KMT104U Müzecilik ve Sergileme Ünite 6

Bugün konumuz müzeler ama bildiğiniz

gibi değil. Onlara birer öğrenme

makinesi olarak bakacağız. Evet. Evet,

yanlış duymadınız. Bir öğrenme makinesi.

Şimdi dürüst olalım. Bir müzeye

gittiğinizde gerçekten ne kadar şey

öğreniyorsunuz? Şöyle bir düşünün.

Giriyorsunuz, sergileri geziyorsunuz,

etrafa bakınıyorsunuz. Ama kapıdan

çıktığınızda aklınızda somut olarak ne

kalıyor? Çoğunuzun aklındaki resim bu

değil mi? Sessiz salonlar, vitrinlerde

duran objeler. Ama ya size o sessizliğin

ardında bizi eğitmek için ince ince

tasarlanmış dev bir makinenin

çalıştığını söylesem? İşte şimdi o

makinenin sırlarını çözeceğiz. Haydi o

zaman ilk durağımız müzelerin o

bildiğimiz yüzeyinin hemen altı. Bakalım

orada neler dönüyor. Şimdi gelin sizi

perde arkasına alıyorum. Yani müzelerin

eğitim stratejilerinin mutfağına her bir

detayın ne kadar bilinçli planlandığını

gördüğünüzde eminim çok şaşıracaksınız.

İyi de müzeler hep böyle miydi? Cevap:

Kesinlikle hayır. Gelin eğitimin müze

dünyasında nasıl yavaş yavaş başrole

oturduğuna bir bakalım. Bakın bu zaman

çizelgesi aslında her şeyi anlatıyor.

Yolculuk 19. yüzyılda başlıyor ama asıl

kırılma noktası 1961. O yıl Uluslararası

Müzeler Konseyi yani ıcom masaya vuruyor

ve diyor ki, "Eğitim artık yan görev

değil. Bizim ana amacımız." 90'lara

gelindiğinde ise bu iş artık başlı

başına bir meslek, bir uzmanlık alanı

oluyor. İşte bütün meselenin özü bu

cümlede saklı. Odak noktası objelerden

yani koleksiyonda ne var sorusundan

insana. Yani ziyaretçi buradan ne

öğrenerek ayrılacak sorusuna kayıyor. Bu

küçük ama devrim gibi bir değişiklik.

Peki tamam anladık. Ziyaretçi odaklılık

önemli ama müzeler bunu nasıl başarıyor?

İşte şimdi o gizli formülü masaya

yatırma zamanı geldi ve işte karşınızda

bağlamsal öğrenme modeli. Modern müze

eğitiminin adeta anayasası. Bu kısaca

diyor ki bir müzedeki öğrenme tek bir

kanaldan değil birbiriyle sürekli

etkileşim halinde olan üç farklı

bağlamdan beslenir. Birincisi ve belki

de en önemlisi kişisel bağlam. Yani

bizzat siz o müzeye hangi ilgiyle

geldiniz? Motivasyonunuz ne? Konu

hakkında önceden ne biliyordunuz? ya da

hangi ruh halindeydiniz. Her şey ama her

şey sizinle başlıyor. İkincisi

sosyokültürel bağlam. Yani kiminle

oradasınız? Tek başınıza mısınız?

Ailenizle mi? Arkadaşlarınızla mı?

Yanınızdaki kişiyle yaptığınız küçük bir

yorum, bir görevliye sorduğunuz bir

soru. Bunların hepsi o deneyimi baştan

aşağı değiştirme gücüne sahip. Ve üçüncü

olarak fiziksel bağlam. Yani müzenin

kendisi, mimarisi, serginin tasarımı,

ışıklandırma, duvarın rengi, objelerin

yerleştirilme sırası. Bunların hepsi siz

farkında bile olmadan öğrenme sürecinizi

şekillendiren çok ama çok güçlü araçlar.

Peki bu model neden bu kadar önemli?

Şimdi size tek bir rakam vereceğim. Bu

her şeyi açıklayacak. Hazır mısınız?

%90. Peki nedir bu %90'ın sırrı? Bakın

araştırmalar gösteriyor ki

okuduklarımızın sadece %10'unu,

duyduklarımızın %20'sini aklımızda

tutuyoruz. Ama işin içine yapmak yani

etkileşime girmek girdiğinde bu oran

%90'a fırlıyor. İşte modern müzelerin

peşinde olduğu şey de tam olarak bu.

Sizi o %90'lık kalıcı öğrenme alanına

çekmek. Tamam. Hedef %90. Peki müzeler

bizi oraya ulaştırmak için ne gibi

yöntemler kullanıyor? Gelin bu

yöntemleri iki ana başlıkta inceleyelim.

Aktif ve pasif. Olay aslında basit. Sol

tarafta pasif iletişim var. Yani müze

tek taraflı yayın yapıyor. Siz de

alıcısınız. Sergiyi gezmek, bir film

izlemek gibi. Sağ tarafta ise aktif

iletişim var. Burada siz de işin

içindesiniz. Rehberli bir tur, bir

atölye çalışması. Soru soruyorsunuz,

tartışıyorsunuz, kendi anlamınızı

yaratıyorsunuz. Tahmin edeceğiniz üzere

90'lardan bu yana rüzgar tamamen sağ

taraftan yani aktif öğrenenden yana

esiyor. Artık müzeler size sadece bir

şeyler anlatan, bilge kurumları olmak

istemiyor. Sizinle birlikte o anlamı

inşa eden birer ortak olmak istiyorlar.

İyi de bir müzeye gidiyoruz, harika bir

atölyeye katılıyoruz. Bütün bunlar

tesadüfen mi oluyor? Tabii ki hayır. Her

birinin arkasında satır satır düşünülmüş

titiz bir plan yatıyor. İşte o planın

beş adımlık yol haritası. Her şey bir

misyonla başlıyor. Biz eğitim konusunda

neyi amaçlıyoruz? Sonra bu misyonu

hayata geçirmek için bir politika

belirleniyor. Ardından hedeflerin nasıl

ulaşılacağını gösteren bir strateji

çiziliyor. 4.üncü adımda iş somuta

dökülüyor. Eylem planı yani kim neyi ne

zaman yapacak ve tabii ki son adımda da

soruluyor. Peki başardık mı? Yani

performans ölçümü. Kısacası bir müzede

yaşadığınız o vay be dedirten an sizi

içine çeken bir sergi veya keyif

aldığınız bir etkinlik. Bunların hiçbiri

tesadüf değil. Hepsi işte bu stratejik

planın, perde arkasındaki o büyük emeğin

bir sonucu. Aslında bütün bu

anlattıklarımızı şu cümle mükemmel bir

şekilde özetliyor. Müze dediğimiz yer

artık sadece objelerin bir araya geldiği

bir depo değil. Sizin merakınızı

ateşlemek için tasarlanmış bağlamların

yani deneyimlerin bir koleksiyonu. Ve

şimdi son soruyla bitirelim. Bütün

bunlardan sonra bir sonraki müze

ziyaretinizde neye farklı bakacaksınız?

Sadece vitrindeki objelere mi yoksa sizi

o %90'lık öğrenme deneyimine dahil etmek

için tasarlanmış o gizli ipuçlarını mı

arayacaksınız? O fiziksel, kişisel ve

sosyal bağlamları fark edecek misiniz?

Karar sizin.