin
6:51
kendi kafasına göre yaptığı bir şey mi?
6:53
Kesinlikle hayır. Uluslararası Müzeler
6:55
Konseyi yani ICOM'un altında faaliyet
6:58
gösteren SJA adında çok büyük bir komite
7:00
var. Eğitim ve kültürel eylem komitesi
7:03
demek bu. Dünyanın dört bir yanından
7:05
müzecilik profesyonellerini bir araya
7:07
getiriyor ve bugün küresel çapta müze
7:09
pedagojisinin standartlarını
7:10
belirliyorlar. Yani perde arkasındaki o
7:13
dev görünmez eğitim gücü işte tam olarak
7:15
burası. 4.üncü bölümümüz bir işletme
7:19
olarak müze. Kurumun ayakta kalma
7:21
savaşına bakıyoruz. Romantizmi bir
7:23
kenara bırakalım. Müzeler hayatta kalmak
7:26
zorundadır. Fatura ödüyorlar, maaş
7:28
veriyorlar. Bu yüzden tıpkı büyük ticari
7:30
şirketler gibi pazarlama stratejilerine
7:32
ihtiyaç duyarlar. 1941'de geliştirilen o
7:35
meşhur klasik 4P pazarlama modelini bir
7:38
düşünün. Ürün, fiyat, yer ve promosyon.
7:41
İnanın müzeler de tam olarak bu çarkın
7:43
içinde dönüyor. Giriş biletlerini, o
7:45
çıkışta hepimizin girmeye bayıldığı
7:47
hediyelik eşya mağazalarını ve hatta o
7:49
eşsiz sergi deneyimini işte tam da bu
7:52
ticari model üzerinden bizlere
7:53
pazarlıyorlar. Yalnız burada bir saniye
7:56
durmak istiyorum. Çünkü akademik
7:58
kaynaklarda, sınavlarda falan sıkça
7:59
kurulan ufak bir tuzak var. Hizmet
8:02
sektörünün patlamasıyla birlikte
8:04
pazarlama dünyasına sonradan insanlar
8:06
yani people diye bir kavram eklendi
8:08
biliyorsunuz. Ama bu az önce bahsettiğim
8:11
1941 tarihli o orijinal klasik 4P
8:14
modelinin kesinlikle bir parçası
8:15
değildir. Bunu cebinize koyun. Bir gün
8:18
mutlaka karşınıza çıkar. Tüm bu
8:20
konuştuğumuz pazarlama, finansal
8:22
planlama, kriz yönetimi, PR çalışmaları
8:25
falan bunların hepsi müze yönetimi
8:27
dediğimiz apayrı bir profesyonel çatının
8:29
altında yapılıyor. Şöyle özetleyeyim.
8:32
gidip o inanılmaz arkeolojik kazıları
8:34
yapmak, eseri bulmak veya tabloyu duvara
8:36
en güzel açıyla asmak küratörlerin
8:38
işidir. Ancak o devasa binanın
8:40
elektriğinin kesilmemesi, maaşların
8:42
ödenmesi ve kapıların halka açık
8:44
kalmasını sağlamak bambaşka bir meslek
8:47
grubunun yani yöneticilerin işidir.
8:49
Sanatı küratörler, faturayı yöneticiler
8:51
düşünür. Sistem böyle işler. Ve geldik
8:54
son bölüme. 5. bölüm. Gösterişli
8:57
sergiler ve gelecek.
8:59
Blockbuster yani gişe rekortmeni
9:01
sergileri kesin duymuşsunuzdur.
9:03
Şehrinize gelen dev bir tutanamon
9:05
sergisini veya Vanosunu düşünün. Bunlar
9:08
o kadar büyük organizasyonlar ki devasa
9:11
bütçeler harcanıyor. Eserler
9:13
uluslararası düzeyde çok sıkı
9:14
güvenliklerle taşınıyor ve dev markalar
9:17
bunlara sponsor oluyor. Neden mi? Çünkü
9:19
amaç yüz binlerce kişiyi o binaya
9:21
çekmek, inanılmaz bir bilet geliri elde
9:24
etmek ve medyada haftalarca konuşulmak.
9:27
İşte modern müzelerin can suyu bu devasa
9:29
uluslararası turne sergileridir
9:31
diyebiliriz. Hazır böyle büyük ve
9:33
gösterişli etkinliklerden bahsetmişken
9:36
dünyadan çok eşsiz bir istisna vereyim.
9:39
BNERLER hani şu Venedik BNeli, İstanbul
9:41
BNI gibi büyük sanat buluşmaları genelde
9:44
bağımsız vakıflar veya doğrudan şehir
9:46
yönetimleri tarafından düzenlenir. Ama
9:49
New York'taki meşhur Whitney Komerikan
9:51
Sanatı Müzesi bu kuralı tamamen yıkıyor.
9:54
Kendi çatısı altında doğrudan Whitney
9:56
Bieneli adıyla dünyaca ünlü inanılmaz
9:59
prestijli bir modern sanat etkinliği
10:00
düzenliyor. Bu müzecilik dünyasında
10:03
gerçekten çok nadir görülen ve onlara
10:06
büyük güç katan bir hamle. İncelememizin
10:08
başında bir isimden bahsetmiştik.
10:10
Hatırladınız mı? Andre Malu. Şimdi ona
10:13
geri dönelim. 1947 yılında ortaya attığı
10:16
duvarları olmayan müze fikri zamanının
10:18
çok ama çok ötesinde vizyoner bir
10:21
felsefeydi. Malow diyordu ki gelişen
10:23
fotoğrafçılık ve baskı teknolojileri
10:25
sayesinde artık dünyanın ödül ucundaki
10:28
mesela Japonya'daki bir sanat eserini
10:31
zihnimizde, kitaplarda, albümlerde bir
10:33
araya getirebiliriz. Yani sanatı o
10:36
devasa müzelerin fiziksel duvarlarından
10:38
ve kısıtlamalarından tamamen
10:40
kurtardığını, özgürleştirdiğini ilan
10:42
ediyordu. Ne kadar güçlü bir düşünce
10:44
değil mi? Ve bu vizyoner felsefe bizi
10:47
bugünkü görsel incelememizin sonuna aynı
10:49
zamanda en derin sorusuna getiriyor.
10:51
Eğer sanatın etrafındaki duvarlar
10:53
gerçekten kalktıysa sizin için yarının
10:56
müzesi neye benzeyecek? Dijitalleşmenin,
10:59
sanal gerçekliğin hatta yapay zekanın
11:01
hayatımızın tam merkezinde olduğu bu
11:03
çağda sanatı deneyimleme şeklimiz zaten
11:06
geri dönülmez bir şekilde değişti.
11:08
Umarım bugün sizlerle paylaştığımız bu
11:09
anlatı müzelerin sadece durağan
11:11
binalardan ibaret olmadığını, aksine
11:14
nefes alan, bütçelerle boğuşan ve
11:16
bizimle bağ kurmak için sürekli
11:18
sınırları aşmaya çalışan devasa yaşam
11:20
alanları olduğunu gösterebilmiştir. Bir
11:22
sonraki müze ziyaretinizde o kapıdan
11:24
içeri girerken sadece duvarlardaki
11:26
eserlere değil arkadaki o görünmez
11:29
muazzam çarklara da farklı bir gözle
11:30
bakmanızı dilerim. Bu soruya biraz
11:32
düşünün. Yeni bir konuyla başka bir
11:34
görsel incelemede görüşmek üzere.
11:36
Kendinize çok iyi bakın ve merak etmeye
11:38
hep devam edin.
#Jobs & Education